Qazaq qyzdary qashan Olımpıadany baǵyndyrady?

Aıtalyq, sporttyń aýyr atletıka, boks, kúres sııaqty túrleri erekshe fızıkalyq dene kúshi men psıhologııalyq tózimdilikti talap etetini aıdan anyq. Bul aýyr sportqa jigittiń jigiti ǵana tóze alady. Biraq, qazirgi tańda osyndaı aýyr sport túrimen aınalysyp júrgen arýlardy jıi kezdestiremiz. Álemdik sport damyǵan saıyn sportpen turaqty aınalysyp júrgen názik jandylardyń qatary da jyl saıyn artyp keledi. Sol arýlardyń ishinde qazaq qyzdarynyń da ózindik orny bar. Ózge ulttarmen terezesin teńestirip, Olımpıadaǵa qatysqan qazaq qyzdary da jeterlik.

Biraq, dál búginge deıin qazaq sportynyń tarıhynda Olımpıada chempıony men júldegeri bolǵan qazaq qyzy joq. Táýelsizdigimizge qol jetkizip, derbes memleket retinde bes ret qysqy,  bes ret jazǵy Olımpıada oıyndaryna qatystyq. Ókinishke qaraı, qysqy sporttan da, jazǵy sport túrlerinen de áli birde-bir qazaq qyzy Olımpıada júldesine qol jetkize almaı keledi.

Qysqy sport túrlerinen birinshi kezekte konkıshi arýymyz Kenjesh Sársekenovany atap ótýge tıispiz. Ol 1994 jyly Lıllehammerdegi (Norvegııa), 1998 jyly Naganodaǵy (Japonııa) Olımpıada oıyndaryna qatysqan. Odan keıin de Olımpıada oıyndaryna qatysqan qyzdarymyz barshylyq. Shaıbaly hokkeıden Dınara Dıqanbaeva Solt-Leık-Sıtıde, frıstaıldan Jibek Arapbaeva Vankýverde el namysyn qorǵady. Alaıda, jeńis tuǵyry qazaq qyzdaryna alystan qol bulǵady.

Sochı Olımpıadasynda tarıhta alǵash ret qazaq qyzy qysqy olımpıada oıyndarynda altylyqqa engen bolatyn. Onda frıstaıldyń akrobatıka túrinen shymkenttik Janbota Aldabergenova qazaq qyzdarynyń ishinen tuńǵysh bolyp qysqy olımpıadada joǵarǵy oryndy ıelendi. Osyǵan deıin qazaq ultynan shyqqan birde-bir názik jandy sportshy Aq Olımpıadada osyndaı joǵary oryn ıelenip kórmegen. Al jazǵy hám qysqy Olımpıadany qosa alǵanda, Janbota Aldabergenova Álııa Júsipovadan keıin úzdik altylyqqa engen ekinshi názik jandy sportshy atanǵan bolatyn.

Al jazǵy sport túrlerinen Olımpıada oıyndaryna qatysqan qazaq qyzdarynyń sany qysqy sport túrlerimen salystyrǵanda áldeqaıda joǵary. Solardyń ishinde Olımpıada júldegeri atanýdan múmkindikteri mol bolǵan kórkem gımnasshy Álııa Júsipova men mergen qyzymyz Záýresh Baıbosynovany erekshe atap ótýge bolady. Álııa Júsipova Beıjiń Olımpıadasynda besinshi orynnan kóringenin jaqsy bilemiz. Sońǵy eki Olımpıadada taekvondoshy qyzdarymyz da júlde almasa da ózderin jaqsy qyrynan kórsete bildi. Alaıda ázirshe qazaq qyzdarynyń tórt jylda bir ótetin dúbirli dodada baǵy janbaı keledi.

2010 jyly tuńǵysh ret Sıngapýrde ótken jasóspirimder arasyndaǵy Olımpıada oıyndarynda aýyr atlet arýymyz Jazıra Japparqul qazaq qyzdarynan birinshi bolyp chempıon atandy. Biraq, bul jetkinshekter arasyndaǵy doda bolǵandyqtan kóp jaǵdaıda eskerýsiz qalatyny anyq. Alaıda, Jazıranyń eresekter arasyndaǵy dodalarǵa qatysqanyna da eki-úsh jyl bolyp qaldy. Osy aralyqta aýyr atletıkadan qazaq qyzdarynan shyqqan tuńǵysh álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy.

Osydan tórt jyl buryn Londonǵa joly túspegen Jazıra bıyl Rıoǵa joldamany jeńip alǵan bolatyn. Jurttyń endi ol jetkinshek kezdegi altyn júldesin eresekter dodasynda qaıtalasa eken degen bir ǵana tilegi bar.

Bıyl qazaq jurty osy qaryndasymyzdan zor úmit kútip otyrǵany anyq. Biraq, qazaq qyzdarynan tuńǵysh Olımpıada chempıony jáne júldegeri qaı sport túrinen shyǵatynyn aldaǵy ýaqyt kórsetetin bolady.

Dese de, qazaq sportynyń jankúıerleri «qazaq qyzdarynan Olımpıadany baǵyndyryp, el tarıhyna óz esimin kim birinshi bolyp altyn áriptermen jazar eken» degen oı mazalap júrgeni belgili. Áleýeti zor qyzdarymyzdyń barlyǵyn tizip shyqpasaq ta, Jazıra Japparqul, Anna Nurmuhanbetova (aýyr atletıka), Gúlnafız Aıtmuhambetova, Ferýza Ergeshova (taekvondo), Gúljan Issanova (dzıýdo), Nazym Qyzaıbaı, Saıda Hasenova, Darıǵa Shákimova (boks) bastaǵan halyqaralyq dodalarda aıryqsha kózge túsip júrgen arýlarymyzdyń bar ekenin esten shyǵarýǵa bolmaıdy.

Endeshe, bıylǵy Rıo Olımpıadasynda bir qazaq qyzy Olımpıadany baǵyndyryp, qazaq qyzdaryn kúlli álemge tanytsyn dep tileıik.

Osyǵan deıingi Qazaqstan qorjynyna Olımpıada júldesin syılaǵan arýlar:

Sıdneı olımpıadasy (2000)

Olga Shıshıgına (jeńil atletıka) - altyn;

Beıjiń olımpıadasy (2008)

Irına Nekrasova (aýyr atletıka, 63 keli), Anna Vajenına (aýyr atletıka, 75 keli) - kúmis;

Elena Shalygına (áıelder kúres, 63 keli), Marııa Grabovetskaıa (aýyr atletıka, +75 keli) - qola,

London olımpıadasy (2012)

Olga Rypakova (jeńil atletıka), Zúlfııa Chınshanlo (aýyr atletıka, 53 keli), Maııa Maneza (aýyr atletıka, 63 keli), Svetlana Podobedova (aýyr atletıka, 75 keli) - altyn;

Marına Volnova (áıelder boksy, 75 keli), Gúzel Manıýrova (áıelder kúresi, 72 keli) - qola medal.

                                                        Kúnsultan Otarbaı