Kazakh Invest «Báıterekpen» biriktirilýi múmkin: 9 jylda ulttyq kompanııa ne tyndyrdy

ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda ınvestıtsııa tartý júıesi qaıta qurylmaq. Kazakh Invest Ulttyq kompanııasyn «Báıterek» holdıngine qosý máselesi qarastyrylyp jatyr. Bul reformanyń dál osy kompanııadan bastalýy kezdeısoq emes. Sońǵy kezde ınvestıtsııa tartýǵa jaýapty memlekettik organdardyń fýnktsııalary qaıtalanatyny, al bólingen qarajattyń qaıtarymy týraly áńgime bıik minberlerden aıtyla bastady.

«Báıterek» Holdıngi jańa makroekonomıkalyq turaqtandyrý baǵdarlamasyn iske asyrýda negizgi rólge ıe bolmaq
Foto: UEM

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa tarıhı kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty bıylǵy Joldaýynda osy máseleni ashyq aıtty.

- Elimizde ınvestor tartý jáne olardy jan-jaqty qoldaý júıesinde birizdilik joq. Árbir mekeme nemese jeke tulǵa oıynda ne bar bolsa, sony isteı beredi, – dedi Prezıdent.

Onyń aıtýynsha, «birqatar memlekettik mekemege birdeı quzyretter berilgen», sondyqtan ınvestıtsııa tartý jumysyn bir ortalyqtan basqaratyn júıe qajet. Prezıdent «Báıterek» holdınginiń bul baǵyttaǵy rólin kúsheıtýdi usyndy.

Osy synnan keıin Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi Kazakh Invest ulttyq kompanııasyn «Báıterekke» qosý máselesi qarastyrylyp jatqanyn málimdedi.

- Biz «Báıterek» holdıngin Qazaqstandaǵy jobalardy júzege asyrý men birlesken ınvestıtsııalarǵa jaýap beretin tetik ári ınstıtýt retinde qarastyryp otyrmyz, – dedi ol.

Úsh mıllıard teńge qaıda jumsalady?

Kazakh Invest 2017 jyly qazirgi qurylymymen jumysyn bastady. Negizgi mindeti – ekonomıkanyń basym salalaryna sheteldik ınvestıtsııa tartý jáne jobalardy iske asyrýǵa deıin súıemeldeý. Kompanııanyń qyzmeti memlekettik tapsyrys arqyly qarjylandyrylady.

2024 jylǵy aýdıttelgen qarjylyq esepke qaraǵanda, kompanııanyń sol jylǵy kirisi 2 mlrd 678,7 mln teńge bolǵan. Onyń qyzmetin satyp alǵan jalǵyz tapsyrys berýshi – Syrtqy ister mınıstrliginiń Investıtsııalar komıteti. Komıtet ınvestor tartý jáne jobalardy súıemeldeý úshin 1 mlrd 88,1 mln teńge, ınvestıtsııalyq qyzmetti taldaý men keńes berý úshin 931,4 mln teńge, ınvestıtsııalyq is-sharalardy uıymdastyrý úshin 659,1 mln teńge tólegen.

Ulttyq kompanııanyń 2025 jylǵy bıýdjeti shamamen 3 mlrd teńge bolǵan. Kompanııanyń burynǵy basshysy Erjan Elekeev 2024 jylǵy suhbatynda jyldyq bıýdjettiń kólemin túsindirip, qarajattyń basym bóligi roýd-shoý, ınvestorlarmen kezdesý, bıznes-forýmdar ótkizý men marketıngke jumsalatynyn aıtqan.

2024 jylǵy shyǵyndar qurylymyna qarasaq, negizgi qyzmetke tikeleı qatysy bar qyzmetkerlerdiń jalaqysyna, salyqtary men aýdarymdaryna 945,7 mln teńge jumsalǵan. Ákimshilik shyǵyndar taǵy 255,2 mln teńge bolǵan. Forýmdar men konferentsııalar ótkizýge 416,9 mln teńge, sheteldik ókilderdiń qyzmetine 480,3 mln teńge, kórmeler men ózge ınvestıtsııalyq is-sharalarǵa 92,4 mln teńge ketken. Іssapar shyǵyndary 116 mln teńgeden asqan. Al ınvestorlardy tikeleı súıemeldeýge arnalǵan shyǵyn 73,6 mln teńge bolǵan.

Basshylyq syıaqysy

Kazakh Invest-tiń korporatıvtik qurylymynda dırektorlar keńesi janyndaǵy aýdıt komıteti jáne kadrlar, syıaqylar men áleýmettik máseleler jónindegi komıtet bar. Demek, basqarýshy quramnyń eńbekaqysy men syıaqysyn korporatıvtik basqarý aıasynda qaraý tetigi kózdelgen.

Aýdıttelgen esepten naqty rastalǵan derek mynandaı: 2021 jyly basqarma múshelerine 69,461 mln teńge, dırektorlar keńesine 24,264 mln teńge tólengen. Jalpy somasy – 93,725 mln teńge. 2020 jyly osy eki sanat boıynsha tólem 90,153 mln teńge bolǵan.

Jobalar quny kompanııa jumysynyń jemisi me?

Kazakh Invest óz nátıjesin iske qosylǵan jobalar sany men olardyń jalpy quny arqyly kórsetedi. Úkimettiń 2021 jylǵy málimetinde kompanııanyń qoldaýymen 57 joba iske asqany, olardyń quny 3,8 mlrd dollardan asatyny jáne 5 myń jumys orny qurylǵany aıtylǵan. 2022 jyly 46 joba, 4,1 mlrd dollar ınvestıtsııa kórsetilgen. 2024 jyly kompanııa 45 jobanyń iske qosylǵanyn, olardyń jalpy quny shamamen 1,3 mlrd dollar bolǵanyn jáne 6 myńnan astam jumys orny ashylǵanyn habarlaǵan.

Biraq jobanyń jalpy quny men kompanııanyń tikeleı tartqan ınvestıtsııasy - bir kórsetkish emes. Mysaly, sheteldik kompanııa Qazaqstan naryǵyn ózi zerttep, zaýyt salý týraly sheshimdi óz betinshe qabyldaýy múmkin. Al Kazakh Invest oǵan jer telimin rásimdeý, memlekettik organdarmen baılanys ornatý nemese ınfraqurylymǵa qosylý máselesinde kómektesedi. Mundaı jaǵdaıda jobanyń tolyq qunyn ulttyq kompanııanyń tikeleı ınvestıtsııa tartý nátıjesi dep esepteý qanshalyqty durys?

Ulysmedia zertteýinde kompanııa redaktsııaǵa 2022 jyly óziniń kómegimen júzege asqan jobalardyń tizimin bergen. Sol tizimde Mańǵystaý oblysyndaǵy quny 4,8 mln dollarlyq quramajem zaýyty bolǵan. Alaıda kásipker Kazakh Invest-ke júgingenin, biraq qarjylandyrý máselesin kompanııa arqyly sheshe almaǵanyn, aqyrynda ony ózi rettegenin aıtqan.

2024 jyly Kazakh Invest 45 jobanyń iske qosylǵanyn málimdese, 2024-2025 jyldar boıynsha shamamen 70 joba, 2 mlrd dollardan astam ınvestıtsııa jáne 10 myńnan astam jumys orny týraly derek te jarııalanǵan. Buǵan qosa, kompanııa portfelinde 250 iri joba, jalpy quny 70 mlrd dollardan asatyn bastama bar ekeni aıtylǵan.

Bir ınvestorǵa birneshe mekeme qyzmet kórsete me?

Kazakh Invest jumysyn eske túsiretin fýnktsııalardy oryndap otyrǵan uıymdar elimizde barshylyq.

Birinshisi – Syrtqy ister mınıstrliginiń Investıtsııalar komıteti. Onyń resmı mindetterine ınvestıtsııa tartý saıasatyn iske asyrý, ınvestorlarǵa keńes berý, «bir tereze» jumysyn qamtamasyz etý, ınvestıtsııalyq jeńildikter men artyqshylyqtar berý týraly sheshim qabyldaý, kelisimsharttardy tirkeý jáne olardyń oryndalýyn baqylaý kiredi. Al Kazakh Invest ınvestor izdeıdi, kelissóz júrgizedi, jobalardy súıemeldeıdi jáne memlekettik organdarmen ózara is-qımyldy úılestiredi, ıaǵnı bir ınvestorǵa qatysty memlekettik organ men ulttyq kompanııanyń jumysy bir-birine jaqyn.

Ekinshisi – sheteldegi elshilikter. Elshilikter ekonomıkalyq dıplomatııa aıasynda ınvestorlarmen baılanys ornatyp, bıznes-forýmdar ótkizip, Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq múmkindikterin tanystyrady. Kazakh Invest-tiń sheteldik ókilderi de osy baǵytta jumys isteıdi. 2024 jyly kompanııa sheteldik ókilderdiń qyzmetine 480,3 mln teńge jumsaǵan.

Úshinshisi – óńirlik áleýmettik-kásipkerlik korporatsııalar. ÁKK-ler de óńirge ınvestor izdeıdi, jergilikti jobalardy daıyndaıdy, jer telimderi men ınfraqurylym máselelerin sheshýge atsalysady. Kazakh Invest te osy jobalardy ulttyq deńgeıde súıemeldeıdi.

Tórtinshisi – «Báıterek» holdıngi. Onyń damý ınstıtýttary jobalardy qarjylandyrady, nesıe, kepildik, lızıng jáne basqa qarjy quraldaryn usynady. Kazakh Invest ınvestordy taýyp, jobany súıemeldeýi múmkin, al «Báıterek» toby ony qarjylandyrady.

Buǵan qosa, 2025 jyly ınvestıtsııalyq saıasatty iske asyrý men memlekettik organdardyń jumysyn úılestirýge arnalǵan Ulttyq ınvestıtsııalyq qyzmet ortalyǵynyń fýnktsııalary keńeıtildi. 2025 jylǵy Investıtsııalyq saıasat tujyrymdamasynda da barlyq memlekettik organdar men uıymdarǵa ınvestor tartý jáne súıemeldeý boıynsha biryńǵaı algorıtm qalyptastyrý, «bir tereze» qyzmetterin shoǵyrlandyrý mindeti jazylǵan. Qujatta SІM, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi, salalyq mınıstrlikter, ákimdikter, Kazakh Invest, «Báıterek» jáne «Samuryq-Qazyna» qatar atalady.

Demek, másele bir kompanııanyń ǵana jumysynda emes. Investıtsııa tartý fýnktsııasy ortalyq memlekettik organdar, elshilikter, ulttyq kompanııa, óńirlik ÁKK-ler jáne damý ınstıtýttary arasynda bólinip ketken. Ár qurylymnyń mindeti bolǵanmen, ortaq jobanyń nátıjesin kim jáne qandaı úlespen esepke alatyny naqty emes.

Tekserip kórýge bolatyn qadam - sarapshy

«Ulaǵat Konsaltıng Grýpp» zertteý kompanııasynyń dırektory, ekonomıst Marat Qaıyrlenov Kazakh Invest kompanııasyn Syrtqy ister mınıstrliginen alyp, «Báıterek» holdıngine baǵynyshty etý josparyn tekserip kórýge bolatyn qadam retinde baǵalap otyr.

- Prezıdent bıylǵy Joldaýynda ınvestıtsııa tartý tásilderin jetildirý kerektigin aıtqan bolatyn. Osy rette, Kazakh Invest kompanııasy ınvestıtsııa tartý fýnktsııasyn atqaratynyn bilemiz. Biraq ınvestıtsııa tartý jumystary minsiz jolǵa qoıylǵan deýge kelmeıdi. Endi osy kompanııany Syrtqy ister mınıstrliginiń komıtetinen «Báıterek» holdıngine berý talpynysy jasap kórýge bolatyn qadam dep oılaımyn. Bálkim jaqsyraq jumys istep ketetin shyǵar. Óıtkeni ınvestorlardyń qyzyǵýshylyǵy barshylyq. Álemdegi toǵyzynshy aýmaq qana emes, túrli paıdaly qazbaǵa baı el bolyp sanalamyz. Investorlardy qyzyqtyrý bar da, ony naqty zaýyttar men óndiriske aınaldyrý bar. Sondyqtan talpynyp kórýge bolady. Ózgeris kerek ekeni anyq, - deıdi sarapshy.

Sondaı-aq, ol ınvestıtsııa tartýǵa jaýapty organdardyń qyzmetine tyń serpin kerek ekenin naqty derekpen túsindirdi.

- Bizde bıznesti qoldaýǵa jaýapty 29 memlekettik ınstıtýt bar. Onyń bári respýblıkalyq deńgeıde qurylǵan. Teorııalyq turǵydan qarasaq, buǵan deıin de osy ınstıtýttar bızneske, ınvestorlarǵa kóp qoldaý kórsetip keldi. Praktıkalyq turǵydan qarasaq, ınvestıtsııa tartýda qordalanyp kele jatqan problema bar. 2029 jylǵa deıingi ulttyq damý josparymyzda tartylǵan ınvestıtsııalardyń jalpy ishki ónimge qatysyn arttyrý týraly naqty kórsetkish belgilengen. Byltyr ol kórsetkish 17 paıyz bolsa, bıyl - 18 paıyz. Shyn máninde, jospar men naqty jaǵdaıdyń arasyndaǵy aıyrmashylyq 3 jyldyń ishinde 700 mlrd teńge tapshylyqtan 8,1 trln teńgege jetti. «Halyqtyq qurylys» baǵdarlamasy jarııalandy ǵoı, sonyń aıasynda jyl saıyn 2 trln teńge bólinbek. Al bizdegi tapshylyq - 8 trln teńge. Menińshe, osy kórsetkish-aq Prezıdenttiń nege ınvestıtsııa tartý tásilin jetildirýge basa mán berip otyrǵanyn kórsetedi, - deıdi ekonomıst.

Aıta keteıik, Memleket basshysynyń «Jańa tarıhı kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń tolyq mátini osy siltemede.