Qazaq óneriniń sańlaqtary: Roza Jamanova
ASTANA.QazAqparat - Roza Jamanova (1928-2013) - ánshi (soprano). KSRO-nyń halyq artisi. 1928 jyldyń 16 sáýirinde Aqtóbe qalasynda týylǵan. 1954 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen.
Jamanova Jibek pen Aqjúnistiń (E. Brýsılovskııdiń "Qyz Jibek" jáne "Er Tarǵyny"), Saranyń (M. Tólebaevtyń "Birjan men Sarasy"),Ajardyń ( A. Jubanov pen L. Hamıdıdiń "Abaıy"), Tatıana men Iolantanyń (P. I. Chaıkovskııdiń "Evgenıı Onegıni" men " Iolantasy"), Amelııanyń (Dj. Verdıdiń "Balmaskarady") jáne t. b. operalardaǵy basty beınelerdiń qaıtalanbas tulǵasyn jasady. Roza Jamanova kúmis yrǵaqty ózindik daýysy bar ánshi. Ózi somdaǵan beınelerdi jete seziný, joǵarǵy vokaldyq mádenıet - onyń oryndaý mádenıetiniń erekshelikteri.
Roza Úmbetqyzy áke-sheshesinen erte aırylyp, jetim balalar úıinde tárbıelendi. Mýzykaǵa degen súıispenshilikpen ol gaboıda oınaýdy úırene bastady. Degenmen, onyń yntyzarlyǵy fortepıano aspabyn ıgerýge jeteledi. Taldyrmash kelgen, qýyrshaqtaı Roza oqýdan bos ýaqytyn mýzyka aspaptarynda oınaýǵa arnady. Tárbıeshiler, mektep muǵalimderi Rozanyń mýzykaǵa degen joǵary qabiletin baıqap, Oral mýzykalyq ýchılışesine qabyldanýyna jol ashty. Onyń vokaldyq daryndylyǵyn solfedjıo sabaǵyna qatysqan ustazy A.B. Mýraveva tanyp, Rozaǵa bir án aıtýdy usyndy. Tabıǵatynan bııazy qyz qansha qysylsa da daýsy aıtarlyqtaı anyq, jaqsy shyqty.
Ári qaraı Roza N.Dmıtrıeva-Leşenkonyń tárbıesine ótedi, odan vokaldyq tájirıbeniń bastapqy sabaǵyn ala bastaıdy. Odan onyń ustazy B.Gorskıı bolady. Ýchılışeni úzdik bitirgen Roza konservatorııaǵa qabyldandy. Munda ol professor A.Kýrganovanyń klasynan vokaldyq sabaqtar aldy.
1953 jyly konservatorııadaǵy oqý merzimi aıaqtaldy. Budan bir jyl buryn ol dırıjer Isıdor Arkadevıch Zaktyń aqylymen Almaty opera jáne balet teatrynyń daıyndyq tobyna qabyldandy. Alda opera jáne balet teatrynyń solıstigi ózine tartady. Bir jyl óter-ótpeste oǵan Evgenıı Brýsılovskııdiń «Er Tarǵyn» operasyndaǵy Aqjúnis partııasyn oryndaý tapsyryldy. Árıne bul ónerdegi oǵan artylǵan senim úlken. Teatr basshylary, ártisteri, tyńdarmandar birden Roza Úmbetqyzynyń sahnalyq pisip jetilgendigin, daýys dıapazonynyń mol múmkinshiligin baıqady. Muqan Tólebaevtyń «Birjan - Sarasynda» bas partııany oryndaǵanda onyń ónerine jurtshylyq tánti boldy.
Roza Jamanovanyń shetelderge gastróldik saparlary jemisti ótti. Sheber ánshiniń oryndaýyndaǵy án tilmashty qajet etpeı-aq mýzyka tiliniń qupııalyǵymen halyq júregine jete aldy. Ol Kanadada, Úndistanda, Italııada, Shvetsııada, t.b. da elderde qazaq mýzyka ónerin, klassıkalyq operalarynda partııalardy asa sheberlikpen tanytty.
Roza Jamanovanyń taǵyda bir eleýli eńbegi - onyń ustazdyǵy. Uzaq jyldar Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda professor, vokal boıynsha dáris berdi. Mýzykalyq joǵary oqý oryndarynda vokaldyq ánshiler úshin oqý baǵdarlamalaryn qurastyrýǵa qatysty, al 2008 jyldan konservatorııada aqylshy-ustaz.
Ol 1962 - 1979 jyldar aralyǵynda Qazaq teatr qoǵamynyń tóraıymy boldy. 1968 jyldan Halyqaralyq teatr ınstıtýtynyń múshesi. KSRO halyq ártisi Roza Jamanova Eńbek Qyzyl tý, Halyqtar dostyǵy, Parasat ordenderimen marapattaldy. Sonymen qatar oǵan Mońǵol memleketiniń, Eston respýblıkasynyń, Sheshen-Ingýsh avtonomııalyq respýblıkasynyń qurmet gramotalary berildi. Qazaqtyń mańdaıyna bitken jaryq juldyz Roza Úmbetqyzy 2013 jyly 86 jasqa qaraǵan shaǵynda, uzaqqa sozylǵan aýyr naýqastan keıin qaıtys boldy.
