Qazaq dalasynan shyqqan uly tulǵa Úndistanda bılik qurǵan
ASTANA. QazAqparat - HІІІ ǵasyrda qurylǵan Delı sultandyǵyn qypshaqtardyń arasynan shyqqan áıel bıleýshi de basqarǵan. Onyń esimi - sultan Razııa, dep jazady Habar 24.
«Babalar izimen» ǵylymı-tarıhı ekspedıtsııasy osy dańqty bıleýshiniń mazaryna baryp, zertteý jumystaryn atqaryp qaıtty.
Sultan Razııa Soltústik Úndistan jerinde 1236-1240 jyldary aralyǵynda bılik qurǵan. Ol - Delı sultandyǵyn basqarǵan besinshi bıleýshi. Oǵan deıin sultandyqty basqarǵan dańqty Shamsa-ad-dın Eltutmyshtyń ul balalary bolsa da, ol óz ornyna qyzy Razııany qaldyryp ketedi. «Sebebi ol qaısar minezdi, jan-jaqty bilimdi jáne el basqarýǵa tolyqtaı laıyq edi» dep jazady úndistandyq tarıhshylar.
Atalǵan ekspedıtsııa osyndaı mamandarmen kezdesip, sultan Razııa týraly tyń málimetter jınap qaıtty. Sondaı tyń derekterdiń biri retinde sultan Razııanyń aqyndyq qyry men poezııaǵa jaqyndyǵyn aıtýǵa bolady.
«Sultan Razııa shyǵys halyqtaryna tán báıit dástúrinde óleń shyǵarǵan. Ol bıleýshi, áskerı adam bolsa da jan-júregi sulýlyqqa jaqyn, ónerge qushtar adam bolǵan. Sultan Razııa - sózsiz tarıhı tulǵa. Onyń bılikke taǵaıyndalýy sol zamandaǵy revolıýtsııalyq jańalyq boldy»,- deıdi Delı ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń professory Amıta Palıval.
Sultan Razııa - musylman álemindegi tuńǵysh áıel bıleýshi. Ol - qazaq dalasynan Úndistanǵa barǵan kóshpendilerdiń urpaǵy. Búginde onyń mazary Delıdiń musylmandar turatyn kvartalynda ornalasqan. Sultannyń jerlengen jerinde shaǵyn meshit bar eken. Onyń qabiriniń basyna basqa bıleýshilerdiki sııaqty úlken mavzoleı salynbaǵan. Biraq munda kún saıyn Quran oqylyp, bes ýaqyt namaz úzilmeıdi.
Ekspedıtsııa músheleri Delıde budan bólek taǵy bir tarıhı tulǵa Gııas ad dın Balbannyń kesenesine de arnaıy at basyn burdy. Bul bıleýshi qypshaqtardyń elbóri degen tarmaǵynan shyqqan ári 1246 jáne 1266 jyldary Delı sultandyǵyn 20 jyl boıy basqarǵan. Ol memleketti kúsheıtip, kóptegen reforma jasaǵan. Búginde Balbannyń kesenesi Delıdegi Mehraýlı tarıhı kesheninde oryn tepken.
