Qazaq jerine áz-Naýryz meıramy kelip jetti

Desekte, keńestik kezeńde qurdymǵa kete jazdap, tek Qazaq eli táýelsizdigin alyp, etek-jeńin qymtaǵan 20 jyldyń ishinde ǵana bul mereke túlep kele jatyr.

Búgin qyzyl ımperııanyń quıtyrqy saıasatynan sanamyzdan óshe jazdaǵan Naýryz meıramy elimizdiń barlyq óńirlerinde keńinen atalyp ótiledi. Aıta keterligi, elordanyń «Qazaq eli» monýmenti aldynda ótetin jalpyhalyqtyq merekelik is-sharalardyń erekshe bolar túri bar. Óıtkeni Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýy kútilip otyrǵan baǵdarlama aıasynda kelýshileri nazaryna aıryqsha qoıylym usynylyp, sońy kontsertke ulaspaq.

Este bolsa, QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2012 jyldyń 27 qańtaryndaǵy Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda: «Astana - 2012 jyly túrki áleminiń mádenı astanasy bolyp jarııalandy. Osy halyqaralyq is - sharalardy laıyqty ótkizýimiz kerek»,- dep málimdegen edi. Osyǵan oraı «Qazaq eli» monýmenti alańynda ótetin Naýryz meıramynyń basty sharasynda túrki halyqtarynyń baı mádenı murasyna basymdyq berilmek. Sonymen qatar elorda ákimdigi san túrli qazaqtyń ulttyq sport túrlerinen de saıys ótkizýdi josparlap otyr. Máselen, «qazaqsha kúresten» boz kilemge etek-jeńin túrip, ájelerimiz ben atalarymyz da shyǵyp beldesetin saıys qyzyq bolatyn túri bar. Dál osy kúni uıymdastyrylatyn túrli sporttyq sharalardyń qataryndaǵy qoshqar kóterý saıysy da  eldi eleń etkizeri anyq. Budan bólek, buqa tartys, arqan tartý, asyq atý, qazaq kúresi, nysana atý, shahmat, toǵyzqumalaq, kir tasyn kóterý, armrestlıng jarystary da qyzyqqa toly bolmaq. Aıta keterligi, dál osyndaı sporttyq sharalar «Han shatyr» saýda, oıyn-saýyq ortalyǵynyń, ákimdiktiń, «Stýdentter» saıabaǵynyń alańdarynda da ótedi.

Naýryz meıramy - kóktem meıramy jáne Ortalyq Azııa halyqtarynyń Jańa jyly. Bul mereke birneshe myń jyldan beri atalyp keledi. Parsysha naýryz aı aty emes, tek birinshi aıdyń birinshi kúni degendi bildiredi. Bul aıdy soǵdalyqtar «naýsaryz», horezmdikter «naýsardjı», armıandar «navasardı», chývashtar «noras-oıahe» dep ataǵan. Qazaqstanda keńes zamanynda talaı jyldar boıy dinı mereke dep sanalyp, tyıym salyndy. Sońǵy ret 1926 jyly toılanǵan Naýryz meıramy Qazaqstanda 1990 jyldardyń basynda qaıtadan resmı túrde atala bastady. Onyń jańǵyrýyna kórnekti memleket qaıratkeri, etnograf-ǵalym Ózbekáli Jánibekov kóp eńbek sińirdi. 2001 jyly naýryz meıramy memlekettik mereke retinde jarııalansa, al 2009 jyldan bastap úsh kún qatarynan toılanady.