«Qatań baqylaýǵa alyńyzdar»: Bektenov Balqashtaǵy jol sapasyna qatysty eskertý jasady
ASTANA. KAZINFORM — Premer-mınıstr Oljas Bektenov Qaraǵandy oblysyna jumys sapary aıasynda Balqash qalasyna bardy.
Qaraǵandy oblysy, onyń ishinde Balqash qalasy — elimizdiń iri ónerkásip ortalyqtarynyń biri. Óńir ekonomıkasynyń negizin taý-ken metallýrgııa kesheni quraıdy. Negizgi óndiris oryndaryn jańǵyrtýmen qatar jańa baǵyttardy, shaǵyn jáne orta bıznesti, týrızmdi damytý arqyly ekonomıkany ártaraptandyrý jumystary júıeli túrde júrgizilip keledi.
Ónerkásiptik áleýetti nyǵaıtýmen qatar azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa kóńil bólinýde. 2026 jyly Qaraǵandy oblysynyń áleýmettik salasyn damytýǵa 432 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde bilim berý salasyna — 298 mlrd teńge, mádenıet pen sportqa — 63 mlrd teńge, áleýmettik qamsyzdandyrý salasyna — 55 mlrd teńge, densaýlyq saqtaýǵa — 15,7 mlrd teńge baǵyttaldy.
Óńirge barǵan Premer-mınıstrge áýejaıdy jańǵyrtý nátıjeleri men avtomobıl joldarynyń sapasyn arttyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar tanystyryldy.
Qaraǵandy oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Azamat Taıjanov uzyndyǵy 363 shaqyrym bolatyn «Qaraǵandy — Balqash» jáne 200 shaqyrym bolatyn «Qaraǵandy — Qarqaraly» avtomobıl joldaryn rekonstrýktsııalaý jumystary aıaqtalǵanyn baıandady. Uzyndyǵy 457 shaqyrym bolatyn «Qaraǵandy — Jezqazǵan» tasjolyn rekonstrýktsııalaý jalǵasýda. Óńirde barlyǵy 643 shaqyrym avtojol jóndeý jumystarymen qamtyldy, osy maqsattarǵa 61,3 mlrd teńge baǵyttalǵan. Aldaǵy úsh jylda 875 shaqyrym avtojoldy jóndeý josparlanýda, bul 2029 jylǵa qaraı normatıvtik jaǵdaıdaǵy avtojoldardyń úlesin 97%-ǵa deıin ulǵaıtady.
Premer-mınıstr kótergen máseleler boıynsha ákimdikte Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy 1071 jol-qurylys materıalynyń synamasyn alǵanyn, onyń 81%-y normatıvtik talaptarǵa sáıkes kelgeni baıandaldy. Anyqtalǵan 155 sáıkessizdikti joıý boıynsha jumystar júrgizilýde. Budan bólek, belgilengen 7 avtomattandyrylǵan ólsheý júıesi respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar avtojoldar boıynsha 1859 uıǵarym shyǵardy. Aldaǵy eki jylda óńirde taǵy avtomattandyrylǵan ólsheý júıesiniń 12 birligin ornatý josparlanyp jatyr.
Premer-mınıstr ónerkásip jáne qurylys mınıstrligine men ákimdikterge jumystardy kúsheıtý jóninde tapsyrmalar berdi.
— Ortalyqtan qajetti qarajat bólinip jatyr. Jergilikti jerlerde onyń maqsatty jumsalýyna, eń bastysy — jumys sapasyna baqylaýdy kúsheıtý qajet. El ishindegi jáne halyqaralyq mańyzy bar joldar barlyq sapa standarttaryna sáıkes kelýi kerek. Ákimdik ózine senip tapsyrylǵan aýmaqtaǵy jumystardy baqylaýǵa alýǵa tıis. Azamattardyń shaǵymdarynyń basym bóligi dál osy ishki joldarǵa qatysty. Bul máseleni qatań baqylaýǵa alyńyzdar, — dedi ol.
Bıyl Qazaqstanda 11 myń shaqyrymnan astam avtomobıl joly qurylys, rekonstrýktsııalaý jáne jóndeý jumystarymen qamtyldy. Sońǵy 7 jylda elimizde 36,3 myń shaqyrym avtojol salynyp, jóndeldi.
Sonymen qatar Oljas Bektenov Balqash qalasynyń 1967 jyly salynǵan áýejaıyn keshendi jańǵyrtý nátıjelerimen tanysty. Joba Memleket basshysynyń ınfraqurylym nysandaryn jańǵyrtý, ishki áýe baǵyttaryn damytý jáne týrıstik aýmaqtardyń kólik qoljetimdiligin arttyrý jónindegi tapsyrmalaryn júzege asyrý sheńberinde júzege asyryldy. Qarjylandyrý elden zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý esebinen de qamtamasyz etildi, osy maqsattarǵa Arnaýly memlekettik qordan 946 mln teńge bólindi.
Jańǵyrtý aıasynda ushý-qoný jolaǵyna shyǵatyn jol men perron qaıta jańǵyrtyldy. Ushý-qoný jolaǵynyń uzyndyǵy 2,5 myń metr, eni 42 metr. Áýejaıdyń tarıhı sáýlettik kelbeti saqtala otyryp, áýevokzal ǵımaraty jańartyldy. Termınaldyń aýmaǵy 1,8 myń sharshy metrden 2,7 myń sharshy metrge deıin ulǵaıtyldy. Áýejaıdyń ótkizý qabileti saǵatyna 60-tan 80 jolaýshyǵa deıin artty. Ushý qaýipsizdigi men senimdiligin qamtamasyz etý úshin 11 birlik jańa arnaıy tehnıka jáne zamanaýı jabdyq satyp alyndy. Búginde áýejaı ınfraqurylymy Halyqaralyq azamattyq avıatsııa komıteti (ICAO) standarttaryna tolyq sáıkes keledi.
Týrızmdi odan ári damytý úshin Balqashtyń áleýeti zor. Qalanyń tartymdylyǵyn arttyrý maqsatynda kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylym kezeń-kezeńimen jańartylyp keledi. Jazǵy maýsymda suranystyń artýyna baılanysty Astana – Balqash jáne Almaty – Balqash baǵyttarynda sýbsıdııalanatyn áýe reısteri aptasyna bes ret oryndaldy. Budan bólek, Qaraǵandy – Balqash baǵyty boıynsha temirjol qatynasy iske qosyldy. 2026 jylǵy jazǵy maýsym qorytyndysy boıynsha Balqashqa shamamen 200 myń týrıst kelgen. Bul byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 18,3%-ǵa kóp. Týrıstik qyzmetten túsken kiris 4 mlrd teńgeden asty. Júzege asyrylyp jatqan ınfraqurylymdyq jobalar óńir ekonomıkasyn damytýǵa qosymsha jaǵdaı qalyptastyrady.
