Qaýipti prankterdi tikeleı efırde nasıhattaǵany úshin jaýapkershilikti kúsheıtý qajet — Quryltaı depýtaty
ASTANA. KAZINFORM — Tikeleı efırler men áleýmettik jelilerdegi quqyqqa qaıshy kontentke turaqty monıtorıng júrgizýdiń biryńǵaı memlekettik júıesin qalyptastyrý kerek. Bul týraly Quryltaı otyrysynda Mádenıet pen Іshki ister mınıstrlerine saýal joldaǵan depýtat Jarqynbek Amantaıuly aıtty.
— Búginde áleýmettik jeliler qoǵam ómiriniń ajyramas bóligine aınaldy. Mıllıondaǵan adam kún saıyn TikTok, Instagram jáne basqa platformany paıdalanady. Tikeleı efırlerdiń de aýdıtorııasy ósip keledi. Bul — tsıfrlyq damýdyń bir kórinisi. Biraq onyń kóleńkeli tusy da bar. Tikeleı efırde balaǵat sóz aıtý, adamdy qorlaý, ar-namysyna tııý, qaýipti prankter uıymdastyrý jıilep barady. Strımerlerdiń keıbiri muny ádeıi jasaıdy. Sebebi dóreki ári arandatýshy kontent kóp qaralym jınaıdy. Al qaralym laık pen donatqa, keıde jarnamadan túsetin tabysqa ulasady. Sóıtip, zańǵa qaıshy áreket keı jaǵdaıda aqsha tabýdyń quralyna aınalyp otyr, — dedi ol.
Depýtat bul týraly «Ádilet» partııasy ókilderiniń saılaýaldy halyqpen kezdesýinde de jurtshylyq tarapynan jıi kóterilgenin atap ótti.
— Іshki ister mınıstrligi mundaı faktiler boıynsha taıaýda birneshe naqty shara qabyldady. Quqyqqa qaıshy osyndaı kontent taratqan birqatar áleýmettik jeli qoldanýshysy ákimshilik jaýapkershilikke tartty. Bul — máseleniń bar ekenin kórsetetin naqty derek. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Zań men tártip» qaǵıdatyn qoǵamnyń ortaq qundylyǵyna aınaldyrý qajettigin birneshe ret aıtty. Bul qaǵıdat jańa Konstıtýtsııanyń negizgi talaptarynyń birine aınaldy. Endeshe zań men tártiptiń talaby tsıfrlyq keńistikte de birdeı qatań ári naqty oryndalýy kerek. «Ádilet» partııasy osyǵan erekshe mán beredi, — dedi Jarqynbek Amantaıuly.
Onyń atap ótýinshe, áleýmettik jelidegi tikeleı efırler barǵan saıyn kommertsııalyq sıpat alyp keledi. Keıbir strımerler kórermen jınaý úshin ádeıi janjal uıymdastyrady. Adamdy mazaq etedi, qorlaıdy. Tipti tikeleı efırlerde aıtýǵa aýyz barmas anaıy áreketterge barý da jıileı túsken. Al, muny bir ýaqytta ártúrli jastaǵy myńdaǵan adam kórip otyrýy múmkin.
— Máselen, Qytaıda júrip prank jasaǵan Qazaqstan azamaty jaýapkershilikke tartyldy. Kópshilik nazaryn aýdartamyn dep elimizdiń abyroıyna nuqsan keltirdi. Bizdiń qoǵam úshin úırenshikti jaıǵa aınala bastasa da, ózge elderde asqan mádenıetsizdik, zań buzýshylyq retine tanylyp, qoǵamda qatań aıyptalady. Taǵy bir mysal, AQSh-ta Federaldyq saýda komıssııasy (FTC) tsıfrlyq jarnamadaǵy ashyqtyq pen jarnamalyq kontentti tıisti túrde belgileýge talaptar qoıady. Eýropalyq Odaqtyń Digital Services Act (DSA) platformalardyń zańsyz kontentke qatysty jaýapkershiligin jáne paıdalanýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý tetikterin kúsheıtti, ıaǵnı bul — quqyqtyq jaýapkershilik pen kommertsııalyq múdde toǵysqan jańa tsıfrlyq ortaǵa aınalyp otyr. Biz sóz bostandyǵyn shekteýdi usynbaımyz. Kerisinshe, sóz bostandyǵy men jaýapkershiliktiń naqty shekarasy belgilenýi kerek, — dedi ol.
Osyǵan baılanysty Jarqynbek Amantaıuly Úkimetten:
— «Tresh-strımıng» uǵymyn zańnamalyq turǵydan naqty aıqyndap, zorlyq-zombylyqty, qaýipti prankterdi, qorlaý men ádeıi arandatýshy áreketterdi tikeleı efırde nasıhattaǵany úshin jaýapkershilikti kúsheıtýdi;
— TikTok, Instagram, YouTube jáne basqa da platformalarmen birlesip, quqyqqa qaıshy tikeleı efırlerdi jedel anyqtaý, buǵattaý jáne avtorlaryn sáıkestendirýdiń tıimdi tetigin qalyptastyrýdy;
— Azamattardy olardyń kelisiminsiz efırge shyǵarý, ar-namysy men qadir-qasıetine nuqsan keltirý jaǵdaılarynda jábirlenýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaýdyń tetikterin kúsheıtýdi;
— Tikeleı efırler men áleýmettik jelilerdegi quqyqqa qaıshy kontentke turaqty monıtorıng júrgizýdiń biryńǵaı memlekettik júıesin qalyptastyryp, onyń nátıjeleri boıynsha qoǵamǵa ashyq aqparat berýdi surady.
Buǵan deıin Quryltaı balalardyń áleýmettik jelige tirkelýine shekteý qoıý tetigin naqtylaý máselesin kótergenin jazǵan edik.
