Qaýipsizdik beldikterine - 100 jyl
ASTANA. 18 aqpan. QazAqparat - Qaýipsizdik beldiginiń oılap tabylǵanyna - 100 jyl toldy. Qaýipsizdik beldigi damýdyń uzaq jáne aýyr jolynan ótti. Olar berik bolý úshin kóptegen eksperımentter men daýlar boldy. Eń qyzyǵy, qaýipsizdik beldigi bastapqyda avtokólikter úshin oılap shyǵarylmaǵan.
Tuńǵysh ret qaýipsizdik beldigine 1800 jyly Djordj Keılı sıpattama berdi. Aǵylshyn ónertapqyshy beldikti salmaǵy aýadan aýyr óziniń ushý apparaty ushqyshynyń qaýipsizdigi úshin paıdalanýdy josparlady.
Tek 1913 jyly frantsýz Adolf Pegý alǵashqy bolyp óziniń ushaǵynyń kabınasyna baılanǵan beldikterdi ornatty. Frantsýzdyq ushqyshty mundaı tájirıbege barýǵa, onyń aeroplanmen baspen tómen ushyp kórý qyzyǵýshylyǵy ıtermeledi. Beldiksiz akrobat ashyq ushaqtan qulap túsýi bek múmkin edi. Tek birneshe ondaǵan jyldan keıin beldik aspannan jerge tústi.
1950 jyldyń basynda amerıkalyq konstrýktor Kennet Lıgon jáne onyń aǵasy Bob Lıgon avtokólikterge arnalǵan jyldam sheshiletin qaýipsizdik beldigin patenttedi, olar eki núktede bekitilip, beldi aınaldyra ustap turdy.
1959 jyly Nıls Bolın patenttegen úsh jaqtan bekitiletin beldikter alǵash ret VOLVO P120 Amazon jáne VOLVO PV 544 kólikteri úshin shtattyq qurylǵy retinde paıdalanyldy. Nebári birneshe jyl ótken soń qaýipsizdik beldikteri kóptegen kólikterdiń aldyńǵy oryndyqtary úshin standartty qurylǵyǵa aınaldy.
Shvetsııada qaýipsizdik beldikteri mindetti qoldanysqa - 1957 jyly, AQSh-ta - 1961, Frantsııada - 1970 jáne KSRO-da 1975 jyly engizildi.
QR Іshki ister mınıstrligi Jol polıtsııasy komıteti eske salady! Qaýipsizdik beldikteri saǵatyna 65 shaqyrymmen apatqa ushyraǵan kóliktegi adamnyń ómirin kepildi túrde saqtap qalady, al jyldamdyq odan da joǵary bolǵan kezde, beldikti taǵynǵan adamnyń tiri qalý múmkindigi 70 paıyzǵa artady.
