Qasym-Jomart Toqaev pen Frank-Valter Shtaınmaıer Birlesken deklaratsııa qabyldady

Germanııa Federatıvtik Respýblıkasynyń Prezıdenti Joǵary Mártebeli Frank-Valter Shtaınmaıer myrzanyń shaqyrýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Joǵary Mártebeli Qasym-Jomart Toqaev myrza 2026 jylǵy 29-30 qyrkúıekte Germanııa Federatıvtik Respýblıkasyna resmı sapar jasady.

Osyǵan oraı eki Prezıdent mynadaı Birlesken deklaratsııany qabyldaıdy:

Prezıdentter Qazaqstan táýelsizdik alǵannan beri Qazaqstan Respýblıkasy men Germanııa Federatıvtik Respýblıkasy arasynda qalyptasqan tabysty yntymaqtastyqty joǵary baǵalaıdy.

Otyz jyldan astam ýaqyt ishinde ornyqqan tabysty yntymaqtastyq tájirıbesin, ózara senim jáne joǵary deńgeıdegi saıası dıalog qarqyndy ilgerilep kele jatqanyn negizge ala otyryp, olar tyǵyz yntymaqtastyqtyń jalǵasýyn oń baǵalaıdy.

Olar qol jetkizilgen progresti moıyndap, demokratııa, quqyq ústemdigi, adam quqyqtaryn qorǵaý, ınvestıtsııalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sot júıesiniń táýelsizdigi jáne ornyqty damý qaǵıdattaryn saqtaı otyryp, turaqty quqyqtyq jáne qolaıly ekonomıkalyq orta qalyptastyrý úshin óz elderindegi reformalardy jalǵastyrýdyń jáne odan ári jańǵyrtý jumystarynyń mańyzdylyǵyn atap kórsetedi.

Prezıdentter 2023 jylǵy 29 qyrkúıekte Berlınde ótken «Ortalyq Azııa – Germanııa» birinshi sammıtinde negizi qalanǵan jáne 2024 jylǵy 17 qyrkúıekte Astanada ótken ekinshi sammıtte odan ári damı túsken Ortalyq Azııa men Germanııa arasyndaǵy Strategııalyq óńirlik áriptestikti qoldaıtyndaryn rastaıdy. Olar osy formatta 2026 jylǵy 11 aqpanda Berlınde ótken Syrtqy ister mınıstrleri kezdesýiniń qorytyndylaryn joǵary baǵalap, jaqyn arada úshinshi sammıtti ótkizý josparyn quptaıdy.

Taraptar óńirdiń derbestigin, ornyqtylyǵyn jáne ál-aýqatyn nyǵaıtýǵa yqpal etetin Ortalyq Azııa memleketteri arasyndaǵy jan-jaqty yntymaqtastyqtyń keńeıýin qýattaıdy.

Prezıdentter kópjaqty yntymaqtastyqqa, sondaı-aq barlyq memleketterdiń egemendigin, táýelsizdigin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn qurmetteýdi qosa alǵanda, halyqaralyq quqyqtyń negizgi qaǵıdattary men Birikken Ulttar Uıymynyń Jarǵysyna beıil ekenderin rastaıdy. Olar daýlar men qaqtyǵystardy beıbit, saıası jáne dıplomatııalyq quraldarmen retteýdiń mańyzdylyǵyn atap kórsetedi.

Memleketter basshylary, sondaı-aq Birikken Ulttar Uıymy Jarǵysynyń qaǵıdattaryna sáıkes Ýkraınada jan-jaqty, ádil jáne berik beıbitshilikke tezirek qol jetkizý qajettigin atap kórsetedi.

Prezıdentter saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty yqpaldastyqtyń basty negiziniń biri retinde qarastyrady. Olar ózara taýar aınalymyn ulǵaıtýǵa, jetkiziletin ónimder nomenklatýrasyn keńeıtýge, ınvestıtsııalar kólemin arttyrýǵa jáne óndiristi jergiliktendirýge múddelilik tanytatynyn rastaıdy.

Memleketter basshylary Qazaqstandaǵy german kompanııalarynyń, onyń ishinde shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń qyzmetine qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda qabyldanǵan sharalardy quptap, osy baǵyttaǵy reformalardy odan ári jalǵastyrýdy qoldaıdy. Olar german, eýropalyq jáne halyqaralyq normalardy eskere otyryp, standarttaý salasyndaǵy tásilderdi jaqyndastyrýǵa ortaq múddelilik tanytatynyn atap ótedi.

Prezıdentter Qazaqstan-Germanııa saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy jónindegi úkimetaralyq jumys tobynyń, Qazaqstan-Germanııa Іskerlik keńesiniń, Berlın Eýrazııalyq klýbynyń, Germanııa ekonomıkasynyń Ortalyq Azııadaǵy ókildiginiń, sondaı-aq Germanııa ekonomıkasy Shyǵys komıtetiniń iskerlik baılanystardy damytýǵa jáne ózara eksport kólemin arttyrýǵa qosyp otyrǵan eleýli úlesin atap ótedi.

Ónerkásiptik kooperatsııany tereńdetý maqsatynda taraptar 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan Ónerkásiptik, tehnologııalyq jáne shıkizattyq yntymaqtastyqty damytý jónindegi birlesken jol kartasyn quptaıdy. Birlesken óndirister qurýǵa, asa mańyzdy shıkizat materıaldaryn óndirý men óńdeýge, el ishinde óndiriletin ónimniń qosylǵan qunyn arttyrýǵa, sondaı-aq senimdi ári ornyqty jetkizý tizbekterin qalyptastyrýǵa basymdyq beriledi.

Prezıdentter energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý jáne energııa resýrstaryn, onyń ishinde munaı men gazdy Eýropaǵa jetkizý kózderi men baǵyttaryn ártaraptandyrý maqsatyndaǵy tyǵyz ózara is-qımyldy quptaıdy. Taraptar energııamen jabdyqtaýdyń senimdiligin arttyrý, energetıkalyq dálizderdi damytý, ónerkásipti kómirtegiden aryltý, jańartylǵan energııa kózderin jáne «jasyl» sýtegini paıdalanýdy arttyrý maqsatynda Qazaqstan-Germanııa energetıkalyq dıalogy aıasynda jáne Astanadaǵy H2-Diplo keńsesi arqyly yntymaqtastyqty damytýdy kózdeıdi.

Memleketter basshylary Transkaspıı kólik dáliziniń Azııa men Eýropa arasyndaǵy kólik jáne saýda baılanysyn nyǵaıtýdaǵy strategııalyq mańyzyn atap ótedi. Olar onyń kólik baǵyttaryn ártaraptandyrýǵa, saýdany keńeıtýge jáne ekonomıkalyq ornyqtylyqty nyǵaıtýǵa yqpal etetin senimdi ári básekege qabiletti baǵyt retinde odan ári damýyn quptaıdy. Osyǵan baılanysty Prezıdentter Qazaqstannyń, Germanııanyń jáne Eýropalyq Odaqtyń kólik ınfraqurylymyn damytýǵa jáne ózara baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan bastamalaryn qýattaıdy.

Taraptar tsıfrlandyrýdy, jasandy ıntellektini, ǵylymı zertteýler men ǵarysh qyzmetin yntymaqtastyqtyń perspektıvti baǵyttary retinde qarastyrady.

Prezıdentter jınaqtalǵan oń tájirıbege súıene otyryp, aýyl sharýashylyǵy jáne azyq-túlik salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýdyń áleýetin atap ótedi. Olar osy saladaǵy ekijaqty jáne óńirlik jobalardy iske asyrýǵa, sondaı-aq jeke bıznes bastamalaryna úlken mán beredi.

Memleketter basshylary densaýlyq saqtaý salasyndaǵy, atap aıtqanda medıtsına ǵylymy salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jandanǵanyn qanaǵattanýshylyqpen atap ótip, ony odan ári keńeıtýdi quptaıdy.

Klımattyń ózgerýiniń sý resýrstarynyń qoljetimdiligine jáne ekojúıelerdiń jaı-kúıine eleýli áserin eskere otyryp, Prezıdentter sý resýrstary, klımat, qorshaǵan ortany qorǵaý, bıoáralýandyqty saqtaý jáne tabıǵı resýrstardy ornyqty paıdalaný salalaryndaǵy yntymaqtastyqqa basa mán beredi. Olar osy salalardaǵy ózara is-qımyldy ekijaqty yntymaqtastyqtyń jáne Ortalyq Azııa men Germanııa arasyndaǵy Strategııalyq óńirlik áriptestiktiń mańyzdy quramdas bóligi retinde qarastyryp, Germanııa Federaldyq úkimetiniń «Green Central Asia» bastamasynyń úlesin atap ótedi.

Transshekaralyq klımat jáne ekologııa problemalaryn sheshýde óńirlik tásildiń qajettigin moıyndaı otyryp, Prezıdentter Ortalyq Azııa memleketteri men Germanııa Syrtqy ister mınıstrleriniń 2026 jylǵy 11 aqpandaǵy Berlın deklaratsııasynda kózdelgen Germanııa men Ortalyq Azııa memleketteri arasynda qorshaǵan orta jáne klımat salasyndaǵy áriptestik qurý jónindegi is-qımyldy qoldaıdy.

Prezıdentter Qazaqstan Respýblıkasynyń Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi men german «German Water Partnership» salalyq qaýymdastyǵy arasyndaǵy yntymaqtastyqty quptaıdy. Taraptar
sý salasyndaǵy birlesken jobalarǵa úlken mán beredi.

Prezıdentter mádenıet, jastar saıasaty, sport, ǵylym jáne bilim salalaryndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetýdi qoldaıdy. Olar ǵylymı mekemeler men joǵary oqý oryndary arasyndaǵy tikeleı baılanystardy keńeıtýdi, birlesken ǵylymı-zertteý jobalaryn iske asyrýdy, akademııalyq utqyrlyqqa járdemdesýdi jáne joǵary bilikti mamandar daıarlaýdy quptaıdy. Almatydaǵy Qazaqstan-Nemis ýnıversıtetin odan ári damytýǵa, onyń ishinde jańa kampýs qurý múmkindigine, Astanada Qazaqstan-Germanııa mektebin qurýǵa, sondaı-aq tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyqqa erekshe mán beriledi. Taraptar sondaı-aq Qazaqstannyń mektepteri men joǵary oqý oryndarynda nemis tilin oqytý men úırenýdi keńeıtýge múddelilikterin rastaıdy.

Memleketter basshylary ornyqty damý, energetıka, tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt máseleleri boıynsha jas mamandar men bolashaq basshylardyń dıalog alańy retinde Qazaqstan-Germanııa bolashaq forýmyn qurý bastamasyn quptaıdy. Olar alǵashqy forýmdy 2027 jyldyń jazynda Saar federaldyq jerinde ótkizýge jáne kelesi forýmdy 2028 jyly Qazaqstanda ótkizý múmkindigine qoldaý bildiredi.

Prezıdentter eki eldiń azamattyq qoǵamdary arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtýdy qoldap, Qazaqstandaǵy nemis qaýymynyń halyqtardy jaqyndastyrýdaǵy jáne mádenı ári azamattar arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýdaǵy mańyzdy rólin atap ótedi. Osy turǵyda olar Qazaqstan Respýblıkasynda turatyn Etnıkalyq nemister máseleleri jónindegi úkimetaralyq komıssııanyń qyzmetin joǵary baǵalaıdy.

Memleketter basshylary Qazaqstan Respýblıkasy men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy vızalardy berýdi jeńildetý týraly kelisim boıynsha kelissózderdiń tabysty aıaqtalýyn azamattar arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtý jolyndaǵy mańyzdy qadam retinde baǵalap, Readmıssııa týraly kelisimdi iske asyrý jónindegi jumysty quptaıdy.

Memleketter basshylary Strategııalyq óńirlik áriptestiktiń negizgi baǵyttary, onyń ishinde ekonomıka men energetıka, kólik jáne óńirlik yntymaqtastyq, ornyqtylyq, klımat pen qorshaǵan orta, sondaı-aq azamattyq qoǵamdar arasyndaǵy baılanystar boıynsha qol jetkizilgen tabysty atap ótedi. Olar «Ortalyq Azııa – Germanııa» formatyn naqty nátıjelerge baǵdarlanǵan uzaqmerzimdi yntymaqtastyq platformasy retinde odan ári nyǵaıtýǵa beıil ekenderin rastaıdy.

Prezıdentter sondaı-aq senimge negizdelgen saıası dıalogty jalǵastyrý jáne eń aldymen saýda-ekonomıka salasyndaǵy, sondaı-aq ǵylym, bilim jáne mádenıet salalaryndaǵy qatynastardy keńeıtý arqyly ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa ózara múddeli ekenin atap ótedi.

Aıta ketelik Qazaqstan men GFR prezıdentteri shaǵyn quramda kelissóz júrgizgen edi.