KASE sarapshysy Qazaqstan qor naryǵy nelikten baıaý bastalatynyn túsindirdi
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstan qor naryǵynyń nelikten baıaý bastalǵany, «qyzyl dırektorlar» degen kim ekendigi jáne Azamattyq kodekstiń qor naryǵymen baılanysy týraly KASE qor bırjasynyń 25 jyldyǵyna oraı Almatyda ótkiziletin dárister serııasynyń alǵashqysynda aıtyldy, dep habarlaıdy «QazAqparat» HAA tilshisi.
Bıyl Qazaqstan qor bırjasy (KASE) óziniń 25 jyldyǵyn atap ótedi. 1993 jylǵy 17 qarashada KASE-den keıingi Qazaqstan bankaralyq valıýta bırjasy (QBVB) quryldy. Óziniń 25 jyldyq mereıtoıyna oraı bırja osy mańyzdy kúnge arnalǵan birqatar is-sharalardy josparlaǵan. Sonyń biri qarjy naryǵynyń jáne qor bırjasynyń tarıhyna arnalǵan aı saıyn ótetin dáristerdiń 7 tsıkli.
«Dáristerdi Qazaqstan qarjy naryǵynyń damýyna sheshýshi úles qosqan tanymal qarjygerler oqıdy. Árbir dáris KASE veb-saıtynda jarııalanady», - dep habarlady KASE Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Andreı Tsalıýk.
Alǵashqy dáristi qazaqstandyq baǵaly qaǵazdar naryǵynyń normatıvtik bazasyna, bank sektoryn jáne korporatıvtik basqarýdy damytýǵa úles qosýshy, Biryńǵaı Qundy qaǵazdardy tirkeý dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Azamat Joldasbekov oqydy.
«Nelikten Reseı qundy qaǵazdar naryǵy Qazaqstan naryǵynan áli kúnge deıin alda? Olardyń bul naryqqa tamyry 1993 jyldan taralǵan bolatyn, sodan beri biz artta qaldyq. Reseı vaýcherlerdiń kómegimen qundy qaǵazdar rynogyn iske qosty. Osynyń arqasynda aktsııalardy satyp aldy jáne satty. Osy jyly dılerler men brokerlerden 1460 jeke tulǵa jáne 98 zańdy tulǵa lıtsenzııa aldy. Biraq, is júzinde,bul kisiler óz qol astyndaǵy qyzmetkerlerden tegin aktsııalardy satyp alǵan «qyzyl dırektorlar» bolatyn. Jekeshelendirý kezinde bul aktsııalardyń tegin taratylǵanyn barlyǵymyz jaqsy bilemiz. Sodan keıin bul «brokerler» baqylaýshy aktsıonerler atanyp shyǵa keldi. Osy kezdi paıdalanyp olar «qor bırjalary» dep atalatyn keńseler ashyp aldy», - dedi spıker.
1991 jyldan 1994 jylǵa deıingi aralyqty Azamat Joldasbekov «úırený» kezeńi dep atady. Naryqtyń damýy úshin osy jyldar bizge eshteńe bermedi, tek damýǵa jol ashyldy, óıtkeni bizde tájirıbe joq bolatyn. 1994 jylǵy naýryzda Prezıdent qundy qaǵazdar naryǵyn qurý jónindegi sharalar týraly qaýly shyǵardy, bul qujat Reseı men AQSh tájirıbesin eskere otyryp daıyndaldy.
«Qazir bul naryq bar, damyp keledi. 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha tarıhtaǵy eń úlken saýda-sattyq kólemi 151 trln teńgeden asyp, bırjada 804 qarjy quraldary satylyp, qor naryǵynyń jalpy kapıtalǵa aınalýy shamamen 17 trıllıon teńgeni qurady, saýda úshin qoljetimdi korporatıvtik qaryz kólemi - 9 trln teńgeden asady », - dep dáristi qorytyndylady Andreı Tsalıýk.
