Qazaq óneriniń sańlaqtary: Jamal Omarova

J. Omarova qazaq ulttyq operasy men án mádenıetin damytýǵa úlken úles qosty. Qazaqstan halyq ártisi. Ómir jolyn kórkem ó nerpazdar úıirmesinen bastady. Mektep qabyrǵasynda-aq tamyljyta án salyp, kózge túse bastaǵan jas Jamal 1925 jyly Tashkentte ótken Orta Azııalyq balalar olımpıadasynda ánshilik ónerimen kózge túsip, birinshi júldege ıe bolǵan.

1925-27 jyly Tashkenttegi qazaq, qyrǵyz, ózbek jastaryna arnalǵan pedagogıkalyq ýchılışede oqydy. Jamal Almatyǵa Máskeýde ótken qazaq óneri onkúndiginiń az-aq aldynda kelgen. Kelgen bette 1934 jyly Qazaqtyń mýzyka drama teatrynyń (qazirgi Qazaqtyń opera jáne balet teatry) quramyna qabyldandy. Ol Maqpal ("Shuǵada"), Qamqa ("Qyz Jibekte"), Aıman ("Aıman-Sholpanda") obrazdaryn jasady. 1936 jyly Máskeýde ótken qazaq óneriniń tuńǵysh onkúndigi bizdiń halqymyzdyń bolashaq ónerine ashylǵan altyn qaqpa ispettes boldy.

Sonda kózge túsip, kóp kóńilinen shyqqandardyń ishinde ataqty ánshimiz Jamal Omarova da bar edi. Munda Jamal Omarova úsh án shyrqaǵan: "Ertis","Qaratorǵaı", "Látıpa". Buryn mundaı ádemi daýysty qazaq ánin tyńdamaǵan, talap-talǵamy joǵary Máskeý jurtshylyǵynyń rıza bolǵany sonshalyq, ár ándi ádetten tys eki retten oryndatyp, ústi-ústine qol soǵyp otyrǵanda, lojaǵa M.I.Kalının kelgen eken. Osydan bir jyl buryn ǵana Qazaqstannyń 15 jyldyq toıynda Almatyǵa kelip, merekelik kontsertte bolyp, ánshi ónerin tyńdaǵan Mıhaıl Ivanovıch: "Án salǵan qaratorǵaı ma? Olaı bolsa, qaıta tyńdaıyq" degen. Sóıtip "Qaratorǵaı" ánin máskeýlikter úsh dúrkin tyńdaǵan eken.

Osy kezde Jamal Omarova 24 jasta ǵana edi. Ol kisi sahnaǵa kelerde eshqandaı da mýzyka mektebinde nemese arnaýly oqý ornynda oqyp, daıarlyqtan ótpegen. Týmysynda tabıǵattyń ózi qazaqtyń keń dalasyndaı keń tynysty ún syılaǵan. Qulaqqa jaǵymdylyǵy, júrekke qonymdy, jumsaqtyǵyna qaraı, halyq ondaı daýysty "maqpal daýys" dep ataıdy. 1939 jyly Máskeýde ótken Búkilodaqtyq estrada ártisteriniń konkýrsyna qatysqan. 1937 jyly qazaq fılarmonııasynyń ánshi-solısi boldy. Osy jyldary joǵaryda atalǵan ataqty úsh ándi jáne "Eki jıren", "Oı-gók", "Aq darıǵa", "Jalǵyz arsha", "Qorlan", "Kámıla" sııaqty ánderdi oryndap júrgen. Qıly zamandardan halyq jadynda umytylmaı saqtalyp kele jatqan búl ánder ánshiniń oryndaýynda qaıta jandanyp, aýyldan aýylǵa, aýyzdan aýyzǵa taraıdy. Ánshi halyq ánderin oryndaǵanda daýysyn ádeıi qubyltyp, boıamalap, keıbir ánshilerde kezdesetin jasandylyqqa salynyp áýrelenbeıtin. Ánderdi halyqtyń ózi biletin mánerinen shyǵarmaı-aq, úniniń nazdy, sazdy, qońyrjaılyǵymen júrekterge jetkize oryndaǵan. Osy qasıeti Jamal Omarovany qazaq halqynyń súıikti ánshisi etken. Taǵy bir ereksheligi ánderin kóp tilde shyrqaýynda bolatyn. Repertýaryn orys, ýkraın, belarýs , tájik, ózbek, tatar, qyrǵyz, grýzın, armıan, basqa da halyqtar ánderimen baıytqan.

Uly Otan soǵysy jyldary maıdandaǵy jaýyngerlerge kontsert berip, patrıottyq sezimdegi ánderdi oryndady. Soltústik Batystaǵy maıdan shepterine deıin baryp, jaýǵan oq pen janǵan ottyń arasynda júrgen jaýyngerlerge oıyn-saýyq kórsetken, olardy jaýdy jeńýge jigerlendirgen.

Keıingi jyldardaǵy repertýarynda kazaqtyń halyq ánderi: "Aq darıǵa", "Bıpyl", "Látıpa", qazaq keńes kompozıtorlarynyń shyǵarmalary: "Meniń elim", "Altaı", "Ońtústikte aq altyn", "Gúldengen Qazaqstan", "Ustazym" t.b. ánderi bolǵan. Ánshi eńbegi joǵary baǵalanyp, 1942 jyly Qaz aq KSR-niń halyq ártisi degen q u rmetti ataq berilgen. Lenın ordenimen, Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne ondaǵan medaldarmen marapattalǵan. KSRO Mádenıet mınıstrliginiń "Mádenıettiń ozyq qyzmetkeri" tósbelgisine úsh dúrkin ıe bolýynyń ózi onyń óner órinde erekshe oryn alǵanyn sıpattaıdy.

Jamal Omarova atyna berilgen Shymkent qalasynda mýzyka mektebi, Almaty qalasynda kóshe bar.