Kaspıı arqyly Qazaqstannyń ósimdik maıy Iranǵa eksporttalatyn jańa dálizge shyqty
ASTANA. KAZINFORM — Alǵash ret Aqtaý portynan raps maıynyń eksporttyq partııasy sátti jóneltildi. Bul — tarıhı oqıǵa ári qazaqstandyq maı óńdeý ónimderiniń syrtqy naryqtaǵy pozıtsııasyn nyǵaıtatyn mańyzdy qadam. Bul týraly AShM málim etti.
Maıly daqyldardy óńdeýshilerdiń ulttyq qaýymdastyǵynyń (MDÓUQ) málimetinshe, kólemi 5 myń tonna bolatyn alǵashqy keme 4 sáýirde jóneltilgen. Kemeni tolyq tıeýge shamamen 2,5 táýlik ketken. Raps maıyn satyp alýshy — Irannyń iri Kourosh Food Industry kompanııasy. Al jóneltýshi — MDÓUQ quramyna kiretin Qazaqstandaǵy jetekshi maı zaýyttarynyń biri.
13 mamyr kúni kólemi 5 myń tonna bolatyn kúnbaǵys maıy tıelgen ekinshi kemeniń júktelýi aıaqtaldy. Bul ımporttaýshylardyń qazaqstandyq maı ónimderine joǵary qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn jáne Kaspıı arqyly ótetin jańa eksporttyq baǵyttyń bolashaǵy zor ekenin kórsetedi.
Maıly daqyldardy óńdeýshilerdiń ulttyq qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy ıAdykar Ibragımovtyń aıtýynsha, Iran naryǵy qazaqstandyq maı óńdeý ónimderin eksporttaý úshin úlken áleýetke ıe. Onyń sózinshe, Iran jyl saıyn shamamen 3,5 mln tonna ósimdik maıy men shrot/kúnjara ımporttaıdy. Onyń ishinde 1,5 mln tonnasy — tikeleı ósimdik maılary.
— Bizdiń elder Kaspıı teńizi arqyly baılanysqan. Sonymen qatar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Iran arasyndaǵy erkin saýda kelisimi aıasynda preferentsııalyq kedendik rejım jumys isteıdi. Sońǵy úsh jylda qazaqstandyq maı zaýyttary Iranǵa 100 myń tonnadan astam maı ónimderin eksporttady. Onyń 94%-yn shrot qurady. Aqtaý porty arqyly ósimdik maıyn tasymaldaýdyń iske qosylýy jetkizilim kólemin edáýir arttyrýǵa múmkindik beredi, — dedi ol.
MDÓUQ baǵalaýynsha, Aqtaý porty arqyly aı saıyn 3–4 keme jóneltýge bolady. Bul jylyna 150–200 myń tonna ósimdik maıyn eksporttaýǵa múmkindik beredi. Bolashaqta Iranǵa eksporttalatyn ósimdik maıy men shrot kólemi jylyna 500 myń tonnadan asýy múmkin.
Qaýymdastyq málimetinshe, óńdeý salasynyń damýy eksport arnalarynyń keńeıýine jańa múmkindik ashyp otyr. Buryn bul baǵyt is júzinde paıdalanylmaǵan bolsa, búginde óndiris kóleminiń artýy men logıstıkanyń jolǵa qoıylýy arqasynda Qazaqstan jańa naryqtarǵa shyǵyp, halyqaralyq saýdadaǵy pozıtsııasyn nyǵaıtyp keledi.
Jańa jetkizý arnasynyń iske qosylýy eksport naryqtaryn ártaraptandyrýǵa, negizgi logıstıkalyq baǵyttarǵa túsetin júktemeni azaıtýǵa jáne 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasynda kózdelgen salanyń valıýtalyq túsimin 1 mlrd AQSh dollarynan asyrý maqsatyna jaqyndaýǵa múmkindik beredi.
Aıta keteıik, Qazaqstan álemdik kúnbaǵys maıy eksportynda 8-orynǵa ıe boldy.
