Qazaq sporty reformalardan keıin qalaı ózgerdi

8 mıllıard teńge únemdeldi

Byltyr Memleket basshysy dene shynyqtyrý, sport jáne balalar sportyn qoldaý salalaryn jetildirýge baǵyttalǵan mańyzdy zańdarǵa qol qoıdy. Aldymen jańa zań sport salasyn júıeli jańǵyrtýǵa jol ashqanyn aıtý kerek. Qarjylandyrýdyń ashyq modeli engizilip, bıýdjet qarajatyn tıimdi jumsaýǵa basymdyq berildi.

Reformalardyń nátıjesinde 8 mlrd teńgeden astam qarjy únemdeldi. Buǵan kásibı klýbtardy qarjylandyrýǵa lımıt engizý jáne legıonerlerdi qarjylandyrýdan bas tartý arqyly qol jetkizilgen.

Únemdelgen qarajattyń bir bóligi balalar sporty men sport rezervin qoldaýǵa baǵyttaldy. Balalar-jasóspirimder sport mektebindegi bir tárbıelenýshige bólinetin jyldyq qarjy 233 myńnan 415 myń teńgege deıin artty. Jattyqtyrýshylardyń jalaqysy 30%-ǵa kóterilip, 3 511 jattyqtyrýshy-oqytýshy testileýden óte bastady.

– Búginde biz, sportshylar men sala mamandary retinde, reformalardyń tek qujat júzinde qalmaı, is júzinde júzege asyp jatqanyn kórip otyrmyz. Mınıstrliktiń atqarǵan jumysy – bizdiń salaǵa kópten beri jetispeı kelgen ózgerister. Ol qazirdiń ózinde óz nátıjesin berip otyr. Sportshylarymyzdyń tarıhı jeńisteri sonyń aıǵaǵy, – dedi «Sportshylar keńesi» atqarýshy komıtetiniń tóraǵasy, Olımpıada chempıony ıÝrıı Melnıchenko.

Saladaǵy ózgeris basqarý júıesin de qamtydy. Ótken jyldyń qyrkúıeginen bastap sport uıymdary basshylaryn rotatsııalaýdyń biryńǵaı tártibi engizilip, birinshi basshylar ashyq konkýrs arqyly taǵaıyndala bastady. 112 taǵaıyndaýdyń 86-sy, ıaǵnı 76%-y konkýrs nátıjesinde júzege asqan. Qarjy men basqarýdaǵy ózgerister sport ınfraqurylymyn jańartýmen qatar júrip keledi.

121 jańa sport nysany

Bıyl el boıynsha 121 sport nysanyn paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Olardyń qatarynda Tarazdaǵy dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni, Qyzylordadaǵy «Qyzylorda Arena» jáne Jańaózendegi sport kesheni bar.

– Astana qalasynda Qajymuqan Muńaıtpasov atyndaǵy stadıon qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Almatyda «Medeý» muz aıdynyn qaıta jańǵyrtý jumystary bekitilgen josparǵa sáıkes júrgizilip jatyr, – delingen mınıstrlik málimetinde.

Al byltyr 147 sport nysany paıdalanýǵa berilgen, onyń 100-den astamy aýyldyq jerlerde ornalasqan. Infraqurylymmen birge kadr daıarlaý júıesi de jańarý ústinde. Astanada Qazaq ulttyq sport ýnıversıteti ashylyp, maman daıarlaýǵa jol ashty.

– Bes jyl ishinde ýnıversıtet talant pen eńbekqorlyq toǵysqan ortalyqqa aınaldy. Alda budan da mańyzdy jetistikter, halyqaralyq deńgeıdegi moıyndaý, aýqymdy ǵylymı jáne sporttyq jeńister kútip tur dep senemin. Oqý orny ozyq bilim men ınnovatsııalardyń ortalyǵyna, eldiń bolashaq chempıondary men kóshbasshylaryn daıyndaıtyn ustahanaǵa aınalady, – dedi ýnıversıtet quryltaıshysy Nurasyl Medeý.

Qazaqstan halyqaralyq sport alańynda

2026 jyly Qazaqstanda álemdik jáne qurlyqtyq deńgeıdegi 20-dan astam iri halyqaralyq jarys ótedi. Almaty, Astana, Shymkent, Túrkistan, Talǵar jáne Aqtaý qalalarynda túrli sport túrlerinen álem kýbogi kezeńderi, Azııa chempıonattary men halyqaralyq týrnırler uıymdastyrylady.

Al 2026–2027 jyldary Qazaqstan jeti álem chempıonatyn qabyldaıdy. Bul qatarda kúres, ústel tennısi, dzıýdo, boks, taekvondo, kıbersport jáne jasóspirimder arasyndaǵy short-trek jarystary bar.

– Táýelsiz Qazaqstan tarıhynda alǵash ret el eki jyl ishinde túrli sport túrlerinen jeti álem chempıonatyn ótkizý quqyǵyna ıe boldy. Bul – elimizdiń sport ınfraqurylymynyń jáne uıymdastyrýshylyq múmkindikteriniń joǵary deńgeıde ekenin halyqaralyq qaýymdastyqtyń moıyndaýy ǵana emes, sonymen qatar halyqaralyq sport qoǵamdastyǵy aldynda úlken jaýapkershilik, – delingen mınıstrlik aqparatynda.

Іri jarystardyń kóbeıýi Qazaqstannyń sporttyq bedelin arttyryp qana qoımaı, týrızm men servıstik ınfraqurylymnyń damýyna da yqpal etedi. Al halyqaralyq arenadaǵy mundaı belsendilik otandyq sportshylardyń nátıjelerimen bekı tústi.

Jetistikter tizbegi

Bıyl Italııada ótken qysqy Olımpıadada Qazaqstan qorjynyna medaldi mánerlep syrǵanaýshy Mıhaıl Shaıdorov saldy. Ol altyn júldege ıe boldy. Olımpıadaǵa elden sporttyń 10 túrinen 36 sportshy qatysyp, birneshe atlet úzdik ondyqqa endi.

Buǵan deıin Harbındegi qysqy Azııa oıyndarynda da qazaqstandyq sportshylar joǵary nátıje kórsetti. Short-trekten erler komandasy 5000 metrlik estafetada tarıhı altyn alsa, frıstaıl-akrobatıkadan Sherzod Hashırbaev pen Roman Ivanov Azııa rekordyn jańartyp, chempıon atandy.

Jas sportshylar da iri dodalarda kózge tústi. Anastasııa Gorodko jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonatynda altyn jáne kúmis medal alyp, keıin Ýnıversıadada eki jarysta jeńiske jetti. Dinmuhammed Raıymqulov frıstaıl-akrobatıkadan jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonatynda Qazaqstan tarıhyndaǵy alǵashqy altyndy ıelendi. Parasportshy Erbol Hamıtov álem kýboginiń Hrýstal globýsyn jeńip alyp, tarıhı nátıjege qol jetkizdi. Ol Paralımpıada chempıony atanǵanyn qosa keteıik. 

Boksta da nátıje joǵary. Ótken jylǵy Lıverpýldegi álem chempıonatynda Qazaqstan quramasy jeti altyndy qosa alǵanda 10 medal jeńip aldy. Nazym Qyzaıbaı úsh dúrkin álem chempıony atansa, bes qazaqstandyq boksshy eki dúrkin álem chempıony atandy.

Komandalyq sportta Almatynyń «Qaıraty» byltyrǵy maýsymda tórt irikteý kezeńinen ótip, ÝEFA Chempıondar lıgasynyń negizgi kezeńine joldama alǵany, kópke qýanysh syılaǵany este. Bul – qazaqstandyq klýbtar úshin sońǵy on jyldaǵy alǵashqy osyndaı jetistik. Jas shabýylshy Dastan Sátpaevtyń londondyq «Chelsı» sapyna aýysqanyn jankúıerler zor yqylaspen baqylap otyr.

Jas býynnyń tabysyna grek-rım kúresinen Baǵdat Sabaz da úles qosty. Ol byltyr Vetnamda ótken U23 Azııa chempıonatynda altyn medal jeńip alyp, qurlyq chempıony atandy. Sondaı-aq eresekter arasyndaǵy Qazaqstan kýbogynyń jeńimpazy.

– Sportqa baýlyǵan – týǵan aǵam. Jeke bapkerim – Dáýren Kenenbaev. Qazirgi kezde Qazaqstandaǵy sporttyń damýyna kóńilim tolady. Men sekildi jastardyń top jarýyna múmkindik mol, – dep sanaıdy jas sportshy.

Kásibı sporttaǵy osyndaı nátıjeler jastarǵa úlgi bolyp, sporttyń buqaralyq deńgeıde keńeıýine de áser etedi.

Buqaralyq sport qalaı damyp keledi?

Búginde Qazaqstanda shamamen 8,5 mln adam, ıaǵnı halyqtyń 44,5%-y dene shynyqtyrýmen jáne sportpen turaqty aınalysady. Balalar men jasóspirimder arasyndaǵy bul kórsetkish 34,6%-ǵa jetti. Al 4 pen 17 jas aralyǵyndaǵy 228 myńnan astam bala 7 myńnan astam sport sektsııasynda tegin jattyǵady.

Sportqa degen suranystyń artýy salanyń ekonomıkasynan da baıqalady. Ranking.kz málimetinshe, 2026 jyldyń birinshi toqsanynda sport salasyndaǵy qyzmet kólemi 79,4 mlrd teńgege jetip, bir jylda 11,3%-ǵa ósken. 2022 jyldan beri ol eki ese artqan.

Memlekettiń mejesi aıqyn. Ol – 2029 jylǵa qaraı sportpen turaqty aınalysatyn qazaqstandyqtardyń úlesin 50%-ǵa jetkizý.

Sporttaǵy serpin medalmen, jetistikpen ólshenbeıdi. Degenmen, jańarǵan júıe men damyǵan ınfraqurylym kásibı sporttyń nátıjesin arttyryp, buqaralyq sportty kúndelikti ómir saltyna aınaldyrýǵa jol ashyp otyrǵany baıqalady.