Qazaq kúresin Olımpıada oıyndaryna qosýǵa bir urpaqtyń kúshi jetpeıdi - Shoraev
ASTANA. QazAqparat - Birneshe kún buryn qazaqtyń ulttyq kúresi ıÝNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı muralar tizimine endi. Mundaı sheshimdi Efıopııada Materıaldyq emes mádenı muralardy qorǵaý jónindegi komıtet qabyldady. Qazaq kúresin álemge moıyndatý úshin kóp jumys atqarǵan azamattardyń biri - «Qazaqstan barysy» qazaq kúresin damytý qorynyń tóraǵasy Arman Shoraev. QazAqparat tilshisimen áńgimelesken ol qazaq kúresin ıÝNESKO tizimine qosyp, halyqaralyq federatsııa ashý úshin ózge de azamattardyń tynym kórmeı jumys istegenin aıtyp berdi.
- Arman Tólegenuly, bul súıinshi jańalyqty estip, biz de qýanyp jatyrmyz. Jalpy, júıeli jumystan tek osyndaı nátıje kútken shyǵarsyzdar?
- Osydan úsh jyl buryn «Qazaqstan barysy» qory men respýblıkalyq qazaq kúresi federatsııasy osy jumysty qolǵa alǵan edik. ıAǵnı, óte sapaly vıdeo-prezentatsııamyzdy qosyp, ótinish berdik. Sonymen qatar, ıÝNESKO-men kelissóz júrgizý úshin búkil termındi aǵylshyn tiline aýdardyq. Bul - naǵyz kózdiń maıyn taýysatyn, ter tókkizgen jumys edi. Sondyqtan, qolǵa alǵan bastama tek osyndaı nátıje beredi dep qatty úmittengen bolatynbyz. Bul rette, meniń jaqtasym, qanattasym, áriptesim, «Qazaq kúresi» respýblıkalyq federatsııasynyń bas hatshysy Sársen Quranbekulynyń zor eńbegin aıta ketýim kerek. Sársen Quranbektiń talaby, tájirıbesi, bilimi bolmaǵanda, bizdiń komanda osyndaı qýanyshqa qol jetkize almaıtyn edi. Búkil eńbek meniki dep oılaımasyn, sebebi, óte qarapaıym ári óte eńbekqor sondaı batyryn halyq tanýy kerek.
-Qazaq kúresiniń ıÝNESKO tizimine enýi bul sporttyń endigi «taǵdyryna» qalaı áser etedi?
- Árıne, qazaq kúresiniń halyqaralyq deńgeıde moıyndalyp, halyqaralyq mártebege shyǵýy - alǵashqy úlken qadam. Endi, ózge elderde qazaq kúresi federatsııasyn ashý úshin sol elderdiń resmı organdaryna ońaı habarlasa alamyz. Tipti, qajet bolǵan jaǵdaıda, ózge elderdiń bıýdjetinen qazaq kúresine qarjy bólinýin suraı alamyz. Qazir onshaqty elde federatsııamyzdyń fılıalyn ashqanbyz. ıÝNESKO tizimine engennen keıin de osy jumystardy jalǵastyrmaqpyz. Jýyq arada halyqaralyq kúres federatsııasynyń qurylǵanyn resmı jarııalap, salmaqty adamdardy basshylyqqa saılaımyz.
-Arman Tólegenuly, erterekte qazaq kúresin Olımpıada oıyndarynaqosý týraly da usynys aıtylǵan edi...
- Bul usynysty men emes, sheneýnikter aıtqan bolatyn. Árıne, qazaq kúresi Olımpıada oıyndaryna qosyla qoısa, tóbem kókke jeter edi, biraq men qııalǵa emes, múmkindikterimizge qarap aıtamyn: qazaq kúresi Olımpıada oıyndaryna qosylý úshin bir urpaqtyń eńbegi az bolady, kem degende 10-15 jyl ýaqyt kerek. Eger qazaq kúresi Olımpıada oıyndaryna 50-60 jyldan keıin qosylyp jatsa da, shúkir deıik. Sebebi, halyqaralyq mártebesi bar, álem boıynsha kóp tanylǵan orystardyń sambo óneri áli Olımpıada oıyndarynyń tizimine engen joq. Biraq, meniń armanym jartylaı oryndaldy deýge bolady - qazaq kúresi japondardyń sýmo óneri sııaqty kórermender tarapynan zor qoldaýǵa ıe boldy. Olımpıada oıyndarynyń qataryna kirmeı-aq qoısyn, biraq qazaq kúresiniń mártebesi men reıtıngisi odan kem emes. Tipti, Olımpıadadan góri, halyqtyń qoldaýy men suranysy mańyzdyraq shyǵar, sebebi, qazaq kúresi ulttyq bolmysymyzdy ashyp, japondardyń delebesin qozdyratyn sýmo sııaqty, qazaq kúresi de bizdiń batyrlarynyń rýhyn oıatatyn dárejege jetti.
-Qazir Qazaqstan boıynsha qazaq kúresine nazary aýyp, júıeli jattyǵyp júrgen adamdardyń sany qansha?
- Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń resmı aqparatyna súıensek, 120 myń adam qazaq kúresine den qoıǵan eken. Kóbisi, meniń oıymsha, balalar men jasóspirimder. Qazir respýblıka boıynsha qazaq kúresi boıynsha sektsııalar ashylyp, jattyqtyrýshylardyń sany da kúrt kóbeıdi.
-Ýaqytyńyzdy bólip, suhbat bergenińiz úshin raqmet!
