Qazaq radıosynyń sandýǵashy Saýyq Jaqanova - 70 jasta

Iá, 90 jylda tyńdaýshynyń qulaq quryshyn qandyrǵan radıoda qanshama jaqsy, jaısańdar eńbek etti. Solardyń árqaısysynyń aqyl-oıy, qol tańbasy, úni men qaldyrǵan izi, shyǵarmashylyǵy radıonyń «Altyn qorynda» saqtalǵan.

Jarty ǵasyr dıktor bolyp qyzmet atqarǵan Saýyq Jaqanova osy ýaqyt aralyǵynda oıǵa túıgenin, bul mamandyqtyń qadir-qasıetin bylaısha baǵalaıdy:

«Radıo tyńdaýshyǵa dybystap oqý, sóıleý arqyly jetetin aqparat quraly bolǵandyqtan, birinshi dıktordyń daýsyna mán beriledi.

Buryn dıktsııasyna, tanym-túsinigine, yrǵaq ekpinine, taza anyq sóıleýine, til ereksheligine qarap dıktordy tańdap alatyn. Halyqtyń túsiniginde dıktordyń radıodaǵy alatyn orny óte joǵary boldy. Ánýarbek Baıjanbaevtyń ózi aıtqandaı, «endi dıktorǵa senbeı kór» degen pikir qazaq dalasyn sharlap ketken. Ol Baıjanbaevtyń fenomendigi, has daryndylyǵy. Ánaǵań eshqandaı dekoratsııasyz, qımyl-áreketsiz, aýyzdan shyqqan sóz arqyly tyńdaýshy qııalyn asqaqtatyp jiberetin. Beıne retinde oqıǵany kóz aldyna alyp keletin. Búkil dıktorlardan sony talap etetin, olar soǵan tyrysatyn. «Dıktor bolý - ónerli bolý» degen sóz, ol ónerdiń erekshe bir túri, tabıǵı nanymdy sóıleı alýmen qosa, bilimdilikti qajet etetin óner» dep orys ǵalymy Vsevolod Aksenov aıtqan eken. Teatr óneriniń atasy Stanıslavskıı de «Durys sóıleý degenimiz kóńil kózimen sýretti obraz jasaý», - degen bolatyn.

Ánýarbek Baıjanbaev pen Saýyq Jaqanovany sóz etkende dúnıeden ótken ardager aǵa-apalarymyz Mına Seıitova, Qatıra Ázimbaeva, Mámbet Serjanov, Jánel Asqarova, Myrzabek Qýatbekov, Marat Toǵataev, Aıman Aqshalova, Omarhan Qalmyrzaevtyń esimin erekshe ataý jón. Bul dıktorlar birinen biri ótken óz isiniń maıtalmandary, myqtylar edi. Árqaısysy týraly jeke áńgimege laıyq daryndy jandar edi, marqumdar...

Odan beride Jańyl Aıapbergenova, Uljan Parmashqyzy, Zııada Beketova, Raısa Amanbaeva, Búrkit Bekmaǵambetov, Amanjan Serikov, Sholpan Baıǵabylqyzy, Sholpan Ahmetova, Nurlan Ónerbaev, Saılaý Nurǵazın, Sáýle Qurmantaeva, Marııam Álıasqarova, Lázzat Ábdireeva, Qurmanǵazy Dinasylov syndy dıktorlarymyzdyń eńbegi ushan-teńiz edi. Ol kezde barlyq habarlardy, ásirese sońǵy habardy tek dıktorlar ǵana oqıtyn da, redaktorlar mátinin, áýenin daıyndap beretin. Rejısser men operator habar daıyndap, áýe tolqynyna sapaly dúnıelerdi ǵana jiberetin.

Kúnde tańǵy saǵat altydan Qazaqstan Gımnimen bastalatyn Qazaq radıosynyń áýe tolqynynan osy atalǵan dıktorlar birinen soń biri óz jumystaryn bastaıtyn. Sondaı áserli ýaqyttyń birin qazaq ádebıetiniń kórnekti jazýshysy, belgili aqyn Keńshilik Myrzabekov bylaısha jyrǵa qosqan eken. Árıne, bul jyr dıktor Saýyq Jaqanovaǵa arnalypty:

Sońǵy habar

Saýyq dıktor oqıdy sońǵy habar,

Ne aıtar eken, ıapyr-aı, men qýanar.

Men qýanar, menimen el qýanar,

Saýyq dıktor oqıdy sońǵy habar.

Bir jańalyq aıtady Saýyq qazir,

Qýanyshqa bolamyz qaryq qazir,

Saýyq dıktor, sen netken baqyttysyń,

Daýysyńdy tanıdy halyq qazir.

Daýysyńdy tanıdy halyq qazir,

Daýysyńa qýanyp qalyp ta júr.

Án aıtpadym deme sen, án aıtpaı-aq qoı,

Ataqtysyń talaıdan anyq qazir.

Tirshiliktiń júrekte máńgi janar,

Oty óshkende - kútesiń sońǵy habar.

Saýyq dıktor oqıdy sońǵy habar,

Ne aıtar eken, ıapyraı, men qýanar,

Menimenen birlesip el qýanar.

Osylaısha tyńdaýshylardyń lebizin jyrǵa qosqan Keńshilik aǵamyz Saýyq Jaqanovanyń tańǵy samaldaı jaǵymdy únine baǵa bergen.

Saýyq Jaqanova 1945 jyly 11 aqpanda Qaraǵandy oblysy Jańaarqa aýdanyna qarasty Erkindik aýlynda dúnıege kelgen. Ákesi Masǵut pen anasy Zıra ul-qyzdaryn óner-bilimge tárbıelegen baqytty ata-ana edi. Saýyqtyń anasy áýeletip án salyp, aýyldastarynyń ortasynda óz ónerimen erekshelengen jan edi. Saýyqtyń da úlken otyrystarda Sákenniń ánderin, orystyń halyq ánderin oryndaıtyny bar. Ánshilikti kásip ete qoımaǵanmen, áý deıtini bar ekenin jora-joldastary jaqsy biledi.

Saýyq Másiǵutqyzy 1966-2002 jyldary Qazaq radıosynda dıktor bolsa, 1998-2000-jyldary Temirbek Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń sahnalyq sóıleý pániniń dáriskeri. 2000-2013 jyldary Qazaqtyń Ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetinde oqytýshylyq etti.

Saýyq Jaqanova joǵary oqý oryndarynyń stýdentterine arnap «Sóıleý tehnıkasy» (2002), «Júrgizýshiniń sóıleý mádenıeti» (2004) jınaqtaryn jazdy. Qazir jastardyń oqýlyqtaryna aınalǵan qundy jınaq oqý protsesinde qoldanylyp júr.

Otbasynda joldasy Márlen ekeýiniń tárbıelegen Saıan men Erlik degen uldary erjetip, joǵary bilimdi maman retinde eline adal qyzmet etip júr.

Jetpistiń asqaryna shyǵyp, eline eńbegimen súıkimdi bola bilgen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártici, joǵary kategorııaly dıktor, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, dotsent Saýyq Jaqan Másiǵutqyzynyń Qazaq radıosynyń «Altyn qorynda» saqtalǵan tamasha úni keler ǵasyrǵa jeter qundylyǵymen erekshe. Ol kisiniń tárbıelegen ónerli shákirtteri ustazymyz - Saýyq Jaqanova dep árkez maqtanysh etedi.

Altyn Imanbaeva, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, QR Mádenıet qaıratkeri