Qaıtys bolǵannan keıingi aǵza donorlyǵyna qalaı ótinim berý kerek
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstanda qaıtys bolǵannan keıin aǵza donorlyǵyna kelisimdi nemese kelispeýshilikti elektrondyq formatta berýge bolady. Qazaqstanda qansha adam osy rásimge muqtaj jáne kimder donor bola almaıdy degen suraqtarǵa A. N.Syzǵanov atyndaǵy Hırýrgııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy AQ Basqarma tóraǵasy Bolatbek Baımahanov jaýap berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda 3 myńnan astam adam organ transplantatsııasyna muqtaj, búırekti aýystyryp salý úshin «kútý paraǵynda» 3 129 adam tur. Qaıtys bolǵannan keıingi organ donorlyǵyna qalaı ótinim berý kerek,
2020 jylǵy 7 shildedegi «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» QR Kodeksiniń 212-baby 2-tarmaǵyna sáıkes Adamnyń aǵzalaryn (aǵzanyń bir bóligin) jáne (nemese) tinderin (tinniń bir bóligin) qaıtys bolǵannan keıin donorlyqqa alý jáne bul týraly jubaıyn (zaıybyn) nemese jaqyn týystarynyń birin habardar etý qaǵıdalaryn bekitý týraly buıryq ázirlendi. Qazirgi ýaqytta memlekettik organdarmen kelisý rásimi júrip jatyr.
Dárigerdiń aıtýynsha, 2020 jyldyń 10 jeltoqsanyndaǵy jaǵdaı boıynsha, Qazaqstanda 3 409 adam aǵza transplantatsııasyna muqtaj, olardyń 111-i balalar. «Kútý paraǵynda» búırekti aýystyrýǵa 3 129 adam, baýyrǵa – 135 adam, júrekke – 143 adam, ókpege – 1 adam jáne «júrek-ókpe» keshenine – 1 adam bar. Qazaqstan Respýblıkasynyń transplantatsııa ortalyqtarynda júrek, ókpe, baýyr, búırek jáne uıqy bezi transplantatsııalanady.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty qaıtys bolǵannan keıin aǵzalar donorlyǵy týraly sheshimin eki tásilmen tirkeı alady:
tirkelgen jeri boıynsha emhanaǵa tikeleı júginýge bolady, ondaǵy jaýapty tulǵa jeke kýáligi men tirkelý mártebesin tekseredi, sodan keıin tıisti ótinish nysanyn (kelisim) beredi. Toltyrylǵan qujat regıstrǵa enedi, al ótinish berýshige 1 jumys kúni ishinde alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarııalyq kómek uıymynyń birinshi basshysy qol qoıǵan jáne mórimen bekitilgen erik bildirýdi tirkeý anyqtamasy beriledi.
«Elektrondy úkimet» veb portaly arqyly donorlyq sheshimdi tirkeýge bolady. Ol úshin ótinish berýshi portalǵa kirip, «Transplanttaý maqsatynda qaıtys bolǵannan keıin onyń tinderin (tinniń bóligin) jáne (nemese) aǵzalaryn (aǵzalardyń bóligin) alý múmkindigi týraly kózi tirisinde kelisimdi nemese kelisimdi qaıtaryp alýdy tirkeý» qyzmetin tańdaý qajet. Budan ári paıdalanýshy «Kelisimdi qaıtaryp alýdy tirkeý» nemese «Kelisimdi tirkeý» ótinish túrin tańdaıdy. Sodan keıin qajetti joldardy toltyryp, ótinimge ETsQ-men qol qoıý kerek, birneshe mınýttan keıin mártebe jańartylady jáne erik bildirýdi tirkeý týraly eki tildegi anyqtama qoljetimdi bolady. Ótinishte tizbege sáıkes barlyq aǵzalardy nemese belgili bir aǵzany kórsetýge bolady», - dep túsindirdi Bolatbek Baımahanov.
Aldaǵy ýaqytta da donorlyq týraly sheshimdi ózgertýge bolady, oǵan esh shekteý qoıylmaǵan. Sheshim sońǵy tirkelgen ótinim boıynsha qabyldanady.
Azamattyń tańdaýy týraly týraly aqparat jabyq bolady jáne málimetter bazasy adam qaıtys bolǵannan keıin ǵana ashylady. Jeke derekter Kodekske jáne 2013 jylǵy 21 mamyrdaǵy «Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly» QR Zańynyń 29-babyna sáıkes qorǵalady.
«On segiz jasqa tolmaǵan, eńbekke qabiletsiz, medıtsınalyq qarsy kórsetilimderi bar (densaýlyǵynyń eleýli buzylýy, ınfektsııalyq aýrýlar, qaterli isikteri bar) adam organdardyń donory bola almaıdy», - deıdi Bolatbek Baımahanov.
