Qazaq ádebıetin álemniń 125 elinde oqıdy
ASTANA. KAZINFORM - Qazaq qalamgerleriniń shyǵarmalary búginde Qazaqstannan tys jerlerde de keńinen oqylyp júr. Eýropa men AQSh-tan bastap, Qytaı men Taıaý Shyǵys elderine deıin ulttyq ádebıetimizge qyzyǵýshylyq artyp keledi.
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi málimetinshe, otandyq avtorlardyń eńbekteri ondaǵan tilge aýdarylyp, shetelderde jaryq kórip, álemniń jetekshi kitaphanalary men ýnıversıtetteriniń qoryna enip jatyr. Qazaq klassıkasy men qazirgi qazaq prozasyn oqıtyn sheteldik oqyrmandar qatary da kóbeıip keledi.
Qazirgi qazaq poezııasy men prozasynyń antologııalary BUU-nyń alty resmı tiline – aǵylshyn, arab, ıspan, qytaı, orys jáne frantsýz tilderine aýdarylyp, jaryq kórdi. Jalpy taralymy 120 myń danany quraǵan jınaqtar 90-nan astam eldegi 23 myńnan astam kitaphanaǵa, joǵary oqý orny men ǵylymı-zertteý ortalyǵyna taratyldy.
Keıingi jyldary qazaq ádebıetin ózge tilderge aýdarý jumysy qarqyn aldy. Smaǵul Elýbaıdyń «Aq boz úı» romany ıspan tilinde, Qabdesh Jumadilovtiń «Daraboz», Baýyrjan Momyshulynyń «Ushqan uıa» jáne Ázilhan Nurshaıyqovtyń «Mahabbat, qyzyq mol jyldar» shyǵarmalary aǵylshyn tilinde, al Dýlat Isabekovtiń «Qarǵyn» romany frantsýz tilinde jaryq kórdi. Muhtar Áýezovtiń «Kókserek» shyǵarmasy men Іlııas Esenberlınniń «Aıqas» romany qytaı tiline, Berdibek Soqpaqbaevtyń «Meniń atym Qoja» povesi frantsýz tiline aýdaryldy. Buǵan deıin atalmysh shyǵarma aǵylshyn, nemis, orys, ózbek jáne basqa da tilderde basylyp shyqqan.
Sheteldik oqyrmandardyń qazaq klassıkasyna degen qyzyǵýshylyǵy da joǵary. Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasy, Abaı Qunanbaıulynyń «Qara sózderi» jáne Іlııas Esenberlınniń «Kóshpendiler» tarıhı trılogııasy – álemge keńinen tanylǵan shyǵarmalardyń qatarynda.
Otandyq baspalar jyl saıyn Frankfurter Buchmesse, Bologna Children’s Book Fair, Abu Dhabi International Book Fair, Beijing International Book Fair jáne The London Book Fair halyqaralyq kitap kórmelerine qatysady. Byltyr Qazaqstan Frankfýrt kitap jármeńkesinde 137 kitapty, Bolonıadaǵy balalar ádebıetine arnalǵan kitap jármeńkesinde – 24, Abý-Dabıdegi halyqaralyq kórmede 27 basylymdy tanystyrdy.
Klassıkalyq murany zamanaýı formatta nasıhattaýǵa da erekshe kóńil bólinedi. «Ulttyq kitap» respýblıkalyq baıqaýynyń qorytyndysy boıynsha Gúlmıra Amandyqovanyń Abaı Qunanbaıulynyń «Qara sózderi» negizinde jazylǵan «Urpaqqa ulaǵat. Zavet potomkam» eńbegi «Jyl kitaby» atandy. Kitap qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde jaryq kórdi. Jalpy joba aıasynda týyndy álemniń 12 tiline aýdarylǵan. Basylym Frankfýrt, Delı jáne Gýanchjoýdaǵy halyqaralyq kitap alańdarynda tanystyrylyp, ıÝNESKO kitaphanasynyń qoryna tabystaldy.
Qazaqstandyq kitaptar halyqaralyq baıqaýlarda da joǵary baǵalanyp júr. 2025 jyly Bakýde ótken «Iskýsstvo knıgı» halyqaralyq baıqaýynda «Joshy han. Uly Ulystyń ámirshisi» basylymy Gran-prı ıelendi.
Ulttyq ádebıetti álemge tanytýda kitaphanalar men tsıfrlyq resýrstardyń da úlesi aıryqsha. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń turaqty oqyrmandary arasynda Úndistan, Qytaı, AQSh, Túrkııa, Germanııa, Japonııa, Frantsııa, Ulybrıtanııa jáne basqa da elderdiń azamattary bar.
Ulttyq akademııalyq kitaphananyń resýrstaryn álemniń 120 elindegi oqyrmandar paıdalanady. Al Qazaqstandyq Ulttyq elektrondy kitaphanasyna 125 memleketten paıdalanýshylar kiredi. Sheteldik aýdıtorııa ásirese qazaq ádebıetine, Qazaqstan tarıhyna, túrki álemine arnalǵan zertteýler men sırek basylymdarǵa qyzyǵýshylyq tanytady.
Sonymen qatar shetelderde qazaq ádebıeti ortalyqtarynyń jelisi damyp keledi. Búginde mundaı ortalyqtar 41 eldiń ulttyq kitaphanalarynda, sonyń ishinde Majarstan, Túrkııa, Qytaı, Frantsııa, Japonııa, AQSh, Italııa, Fınlıandııa jáne Brazılııada jumys isteıdi.
Olardyń kitap qory Qazaqstanda jaryq kórgen jańa basylymdarmen turaqty túrde tolyqtyrylyp otyrady.
Elimizde biryńǵaı ulttyq elektrondy kitaphana qurylatynyn jazǵan bolatynbyz.
