Qasqyrlar úıirinde ósken ıspandyq «qasqyr bala» ómirden ozdy

Ol 1946 jyly azamattyq soǵystan endi ǵana es jııa bastaǵan Ispanııada dúnıege kelgen. Balalyq shaǵy Andalýsııadaǵy Anora aýylynda ótti.

Rodrıgestiń ómiri jastaıynan joqshylyq, ashtyq pen zorlyq-zombylyqqa toly boldy. Ákesi otbasyn áreń asyrasa, ógeı sheshesi oǵan qataldyq tanytqan. Alty jasynda ákesi ony eshki baǵýshyǵa satyp jibergen. Ol er adam balany mal baǵý úshin qart baqtashy turǵan shalǵaı ańǵarǵa aparyp tastaǵan. Baqtashy oǵan taýda tirshilik etýdi jáne tabıǵattaǵy bar resýrstardy paıdalanýdy úıretken.

Adamdardan boıyn aýlaq ustady

Kóp uzamaı baqtashy qaıtys bolyp, Markos múldem jalǵyz qaldy. Ýaqyt óte kele jabaıy tabıǵat onyń úıine aınalyp, aınalasyndaǵy janýarlar jańa otbasyndaı boldy.

Rodrıges 12 jyl boıy adamdarmen aralaspaı ómir súrip, ózine tán qarym-qatynas tásilderin qalyptastyrdy. Ol qustardyń saıraýynan bastap, buǵylardyń aqyrǵanyna deıin janýarlardyń dybystaryn meńgerdi. Tipti túlkilermen, qasqyrlarmen jáne jylandarmen de esh qıyndyqsyz tildese alatynyna sengen. Osy jyldar boıy ol órkenıetten barynsha alys júrýge tyrysty. Taýda adam daýysyn estı qalsa, qashyp nemese jasyrynyp qalatyn.

Rodrıges qasqyrdyń bóltirikterin tamaqtandyryp, qaýip tóngen kezde ulyp belgi berý arqyly olardyń senimine ıe bolǵan.

Antropolog, professor Gabrıel Janer Manıla áleýmettik-ǵylymı zertteý aıasynda Palma-de-Maıorka ýnıversıtetiniń fılosofııa fakýlteti úshin Rodrıgespen birneshe aı boıy suhbat júrgizdi. Suhbattar 1975 jyldyń qarashasynan 1976 jyldyń sáýirine deıin jalǵasty.

Antropolog Janer onyń dosyna aınaldy. Onyń pikirinshe, Rodrıges óziniń zerektigi men qııalynyń arqasynda tiri qalǵan. Janer dıssertatsııasynda Rodrıgestiń ómiriniń ár kezeńin sıpattap, onyń birtindep janýarlar qaýymdastyǵynyń bir bóligine aınalǵanyn, sol ortadaǵy erejeler men tilderdi meńgergenin jáne janýarlardy ózine teń sanaǵanyn jazdy.

— Men jylap otyrdym. Olar maǵan qaraı sekirip keldi. Sodan keıin ózderiniń úńgirine, qasqyrlardyń apanyna aparatyn joldy kórsetti, — dep Rodrıges Janerge áńgimelegen. 

Ol qasqyrdyń kúshikteri ózin qarsy alyp, aınalasynda oınap, sekirip júrgenin aıtqan.

Ýaqyt óte kele onyń qasqyrlarmen arasynda ózindik sımbıoz qalyptasqanǵa uqsaıdy.

Markos Rodrıges Pantoha

2010 jyly TVE telearnasynyń Informe Semanal baǵdarlamasynyń túsirilim toby Rodrıgespen týǵan Anora aýylynda kezdesti. Bul onyń 60 jyldan keıin aýylǵa alǵash ret oralýy edi.

— Meniń jaǵdaıym óte jaqsy boldy. Aqshanyń ne ekenin bilmedim, biraq tamaǵym árdaıym jetkilikti edi, — dedi ol kamera aldynda taýdaǵy ómirin eske alyp.

1965 jyly 19 jasynda ony Azamattyq gvardııa qyzmetkerleri taýyp alǵan. Osydan keıin oǵan adamdar arasynda, qoǵamda ómir súrýge qaıta beıimdelýge týra keldi. Bul uzaq ári kúrdeli protsess boldy. Keıin Rodrıges taýda ózin baqytty sezingenin, al shynaıy azap ony taýyp, qoǵamǵa qaıta oralýǵa májbúrlegennen keıin bastalǵanyn birneshe ret aıtqan.

Balalyq ańǵaldyǵyn saqtap qaldy

Ony jaqsy bilgen adamdardyń aıtýynsha, Rodrıges sol boıy bala qalpynda qalǵan. Ol qoǵamǵa qatysty «ańǵal» boldy jáne ıspan tilinde erkin sóıleı almady.

Ol Haen qalasynda dinı qyzmetkerdiń úıinde, keıin Madrıdte monah áıelderdiń qolynda turdy. Áskerı qyzmetten ótti. Aqyrynda Malorka aralyna baryp, qonaqúıler men meıramhanalarda jumys istedi.

Basynan ótkergen oqıǵalardan keıin Rodrıges óz tarıhyn ózgelerge aıtyp berýdi jalǵastyrýǵa sheshim qabyldady. Onyń maqsaty — «tabıǵatty qorǵaý jáne ony jaqsyraq túsinýge yqpal etý, óıtkeni biz tabıǵattan tym alystap kettik» degen oıdy jetkizý boldy.

Ol bul úndeýin ásirese balalarǵa arnaǵysy keldi: «Úı janýarlaryńa kóbirek meıirim kórsetińder. Tehnıkany rozetkaǵa qosyp qana qoıasyńdar, al úı janýarlaryna mahabbat qajet».

Onyń ómirbaıany negizinde «Qasqyrlar arasynda» fılmi túsirildi. Fılm Ispanııada 2010 jyldyń 26 qarashasynda prokatqa shyqty.

2001 jyldan bastap Rodrıgestiń Orense provıntsııasyndaǵy Rante aýylynda úıi boldy. Rante aýyly qaraıtyn San-Sıbrao-das-Vınıas mýnıtsıpalıteti óziniń kóp jyldan bergi turǵynymen qoshtasty.

Rodrıges 15 tamyz, senbi kúni, qaýymnyń qamqorshy áýlıesine arnalǵan merekelik shara kezinde qaıtys boldy.

Buǵan deıin AQSh senatory Lındsı Grem 71 jasynda qaıtys bolǵanyn jazǵanbyz.