Qazaqy tazynyń mártebesi artty – 73 jyl tazy baptaǵan ıtbegi
ASTANA. KAZINFORM – Astanada «Qazaqstan kınologtar odaǵy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń uıymdastyrýymen «Qazaqy tazy» mono tuqymdyq kórmesi jáne tuqymdyq baıqaýy ótti. Kórmege qatysqan Ramazan Kýseev alty jasynan beri qazaqy tazy baptap keledi. Ol baptaǵan tazy kórmede birinshi orynǵa ıe boldy. Tazybegi búginde bul tuqymǵa degen kózqarastyń ózgergenin aıtady.
Onyń aıtýynsha, buryn tazyny úıde ustaıtyn bolsa, qazir ulttyq tazy tuqymyna erekshe mán berilip, ony saqtaý men damytýǵa júıeli kóńil bólinip keledi.
Іs-shara halyqaralyq kórme alańynda uıymdastyrylyp, qazaqy tazylardy sheteldik sarapshylarǵa, kınologtarǵa, selektsıonerlerge jáne ıt ıelerine tanystyrýǵa múmkindik berdi.
Kórme barysynda qazaqy tazylar arnaıy saraptamadan ótip, olardyń tuqymdyq sapasy men standart talaptaryna sáıkestigi baǵalandy. Sonymen qatar úzdik ókilder anyqtaldy.
Іs-sharanyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – tuqymdyq baıqaý. Oǵan qatysqan ıtterdiń tuqymdyq sapalary saralanyp, talaptarǵa sáıkes kelgen ıtterdiń ıelerine halyqaralyq úlgidegi ıttiń shyǵý tegi týraly kýálik berildi.
Bul qujat qazaqy tazylardy resmı asyldandyrý júıesine engizý úshin mańyzdy. Sebebi ıttiń shyǵý tegin tirkeý arqyly onyń ata-tegin, qandaı óndirýshilerden taraǵanyn jáne keıingi urpaǵyn baqylaýǵa bolady.
Ramazan Kýseevtiń tazy baptaý isine bala kúninen aralasqanyn aıtady.
– Men alty jasymnan tazy ustap, tazy baptaımyn. Árıne, tazyny burynnan ósirip kelemiz, biraq qazirgideı erekshe kóńil bólinbeıtin. Al qazir erekshe mártebe berilip jatyr. Memleket basshysynyń, kınologtardyń qoldaýymen osyndaı mártebege ıe bolyp jatqanyna qýanyshtymyn, – dedi Ramazan Kýseev.
Tazybeginiń aıtýynsha, búgin qazaqy tazyǵa qyzyǵýshylyqtyń artýy onyń saqtalýyna da áser etedi. Alaıda tuqymdy saqtaý tek ıttiń sanyn kóbeıtýmen shektelmeıdi. Onyń tuqymdyq ereksheligin, shyǵý tegin jáne keıingi urpaǵyn júıeli esepke alý qajet.
Qazaqstan kınologtary odaǵynyń málimetinshe, árbir kúshiktegen uıany ýaqytyly tirkeý mańyzdy. Sonda ǵana baptaýshylar ıtterdiń shyǵý tegi týraly aqparatty saqtaı alady.
Alǵashqy qujat alynǵannan keıin ıttiń keıingi urpaǵyn da Qazaqstan kınologtary odaǵynyń Biryńǵaı asyl tuqymdy ıtter kitabyna tirkeý qajet. Osylaısha jeke ıt týraly aqparat birtindep tutas tuqymnyń shejirelik bazasyna aınalady.
Mundaı júıe ásirese Qazaqstannyń ár óńirindegi tazy ıeleri men selektsıonerleri úshin mańyzdy. Óıtkeni shalǵaı eldi mekenderdegi ıtter týraly derekter de ortaq bazaǵa engizilse, qazaqy tazylardyń shyǵý tegin bir júıede baqylaýǵa múmkindik artady.
Tazybegi Ramazan Kýseev te ıtti babyna keltirýdiń ózindik joly bar ekenin aıtady. Onyń sózinshe, qazir tazylaryn azyqtandyrýda da qıyndyq joq.
Aıta keteıik, buǵan deıin, 100 jyldan beri tazy baptap kele jatqan Dúısálıevter áýleti jaıly jazǵan edik.
