Qarjy sektorynda salyq erejeleri jańartylyp, birqatar jeńildik qarastyryldy
ASTANA. KAZINFORM – Úkimet janyndaǵy Jobalyq keńseniń otyrysynda Salyq kodeksine kezekti túzetýler toby, onyń ishinde qarjy sektoryna qatysty máseleler qaraldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Jobalyq keńseniń aqpandaǵy otyrysynda qarjy sektorynda jańa Salyq normasyn qoldanýǵa baılanysty 38 másele qaralǵan bolatyn. Memlekettik bıýdjet kiristeri men salyqtyq ákimshilendirýge áserin tekserý úshin onyń 7-eýi taǵy da pysyqtaýǵa jiberildi. Talqylaýdyń qorytyndysynda úsh másele túpkilikti sheshim qabyldaý úshin osy otyrysqa shyǵaryldy.
Birinshi másele 17-shi qarjylyq eseptiliktiń halyqaralyq standartyna (QEHS) kóshýge baılanysty saqtandyrý kompanııalary úshin korporatıvtik tabys salyǵy boıynsha salyq júktemesiniń ósýine qatysty.
Jańa talapqa sáıkes, saqtandyrý uıymdary 2026 jylǵy salyq kezeńinde 4-QEHS-ten 17-QEHS-ke kóshý kezinde paıda bolǵan aıyrmany kiriste (nemese shegerimde) kórsetýge mindetti. Bul aıyrmashylyq birjolǵy sıpatqa ıe jáne 2026 jylǵy qyzmet nátıjesin emes, burynǵy kezeńderdegi (2023-2025 jyldar) jınaqtalǵan qarjylyq áserdi kórsetedi.
Onyń salyq bazasyna qosylýy koporatıvti tabys salyǵy (KTS) somasynyń aıtarlyqtaı ósýine ákeledi. Osyǵan baılanysty Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) 2026-2028 jyldar aralyǵynda salyqty teń úlespen tóleý múmkindigin qarastyrý usynysyn qoldady.
Bul shara saqtandyrý sektorynyń salyq salýdyń jańa erejesine birtindep kóshýine arnalǵan. Bul rette avanstyq tólemdi esepteý kezinde birjolǵy áserdiń keıingi kezeńderge áseri alynyp tastalady.
Ekinshi másele, Qazaqstannyń qarjygerler qaýymdastyǵy bastamashylyq etkendeı faktorıngtik operatsııalardy qosylǵan qun salyǵynan bosatýǵa qatysty.
Salyq kodeksiniń aldyńǵy redaktsııasynda faktorıngtik jáne forfeıtıngtik operatsııalar, sondaı-aq banktik kepildikter men kepildemeler halyqaralyq tájirıbege sáıkes qosylǵan qun salyǵynan (QQS) tikeleı bosatyldy. Qoldanystaǵy kodekste faktorıng qaryzǵa jatqyzylmaıdy. Oǵan kredıtte qarastyrylatyn bosatý qoldanylmaıdy.
Nátıjesinde faktorıngtik operatsııalarǵa QQS salynyp, bul klıentter úshin qarjylandyrý qunyn 16%-ǵa arttyrady. Quraldyń tartymdylyǵy tómendeıdi. QNRDA málimeti boıynsha, ekinshi deńgeıdegi 23 banktiń tek 4-eýi ǵana faktorıngtik operatsııalardy júzege asyrady.
Agenttik tóraǵasynyń orynbasary Oljas Qızatov agenttik faktorıngti bıznesti qarjylandyrý quraly retinde damytýdy maquldap, bul operatsııalardy QQS-tan bosatýdy usynatynyn málimdedi.
Úshinshi másele rezıdent emesterdiń baǵaly qaǵaz operatsııalarynan túsken tabystaryna salyq salýǵa qatysty.
Qoldanystaǵy normaǵa sáıkes, salyq salýdan bosatý Qazaqstan qor bırjasynda baǵaly qaǵazdardy satý kezinde rezıdent emes jeke tulǵalardyń tabystaryna qoldanylady. Buryn osyndaı jeńildik zańdy tulǵalarǵa da qatysty bolǵan.
Investorlardyń barlyq sanaty úshin salyq salýdyń teń sharttaryn qalpyna keltirý usynylady. Bul naryqqa qatysýshylar sheńberin arttyrýǵa jáne saýda-sattyqtyń ótimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi.
Otyrys qorytyndysynda bul usynystar qoldaý tapty.
Sondaı-aq kórsetilgen qyzmetter týraly málimet usynýdy retteıtin Salyq kodeksiniń 56-babynyń 6-tarmaǵyndaǵy tehnıkalyq sıpattaǵy túzetýler qaraldy.
Qoldanystaǵy normaǵa sáıkes sýmen jabdyqtaý, sý burý, káriz, gaz jáne elektrmen jabdyqtaý, jylýmen jabdyqtaý, qaldyqtardy jınaý, lıftilerge qyzmet kórsetý jáne tasymaldaý qyzmetterin kórsetetin uıymdar salyq organdaryna osyndaı qyzmetter týraly málimetterdi esepti toqsannan keıingi aıdyń 10-ynan keshiktirmeı, elektrondyq nysanda usynýǵa mindetti. Norma osy salada jumys istese de, jeke kásipkerlerge qoldanylmaıdy.
Talqylaý qorytyndysynda bul talapty bıznes sýbektilerin teń qamtı otyryp, jeke kásipkerlerdi (JK) qosqanda, barlyq salyq tóleýshilerge qoldaný týraly sheshim qabyldandy. Sonymen qatar, mindetti málimetter tizbesinen birqatar kommýnaldyq qyzmet (sýmen jabdyqtaý, sý burý, jylýmen jabdyqtaý, qaldyqtardy shyǵarý, lıftilerge qyzmet kórsetý) týraly derekter alynyp tastaldy. Óıtkeni bul Memlekettik kirister komıtetiniń aqparattyq júıelerinde qamtylǵan.
Merzimi de qaıta qaraldy: 10-ynyń ornyna sońǵy merzim belgilendi, ol — esepti toqsannan keıingi aıdyń aqyrǵy kúni. Bul bastapqy qujattar negizinde derekterdi qalyptastyrýǵa jáne olardyń durystyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Aıta ketelik salyq tóleýshilerge arnalǵan «Derbes shot» servısinde jańa fýnktsııalar engizildi.
