Katonqaraǵaıǵa saıahat: eń kórikti oryndar men jol shyǵyny
ÓSKEMEN. KAZINFORM — Katonqaraǵaı — Shyǵys Qazaqstandaǵy tabıǵaty erekshe aýdandardyń biri. Týrıster munda Altaı taýlarynyń eń bıik núktesi — Muztaý shyńyn kórýge, qalyń balqaraǵaıly ormandardy aralaýǵa jáne emdik qasıetimen tanymal, sýy káýsár Rahman qaınarlaryna demalýǵa keledi.
Katonqaraǵaıda dámi til úıiretin tabıǵı baldy, esh jerde kezdespeıtin balqaraǵaı jańǵaǵyn, qymyzyn jáne pantokrın ónimderiniń dámin tatyp kóre alasyz. Belsendi demalysty unatatyn týrıster úshin jaıaý týrızm, atqa otyryp serýendeý jáne taýǵa shyǵý uıymdastyrylady.
Kazinform tilshisi bul maqalada aýdanǵa qalaı jetýge, qaıda barýǵa bolatyny jáne týrısterdi qyzyqtyratyn ózge de suraqtarǵa jaýap izdep kórdi.
Aımaqta Qazaqstannyń jalpyulttyq kıeli oryndary tizimine engen Berel qorymy da ornalasqan. Arheologııalyq qazba jumystary kezinde № 11 qorǵannan altynmen áshekeılengen 13 tulpar, saq dáýiriniń bıleýshisi men áıel adamnyń súıegi tabylǵan. Búginde bul nysan ejelgi órkenıet pen Altaı tarıhyn tanytatyn mańyzdy týrıstik oryndardyń biri sanalady.
Qalaı jetýge bolady?
Katonqaraǵaıǵa eń jaqyn qala — Óskemen. Eki aranyń qashyqtyǵy 344 shaqyrymdaı. Aýdanǵa jeke avtokólikpen nemese taksımen jetýge bolady.
Katonqaraǵaıǵa aparatyn úsh baǵyt bar. Birinshisi — Kúrshim aýdany arqyly Ertistiń oń jaǵalaýymen ótetin jol. Ekinshisi — Samar aýdany arqyly Buqtyrma sý qoımasyndaǵy parom ótkelimen qatynaıtyn baǵyt. Úshinshisi — Osınov asýy arqyly ótetin jol. Jol taýly, serpantındi bolǵandyqtan qaı baǵytty tańdasańyz da, jolǵa orta eseppen 5-6 saǵat ýaqyt ketedi.
Qaı mezgilde barǵan durys?
Katonqaraǵaıǵa jyldyń qaı mezgilinde barsańyz da erekshe sulý keıipte turady. Degenmen kópshilik mamyr-tamyz aılarynda keledi.
Qaıda qonýǵa bolady?
Katonqaraǵaıda týrısterge arnalǵan qonaq úıler, demalys bazalary, aǵash kottedjder men kıiz úıler bar. Olar Katonqaraǵaı aýylynda, Berel men Arshaty aýyldaryna baratyn jol boıynda ornalasqan. Jazdyń qyzǵan maýsymy, ásirese shilde aıynda bos oryn tabý qıyndaıtyndyqtan, qonaqúıdi aldyn ala brondaǵan jón.
Katonqaraǵaıda qaı jerlerge barǵan jón?
Katonqaraǵaı aýdanyna kelgen týrısterdiń basym bóligi birneshe negizgi baǵytty qamtyp jatady. Bul jerler tabıǵatymen ǵana emes, tarıhı-mádenı murasymen de erekshelenedi.
Sapardy aýdan ortalyǵy — Katonqaraǵaı aýylynan bastaǵan jón. Munda týrıstik ınfraqurylym jaqsy damyǵan, qonaq úıler, demalys bazalary, dámhanalar men jergilikti ónimder satylatyn dúkender ornalasqan.
Shyńǵystaı aýyly. Munda qazaq ádebıetiniń kórnekti ókili Oralhan Bókeıdiń mýzeı-úıi men qoǵam qaıratkeri, aǵartýshy Ábdikerim Erejepulyna arnalǵan mýzeı jumys isteıdi.
Rahman qaınarlary. Ártúrli teri jáne býyn aýrýlaryna em Rahman qaınarlary Katonqaraǵaıdan 111 shaqyrym jerde oryn tepken.
Órel aýyly. Qalyń orman men asqar taýlardyń ortasynda ornalasqan bul aýyldy saıahatshylar ásem tabıǵaty úshin jaqsy kóredi.
Berel aýyly. Bul aýyl Qazaqstandaǵy eń kórikti top-5 aýyldardyń biri retinde tanylǵan. Munda álemge áıgili Berel qorǵandary, saq dáýiriniń tarıhı-mádenı kesheni men Berel mýzeıi bar.
Qarakól kóli. Tabıǵı kórikti jerlerdiń ishinde Qarakól kóli erekshe oryn alady. Ashyq kúnderi kól jaǵasynan Altaıdyń eń bıik shyńy — 4509 metrlik Muztaý anyq kórinedi.
Sondaı-aq týrıster jıi baratyn oryndardyń qatarynda Kókkól sarqyramasy, Arasan kóli, Buqtyrma sý qoımasy, Arsha taýy, Erek asýy, Burqat kóli, Tarbaǵataı jaılaýy jáne Sarymsaqty sarqyramasy bar.
Úsh kúndik marshrýt
Óskemennen bastalatyn saıahatty úsh kúnge josparlaýǵa bolady. Alǵashqy kúni jolaı tabıǵaty kórkem Osınov asýyna aıaldap, Ertis ózenindegi Qazaqstandaǵy eń uzyn kópir men Buqtyrma sý qoımasyn tamashalap, keshke Katonqaraǵaı aýylyna jetip qonýǵa bolady.
Ekinshi kúndi óńirdiń eń tanymal týrıstik baǵyttaryna arnaǵan jón. Bul kúni Shyńǵystaı, Órel jáne Berel aýyldaryn aralap, Berel mýzeıi men qorǵandaryn kórýge, odan ári aýa raıy men ýaqytyńyzǵa qaraı Arasan kóli men Kókkól sarqyramasyna barýǵa bolady.
Al sapardyń sońǵy kúnin jergilikti tirshilikpen tanysýǵa arnaǵan abzal. Orman ishinde serýendep bolǵan soń, Katonqaraǵaıdyń shaǵyn bazaryna soǵyńyz. Keıin Buqtyrma sý qoımasynyń jaǵasymen Óskemenge jol tartyp, Altaımen qımaı qoshtasasyz.
Katonqaraǵaıda qalaı demalýǵa bolady?
Katonqaraǵaıda demalystyń eki túri keńinen damyǵan: belsendi jáne tynyǵý-saýyqtyrý týrızmi.
Belsendi demalysty qalaıtyn týrıster úshin atpen serýendeý, jol talǵamaıtyn kólikpen ekskýrsııalar jáne jaıaý týrızm baǵyttary uıymdastyrylady.
Kóz toımas Katonqaraǵaı jerine týr uıymdastyrýshy Aıan Qalymbektiń aıtýynsha, eń tanymal jaıaý marshrýttardyń biri — Rahman qaınarlarynan bıiktigi 80 metrlik Kókkól sarqyramasyna deıingi ózen jaǵasyn boılaı ótetin, qalyń orman ishindegi bir saǵattyq soqpaq. Taǵy bir suranysqa ıe baǵyt — Rahman kólinen Arasan kóline deıingi shamamen tórt shaqyrymdyq jaıaý jol. Osy marshrýttyń panoramalyq núktelerinen Altaıdyń eń bıik shyńy — Muztaýdy tamashalaýǵa bolady.
Qarakól kóline aparatyn Aqberel soqpaǵy bar. Erek asýyndaǵy Avstro-Vengrııa tutqyndary salǵan tarıhı taý jolyna da jaıaý shyǵýǵa bolady.
Al tynysh demalysty qalaıtyndar úshin Katonqaraǵaıdaǵy shıpajaılar men demalys oryndary qyzmet kórsetedi. Munda panto vannasyn qabyldap, emdik qasıetimen tanylǵan qymyz ben saýmaldan dám tatyp, tabıǵı bal men balqaraǵaı ónimderin paıdalanyp, taý men ormannyń taza aýasynda serýendeı alasyz.
Katonqaraǵaı ónimderi
Aýdan ortalyǵynda dámhana men shaǵyn tamaqtaný oryndary jumys isteıdi. Bir adamǵa bir kúndik tamaqqa orta eseppen 7-8 myń teńge jetkilikti.
— Bul aýdannyń ózindik brendine aınalǵan tabıǵı ónimderi bar. Týrıster eń aldymen Altaıdyń hosh ıisti balyn, balqaraǵaı jańǵaǵyn, qoldan jasalǵan súzbe, qurttyń dámin tatyp, qymyz ben saýmal ishedi. Sonymen qatar emdik qasıetimen tanymal pantokrın ónimderi de suranysqa ıe, — deıdi Aıan Qalymbek.
Ulttyq taǵamdardy unatatyndar úshin jergilikti dámhanalardan qazaqtyń dástúrli etin, ystyq baýyrsaǵyn jáne basqa da taǵamdaryn jep kórýge bolady. Altaıdyń taza aýasymen tynystap, tabıǵı ónimderden dám tatý — bul sapardyń erekshe áser beretin sátteriniń biri.
Saparǵa shyqqanda ózińizben ne alǵan durys?
Katonqaraǵaı — taýly ári klımaty qubylmaly aımaq. Sondyqtan saıahatqa shyǵar aldynda qajetti zattardy aldyn ala daıyndaǵan jón.
Jeke zattardyń ishinde mindetti túrde: sýǵa túsetin kıim, súlgi, tápishke, kúnnen qorǵaıtyn kózildirik, kúnnen qorǵaıtyn krem, bas kıim, jańbyrdan qorǵaıtyn kıim jáne yńǵaıly, tabany berik aıaq kıim bolǵany durys.
Jaz mezgilinde kúndiz aýa temperatýrasy 25-27 gradýsqa deıin kóterilgenimen, taýly aımaqta aýa raıy tez ózgerýi múmkin. Sol sebepti jyly kıimdi jyldyń qaı mezgilinde barsańyz da alyp júrgen jón.
Ormandy jáne taýly jerlerde masa men kene kezdesýi múmkin. Sondyqtan jándikke qarsy spreı qajet. Óńirde baılanys keıbir jerlerde turaqsyz, al bankomattar az. Sol sebepti jolǵa shyǵar aldynda qajetti kartalardy júktep, ózińizben birge qolma-qol aqsha alyp júrgen jón.
Qaýipsizdik erejeleri
Katonqaraǵaı — tabıǵaty erekshe, biraq taýly aımaq bolǵandyqtan qaýipsizdik talaptaryn saqtaýdy qajet etedi. Taýly baǵyttarda júrgende taıǵaq nemese bos jatqan tastarǵa abaı bolyp, belgilengen soqpaqtan shyqpaǵan durys. Orman ishinde jalǵyz júrmeı, toppen júrgen jón. Sebebi Altaıdy jabaıy ańdar mekendeıdi.
Týrıstik baǵyttarda jyrtqysh ańdarmen kezdesý óte sırek. Aýdanda maral, elik, bulan, tıin, sarshunaq, sýyr, túlki jáne qoıan sııaqty janýarlar mekendeıdi. Jabaıy janýarlardy kórgen jaǵdaıda olarǵa jaqyndamaı, tek alystan baqylaǵan jón. Tabıǵatqa shyqqanda qorshaǵan ortaǵa uqypty qarap, qoqys qaldyrmaý — ár saıahatshynyń basty erejesi bolýy tıis.
Katonqaraǵaıǵa saıahat qansha turady?
Katonqaraǵaıǵa barý quny tańdalǵan demalys túrine baılanysty. Týroperatorlar usynatyn úsh kúndik týrdyń baǵasy orta eseppen 120-160 myń teńge aralyǵynda. Baǵaǵa ádette Óskemennen baryp-qaıtý transferi, qonaqúıde nemese demalys bazasynda turý, úsh mezgil tamaqtaný, gıd qyzmeti, negizgi týrıstik oryndarǵa ekskýrsııalar, lokatsııalar arasyndaǵy tasymal, jaıaý serýen jáne monsha kiredi. Sapardy uzartqysy keletinder úshin ár qosymsha kúnge shamamen 40-50 myń teńge qosylady.
Óz betińizshe saıahattaıtyndar úshin shyǵyn kólemi ózgeshe. Óskemennen Katonqaraǵaıǵa taksımen jetý quny bir adamǵa orta eseppen 8-10 myń teńge. Qonaqúı nemese demalys ornynda bir tún qoný baǵasy 7-10 myń teńge, al bir kúndik tamaqqa shamamen 7-8 myń teńge qajet.
Buǵan qosa murajaılar men tabıǵı nysandarǵa kirý bıletteri jáne ózge de shyǵyndardy eskergende, óz betińizshe saıahattaıtyn bir adamǵa kúnine shamamen 50 myń teńge jetkilikti.
Al jaılylyǵy joǵary demalysty qalaıtyn týrıster úshin aýdanda qyzmet kórsetý deńgeıi joǵary qonaq úıler men ekologııalyq demalys oryndary da bar. Mundaı oryndarda bir táýliktiń baǵasy shamamen 150 myń teńgege deıin jetýi múmkin.
Katonqaraǵaıdyń sulýlyǵyn bıikten tamashalaǵysy keletinder úshin tikushaq týrlary da uıymdastyrylady. Bir saǵattyq áýe saıahaty kezinde Muztaý, Altaıdyń taýly aımaqtary men eń kórikti tabıǵı oryndaryn qus qanatyndaǵy bıiktikten kórýge bolady. Osyndaı týrdyń quny bir adamǵa shamamen 390 myń teńge.
Eske salsaq, osyǵan deıin Mańǵystaýǵa saıahat qansha turatyndyǵy jaıly jazǵanbyz.
