Qaırat Balabıev: Zań men tártip – memlekettiliktiń myzǵymas dińgegi

ASTANA. KAZINFORM – Qazaq qoǵamy búginde tarıhı tańdaý men evolıýtsııalyq jańǵyrý kezeńinde tur. Ata zańǵa engizilip jatqan aýqymdy ózgerister eldiktiń jańa sapasyna kóshý desek bolady. Bul týraly Májilis depýtaty Qaırat Balabıev reformalardyń mánin babalar amanaty men zamanaýı geosaıası qajettilik turǵysynan paıymdap, óz oıyn ortaǵa saldy.

Depýtattyń paıymynsha, qazaq dalasynda zań men tártip júıesi eshqashan úzilgen emes. «Qasym hannyń qasqa jolynan» bastap «Jeti jarǵyǵa» deıingi zańdar jıyntyǵy kóshpeli jurttyń quqyqtyq mádenıeti bıik bolǵanyn kórsetedi.

– Babalarymyz qansha jaýmen alysyp ótse de, óziniń zańy men tártiptik júıesi yqylym zamannan qalyptasqan elmiz. Zań men tártip joq jerde memleket turmaq, otbasyn qurýdyń ózi múmkin emes. Kúltóbeniń basynda kúnde keńes erikkennen ótken emes, onda memlekettik mańyzdy máseleler sheshildi, – dep atap ótti Qaırat Balabıev.

Depýtattyń pikirinshe, búgingi reformalar – sol baıaǵy «Dala Parlamentiniń» zamanaýı úlgisi. Al Prezıdenttiń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy bılik pen halyq arasyn jaqyndata túskenin aıtady.

Balabıev Qazaqstannyń «sýperprezıdenttik» basqarýdan bas tartýyn tarıhı sheshim dep baǵalaıdy. Ol Prezıdenttiń óz ókilettikterin shektep, týystaryna laýazymdy qyzmetterdi shekteýin naǵyz memleketshildiktiń úlgisi retinde sıpattaıdy.

– Qasym-Jomart Toqaev bazbireýler aıtyp júrgendeı «bılikqumar» bolsa, Konstıtýtsııaǵa mundaı baptar enbes edi. Prezıdent bılikqumar emes, kerisinshe memleket pen elge aıanbaı qyzmet qylýdy maqsat etken birtýar tulǵa. Prezıdenttiń atqaryp jatqan jumystaryn sózben jetkizý múmkin emes, ony tek kózben kórý kerek, – deıdi depýtat.

Depýtat Qaırat Balabıev memlekettik basqarý júıesindegi eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – Vıtse-prezıdent laýazymynyń engizilýi ekenin aıtady.

– Búgingi tańda qazaq bıligine bir ormabasar suranyp tur. Kútpegen jerden basshysyz qalǵan memleketterde basqarý isin Vıtse-prezıdent jalǵastyrady. Bılik tranzıtiniń aldyn alý úshin jańadan basshy taǵaıyndalǵansha el basshysyz qalmaýy qajet. Bul álemniń damyǵan elderinde elekten ótken basqarý úlgisi, – deıdi ol.

Depýtattyń paıymdaýynsha, Vıtse-prezıdent Prezıdenttiń yqpalyn álsiretpeıdi, kerisinshe halyqaralyq forýmdarda el múddesin qorǵap, Parlamentte memleket basshysynyń atynan sóz sóılep, atqarýshy bıliktiń júgin jeńildetedi. Bul – «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasyn iske asyrýǵa járdemdesetin tetik.

Soynmen qatar Zań shyǵarýshy organnyń ataýyn «Quryltaı» dep ózgertý men ony birpalataly júıege kóshirý máselesine de toqtaldy.

– Parlamenttiń ataýyn «Quryltaı» dep ózgertý – kópshiliktiń kóńilinen shyqqan qadam. Endi 145 depýtattan turatyn birpalataly Quryltaı zańdardy «jeti ret ólshep, bir kesip» qabyldaıtyn bolady. Al jańadan qurylatyn Halyq keńesi zańdardyń halyq múddesine saı jazylýyn qadaǵalaıtyn joǵary konsýltatıvti organǵa aınalady, – dep túsindiredi depýtat.

Qaırat Balabıev zańdy kúsheıtýmen qatar, ulttyq tárbıeniń de máni zor ekenin alǵa tartady. Ol Abaı ańsaǵan «Tolyq adam» ıdeıasy men Prezıdent usynǵan «Adal azamat» tujyrymdamasynyń úndestigine nazar aýdarady.

– Tekti halyqtyń urpaǵy azǵyn ultqa aınalmaýy tıis. «Qazir kim bop baramyz?» degen suraqqa jaýapty babalar ósıetinen izdeýimiz kerek. Bes jaqsyǵa asyq, bes jamannan qashyq qoǵam qalyptasýy úshin árkim túzelýdi ózinen bastaýy tıis. Eger biz Abaıdyń «Tolyq adam» ıdeıasyn sanamyzǵa sińirsek, ult retinde saqtalyp qalamyz. Jumyla kótergen júk jeńil» degendeı, el keleshegin kemeldendirýge halyq bolyp atsalysý kerek. Prezıdent bastamalary túgel oryndalsa, damymaǵan sala qalmaıdy. Jańa reformalarmen jańa Qazaqstannyń evolıýtsııalyq dáýiri bastalady. Bizdiń maqsat – daý qýý emes, damý jolyna túsý, – dep túıindedi Qaırat Balabıev.

Aıta keteıik, Túrkistan oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy Nuraly Ábishev jańa Konstıtýtsııa jobasy eldiń saıası, quqyqtyq jáne qoǵamdyq damýyn aıqyndap, azamattardyń memlekettik sheshimderge qatysý múmkindigin keńeıtetinin jetkizdi.