Qasıetti Qurban aıt bastaldy

Qurban aıt kúnderi jaǵdaıy jetken musylmandar qurbandyq shalyp, onyń etin muqtaj jandarǵa, aǵaıyn-týys pen kórshi-qolańǵa taratady. Islamda joq-jitikke kómektesý, muqtajǵa qol ushyn berý saýapty amaldardyń biri sanalady. Sondyqtan bul mereke qoǵamdaǵy áleýmettik jaýapkershilik pen ózara qamqorlyqty kúsheıtetin rýhanı ınstıtýt retinde baǵalanady.

Islamda qasıetti kúnder Qamarı jyl sanaýyna sáıkes anyqtalady. Qamarı aı jańa aıdyń kórinýimen bastalyp, 29 nemese 30 kúnge jalǵasady. Al Zulhıjja aıynyń alǵashqy on kúni – musylmandar úshin eń saýapty kezeńderdiń biri. Hadısterde osy kúnderi jasalǵan izgi amaldardyń saýaby eselenip jazylatyny aıtylǵan.

Qurban aıt namazynan keıin úsh kún ishinde jaǵdaıy kelgen musylmanǵa qurban shalý mindettelgen. Qasıetti Quranda: «Rabbyńnyń razylyǵy úshin namaz oqy jáne qurbandyq shal» dep buıyrylǵan.

Qurban shalýdyń tarıhy qandaı?

Qurbandyq shalý – adamzat tarıhymen birge kele jatqan ejelgi qulshylyq túrleriniń biri. Bul týraly qasıetti Quran aıattary men hadısterde keńinen baıandalady. Islam derekterine súıensek, alǵashqy qurbandyq Adam ata uldary Abyl men Qabyldyń oqıǵasymen baılanysty.

Quranda aıtylǵandaı, eki baýyr Allaǵa qurbandyq usynǵan kezde Abyldyń yqylaspen bergen qurbandyǵy qabyl bolyp, Qabyldiki qabyl etilmeıdi. Osydan keıin olardyń arasynda úlken daý týyndaıdy. Bul oqıǵa adam balasyna shynaıy qulshylyqtyń, taqýalyq pen adal nıettiń mańyzyn kórsetedi.

Qurbandyq shalýdyń negizgi tarıhy Ibrahım paıǵambar men onyń uly Ismaıldyń qıssasymen tyǵyz baılanysty. Islam senimi boıynsha, Ibrahım paıǵambar túsinde ulyn qurbandyqqa shalý jóninde aıan kóredi. Bul – Allanyń synaǵy edi. Ákesi men balasy Jaratýshynyń ámirine tolyq moıynsunyp, synaqty qabyl alady. Alaıda Alla Taǵala Ismaıldyń ornyna kókten qoshqar túsirip, ony qurbandyqqa shalýdy buıyrady.

Osy oqıǵadan keıin qurbandyq shalý musylmandar úshin ulyq ǵıbadatqa aınalyp, Qurban aıt merekesiniń negizi qalandy. Búginde bul meıram musylman jurtshylyǵyn meıirimge, janashyrlyqqa jáne muqtaj jandarǵa kómek kórsetýge úndeıtin qasıetti kún retinde atap ótiledi.

Qurbandyqqa qatysty úkimder

Hanafı mázhabynda qurban shalý – ýájip amal, ıaǵnı paryz ben súnnettiń arasyndaǵy mańyzdy mindetterdiń biri. Qurbandyq shalý aqyl-esi durys, balıǵat jasyna tolǵan, aýqatty musylmanǵa mindetteledi.

Sharıǵat boıynsha qurbandyq durys bolýy úshin birneshe shart saqtalýy qajet:

• qurbandyq maly saý ári minsiz bolýy;
• aıt kúnderi shalynýy tıis;
• Alla razylyǵy úshin nıet etilýi.

Islamda qurbandyq etin tolyqtaı taratý mindet emes. Adam óz otbasymen birge paıdalanýyna da bolady. Degenmen muqtaj jandarǵa úlestirý – mustahab amal sanalady.

Sondaı-aq sharıǵatta qurbandyqtyń etin, terisin nemese ishki múshelerin satyp, odan paıda tabýǵa ruqsat etilmeıdi. Qasapshyǵa da qurbandyq eti aqy retinde berilmeýi kerek.

Dinı basqarma mamandarynyń aıtýynsha, qurbandyqtyń basty maqsaty – mal soıý emes, adamnyń taqýalyǵy men nıeti.

Qurbandyqqa qandaı mal shalynady?

Sharıǵat boıynsha qurbandyqqa qoı, eshki, iri qara jáne túıe shalynady. Qoı men eshki bir adamnyń atynan shalynsa, túıe men iri qaraǵa jeti adamǵa deıin ortaqtasýǵa bolady.

Qurbandyq malyna erekshe talap qoıylady. Maldyń:

• saý bolýy;
• tym aryq bolmaýy;
• aqsaq nemese aýyr jaraqaty bolmaýy qajet.

Paıǵambarymyz: «Tórt mal qurbandyqqa jaramaıdy: aýrýy anyq, aqsaqtyǵy málim, tym aryq jáne kózi kórmeıtin maldar», – degen.

Sonymen birge maldyń jasy da mańyzdy. Qoı men eshki bir jasqa, iri qara eki jasqa, túıe bes jasqa tolýy tıis. Degenmen alty aılyq iri ári semiz qoıdy qurbandyqqa shalýǵa ruqsat etiledi.

Islamda qurbandyqqa eń jaqsy maldy tańdaý – Jaratýshyǵa degen qurmettiń belgisi. Óıtkeni Quranda Allaǵa maldyń qany da, eti de emes, adamnyń taqýalyǵy jetetini aıtylǵan.

Bas múftı kásipkerlerdi mal baǵasyn kótermeýge shaqyrdy

Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Qurban aıt qarsańynda qoǵamdaǵy adamgershilik qundylyqtardy saqtaý mańyzdy ekenin aıtty.

Onyń sózinshe, qazaq halqy Qurban aıtty ejelden erekshe daıyndyqpen qarsy alǵan. Qurbandyqqa maldyń eń jaqsysyn shalyp, muqtaj jandarǵa taratý, úlkenderdiń batasyn alý, renjisken adamdarmen tatýlasý – halqymyzdyń dástúrinde qalyptasqan izgi amaldar.

— Qurban aıt tek dinı mereke ǵana emes, qoǵamdaǵy birlik pen tatýlyqty nyǵaıtatyn, qaıyrymdylyqty pash etetin rýhanı meıram. Osy oraıda kásipkerlerdi mal qunyn qoldan kótermeı, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn eskerýge shaqyramyn, — dedi Bas múftı.

Bul úndeý búgingi qoǵam úshin de mańyzdy. Sebebi sońǵy jyldary mereke qarsańynda mal baǵasynyń qymbattaýy áleýmettik máselege aınalyp keledi. Sarapshylardyń pikirinshe, Qurban aıttyń negizgi fılosofııasy – saýap pen janashyrlyq bolǵandyqtan, baǵany negizsiz ósirý merekeniń rýhanı mánine qaıshy keledi.

Búginde Qurban aıt – musylman jurtshylyǵyn jaqsylyqqa, sabyr men meıirimge úndeıtin ulyq mereke. Bul kúnderi adamdar bir-birine keshirimmen qarap, qaıyrymdylyq jasap, qoǵamdaǵy tatýlyq pen yntymaqty nyǵaıtýǵa kúsh salady.

Aıta keteıik, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy Qurban shalý rásimin qashyqtan ótkizýge arnalǵan qurban.muftyat.kz saıtyn iske qosty.