Qazaq óneriniń sańlaqtary: Marat Bısenǵalıev

Sámet Bısenǵalıev ınstıtýtta joǵary bilim alǵan soń Qyrǵyzstannyń Jalalabad oblysynyń qarjy bólimin basqardy. Keıin otbasy Almatyǵa qonys aýdarǵannan keıin Marattyń ákesi Sámet qaladaǵy Kalının aýdanynyń qarjy bóliminiń tóraǵasy qyzmetinde boldy.

Marattyń anasy - Arýhan kórshiles Astrahan oblysynyń týmasy. Muǵalim bolǵan. Sámet pen Arýhannyń - Ǵalııa, Raıhan, Batıma, Ǵanımat, Saǵadat, Marat esimdi alty bala tárbıelep ósirgen. Marat úıdiń kenjesi bolǵan. Ol 1962 jyly 13 naýryz kúni Almaty qalasynda ómir esigin ashty.

Marattyń ákesi Sámet Bısenǵalıev qazaqtyń qara dombyrasynyń qulaǵynda oınaǵan óner ıesi edi. Kezinde ol oryndaǵan Dáýletkereı men Seıtek kúıleri taspaǵa túsken bolatyn. Ákeniń óneri balalaryn da aınalyp ótpedi. Dese de, Marattyń mýzykalyq qabileti keshirek oıandy. Mektepte júrgen shaǵynda ony alda mýzyka ónerpazy bolady dep eshbir jan oılamaǵan eken.

1969 jyly Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy mýzykalyq ýchılışeniń skrıpka synybynda oqı bastaıdy. Ol 8 synypta Nına Mıhaılovna Patrýshevanyń tárbıesinde naǵyz ustazyn taýyp, skrıpkada berile oınaıdy.

Ýchılışeni bitirgen soń ol Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń professory, ardaqty N.M.Patrýshevanyń klasyna qabyldandy. Úshinshi kýrsta P.I. Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasynyń professory Borıs Vladımırovıch Belenkııdiń klasyna aýysty. 1988 jyly Qazaqstanǵa kelip «Altyn alma» atty jeke batystyq mýzyka ujymdarymen taıtalasa alatyn kameralyq kontsert qurdy. Dırıjer Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń professory ıA.Fýdıman, R.Hısmatýllın, ıA.Mavrıdı, S.Bısenǵalıeva, M.Bekmaǵanbetov syndy ónerpazdardy shaqyrdy. Bul Marattyń ózi úlken qanaǵattanýshylyqpen esine alatyn orkestrdi basqarý tájirıbesi edi. Bastama Marattyń Anglııaǵa ketýine oraı toqtap qaldy.

1990 jyldan Anglııada turady. Osy ýaqyttan bastap, belsendi kontsert berýmen aınalysady.1990 jyly Anglııa koroldiginiń orkestrimen úlken kontsertter qoıady.Osydan keıin-aq, onyń skrıpkashylyq óneri tanyla tústi. Osy jyly «Naksos» fırmasynyń menedjeri ony baıqap, osy fırmamen birge jumys isteýge shartqa otyrýdy usynady. Munyń ózi skrıpkashy aldynda batystyń kóptegen kontserttik zaldarynyń esikteri aıqara ashylaryna jáne álemdik jetekshi mańyzdaǵy orkestrlerde oryndaýyna múmkindik týǵyzdy. Ol álemniń eń úzdik «Karnegı Holl» jáne «Barbıken Holl», «Albert Holl», «Gıven Haýz» zaldarynda ónerimen jurttardy tamsandyrdy.

Marat Sámetulynyń oryndaýyndaǵy shyǵarmalar jazylǵan úntaspalar satylymy da molaıa tústi. Onyń kóptegen dıskileri aǵylshyn jýrnaly «Grammofonnyń» úzdigi ataldy. 1989 jyly Máskeýdegi «Melodııa» fırmasy da onyń oryndaýyndaǵy shyǵarmalardy úntaspaǵa jazdy. Onyń repertýaryna 80 skrıpkalyq kontserti men 1,5 saǵattyq kameralyq mýzykaǵa arnalǵan baǵdarlamalary endi.

1996 jyly Nıý-Iorktiń Barbıkan Holynda Anglııanyń kameralyq orkestrimen bergen kontserti halyqaralyq skrıpka juldyzy retinde qalyptasýyndaǵy sheshýshi kezeń boldy. Ol iri álemdik mýzyka jazbalarymen aınalysatyn kompanııalarmen turaqty kelisimshart jasasady. Qazirgi kezde Marat Bısenǵalıevti dúnıejúziniń tanymal synshylary moıyndap otyr. Ony «Qazaqstannyń beıbitshilik elshisi» dep ataıdy. Marat Bısenǵalıevtiń tikeleı uıymdastyrýymen qurylǵan batysqazaqstandyq sımfonııalyq orkestr Astana, Almaty jáne Oral qalalarynda "kómeımen án salatyn" ónerpaz Edil Qusaıynovtyń Fınlıandııa hory men Ulybrıtanııalyq oryndaýshylarynyń qatysýymen ótken eki saǵattyq kontserti asa tabysty ótti. Karl jenkins Music ltd dıskide mýzykalyq poemany jaryqqa shyǵardy. Ony taspaǵa túsirýdi Sony classic fırmasynyń stýdııasy moınyna aldy. Bul orkestrde keńesshi dırıjer bolýǵa kezinde Fýat Mansurov pen aǵylshyndyq dırıjer Djon Anderson qatysqan-dy. Marat Bısenǵalıevke 2008 jyly QR eńbek sińirgen qaıratkeri ataǵy berildi.

Asa sheber ónerli skrıpkashyny 2005 jyly Anglııada ótken kontserttiń aıaqtalǵanynda úndistandyq menedjer sahna syrtyna kóterilip, oǵan usynys jasaıdy. Maqsaty - Marat Bısenǵalıevtiń tikeleı kómegimen Úndistanda sımfonııalyq orkestr qurý. Bul kúnderi Úndistanda sondaı orkestr qanatyn jaıa túsýde. Sonymen birge Marat Frantsııanyń mádenıet mınıstrliginiń suranysymen Parıjde de kóptegen kontsert qoıdy.

Mine, qazaqtyń daryndy óner sańlaǵy qazaq esimin osylaısha kúlli álemge pash etti.