Qazaq kompozıtorlary: Ybyraı Sandybaıuly
ASTANA. QazAqparat - Ybyraı Sandybaıuly (1860-1930) halyq kompozıtory, ánshi (tenor), aqyn-ımprovızator. 1860 jyly Kókshetaý oblysynda dúnıege kelgen. Úkili Ybyraı arabsha saýatty bolǵan, ánge, óleńge qumar, ol qazaqtyń ataqty ánshi-aqyndarynan (Shóje, Birjan, Aqan seri t.b.) úlgi-ónege alyp, olardyń tvorchestvolyq dástúrin boıyna sińirdi. Úkili Ybyraıdyń "Gákký" (4 túri), "Shalqyma", "Kókshe", "Jeldirme" t.b. 40-qa jýyq ánderi bar.
El arasyna keńinen taraǵan "Gákký" áni Ybyraı shyǵarmashylyǵynyń shyńy bolyp tabylady. Ybyraıdyń ánderi jastyq shaqtyń jalyn atqan názik, taza mahabbat sezimine, optımıstik áýenge, melodııalyq kórkem sazǵa toly, tereń oıly bolyp keledi. E.G.Brýsılovskıı "Gákký" ánin "Qyz Jibek" operasynda (Jibektiń negizgi arııasy).
"Araraı" ánin "Er Tarǵyn" operasynda (Aqjúnistiń arııasy) paıdalandy. Ybyraı ónderin alǵash notaǵa túsirgen A.V.Zataevıch pen I.V. Kotsyk. Ybyraı aqyndyq ónerimen de áıgili boldy. Ybyraıdyń óleńderin "Bostandyq týy" gazetine jarııalap, aqynnyń tvorchestvosy týraly keleli pikir aıtqan jazýshy S.Múqanov, sondaı-aq ádebı murasyn baısaldy zerttegen ádebıet synshysy E.Ysmaıylov boldy. Dramatýrg Sh.Húsaıynov Ybyraı týraly "Qaıran Gákký" pesasyn jazdy.
Ybyraı poezııasy taqyryby jaǵynan alýan túrli. Onyń bir salasy jastyq shaqtyń qyzyǵyn jyrlaýǵa arnalǵan. "Qaraqat kóz", "Toıda bir núryń balqıdy", "Qaraldym" t. b. óleńderi jastyqtyń názik sezimin shertedi. "Bir qyzyq ıt júgirtip ań aýlasa" óleńi ańshylyq, saıatshylyqty beıneleıdi. Revolıýtsııaga deıingi ómirdi kózimen kórgen aqyn sovettik jańa zamandy, teńdik algan kedeılerdiń qýanyshyn ("Oktıabrdiń jeńisi", "Otarba") pash etti. Improvızator Ybyraıdyń tyńnan sýyryp salyp aıtqan óleńderi de (Doskeı, Esimbet, Qojaqmet aqyndarmen aıtystary) kóp.
