Qazaq áıelderi men qyzdary shadra, hıdjabty kımegen - B.Qaqabaev (FOTO)
ALMATY. QazAqparat - Qazaq qyzdary men áıelderi eshqashan hıdjab kımegen. Olar turmystyq-áleýmettik erekshelikke baılanysty qımyl-qozǵalysqa kedergi keltiretin kıim kımegen, deıdi mamandar.
Qazaqtyń kıimi týraly az aıtylyp jáne az jazylyp júrgen joq. Zertteýshiler, tarıhshylar, arheologtar, ónertanýshylar qazaq ulttyq kıiminiń tarıhyn zerttep jatyr. Sońǵy jyldary bul másele ózektiligin arttyra tústi.
Qazaq qyzdarynyń hıdjab kııýine baılanysty da pikirler áralýan. Qazaq qyz-kelinshekteriniń ulttyq kıiminiń tarıhy men erekshelikterin túsinýge QazAqparat tilshisine Almaty qalasyndaǵy QR Ortalyq memlekettik mýzeıiniń mamandary kómektesti.
XV ǵasyrdyń sońy men XVI ǵasyrdyń basynda qalyptasqan qazaq halqy Qazaqstan aýmaǵyn mekendegen taıpalardyń materıaldyq jáne rýhanı mádenıetiniń murageri boldy. Bul ulttyq kıimge de áser etti. Búgingi kúnge deıin áshekeılerdegi «ańdar stıliniń» keı belgileri saqtalǵan.
«Kıim - bul aldymen adam denesin syrtqy tabıǵı faktorlardan qorǵaıtyn dúnıe. Qoǵamnyń damýymen kıim ózgere bastady. Kıimine qarap adamnyń qoǵamdary rólin, onyń qaı dindi ustanatynyn jáne jas mólsherine anyqtaýǵa bolady.
Áıelderge arnalǵan qazaqtyń ulttyq kıimi - bul qorshaǵan ortamen, qyzmetimen, rýhanı jáne tabıǵı qajettilikterine baılanysty sıntetıkalyq ónim. Qazaqtyń ulttyq kıiminiń qalyptasýyna jedel ózgeretin qurlyqtyq klımat pen kóshpendi ómir salty áser etti. Sondyqtan qazaqtyń ulttyq kıimi - paıdalanylatyn materıal jáne úlgisi boıynsha pragmatızmimen erekshelenedi. Sharýashylyq qyzmettiń basym bóligi áıelderdiń moınynda bolǵan. Bul týraly qazaq halqyn zertteýshiler aıtqan. Muny eskersek, ıslam elderine tán kıimderdi kııý múmkin bolmaǵanyna kóz jetkizemiz. Qazaq áıelderi men qyzdary shadra, hıdjab jáne ıslam elderine tán ózge de kıimderdi kımegen. Áıelderdiń kıimderi árdaıym dástúrli oıý-órnekpen jáne tastarmen bezendiriletin. Qamzoldar men kóılekterdiń beli sál qynama etip tigiletin», - dep atap ótti QR Ortalyq memlekettik mýzeıi dırektorynyń birinshi orynbasary Beıbitqalı Qaqabaev. 
Sondaı-aq ol qazaq qoǵamyndaǵy áıelder qozǵalys kezinde yńǵaısyz jáne bet-júzdi tolyq jaýyp turatyn kıim kımegenin jetkizdi.
Maman jasy jáne áleýmettik dárejesi ár túrli qazaq názik jandylarynyń ulttyq kıimderiniń erekshelikterine toqtalyp ótti. 
«Belgili bir jasqa deıin qyzdar men uldar asa erekshelenbeıdi. Al 5-6 jasynan bastap qyzdar ózderine tán kıimderdi kıe bastaǵan. Eseıgen saıyn kıim de ózgeredi. Jas qyzdar qos etekti kóılekter men shalbarlar kıgen. Bastaryna taqııa, al baıdyń qyzdary bórik kıgen. Qyz kúıeýge shyqqanda sáýkele kıdi. Ol tastarmen, kúmistermen bezendiriletin. Kúıeýge shyqqannan keıin jas kelinshek bir jylǵa jýyq jaýlyq, dúnıege sábı ákelgen soń oramal men kımeshek kıgen», - dedi B. Qaqabaev.
Onyń sózine qaraǵanda, qyz kúıeýge shyqqanǵa deıin kımeshek kımegen.
«Úıdegi sharýany atqarǵandyqtan, qolaıly kıimge basymdyq berilgen. Aıaq kıim estetıkalyq talǵamǵa saı boldy. Ony da tastarmen, zergerlik buıymdarmen bezendiretin bolǵan. Qulaqtaryna syrǵa, shashtaryna sholpy, shashbaý, qoldaryna bilezik taqqan. Qazaqstannyń ár óńirinde sáýkele men kımeshekti ár túrli bezendirgen», - dep túıindedi QR Ortalyq memlekettik mýzeıi dırektorynyń birinshi orynbasary Beıbitqalı Qaqabaev.
Sýretter A. Ǵalymbaevanyń «Qazaqtyń ulttyq kıimderi» Almaty 1958 jyl kitabynan alyndy
