Qarjaýbaı Sartqojauly: Latyn álipbıin qurastyrýda dybystardyń joǵalýyna jol bermeý qajet
ASTANA. QazAqparat - Jańa latyn álipbıin qurastyrýda tól dybystardy joǵaltyp alýǵa jol bermeý qajet. Búgin QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıtetine qarasty Memleket tarıhy ınstıtýtynda ótken dóńgelek ústelde L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde Túrkitaný, altaıtaný ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qarjaýbaı Sartqojauly osyndaı pikir bildirdi.
«Latyn qarpine aýysý kórshiles respýblıkalarda ákimshilik ádispen óte asyǵys júrgizildi. Biz sekildi zertteý jasaǵan joq. Bizdiń ǵalymdar tilimizdiń artıkýlıatsııasyna baılanysty óte kóp zertteý jasady. Ásirese, sońǵy bes jylda ǵalymdar belsendi jumys istedi, jýrnalıster men jazýshylar aqyl-keńesterin aıtty, latyn álipbıine kósher bolsaq, qandaı shrıftilerdi, keskin-tańbalardy alý qajet, qaı dybysty qaı tańbamen belgileý kerek týrasynda qyzý pikirtalastar júrdi», - dep professor qazaqstandyq ǵalymdardyń atqarǵan jumystaryn atap ótti jáne jańa álipbı qurý kezinde tól dybystardy joǵalyp alýǵa jol bermeý qajettigin eske saldy.
«Ótken ǵasyrda túrkiniń keıbir halyqtary «ń», «ǵ» áripterinen aıyrylyp qaldy. Qazaqqa qatty uqsaıtyn noǵaı halqy «j» dep sóıleıtin. Keńes úkimeti tusynda Orystyń Baskakov atty tanymal ǵalymy kommýnıstik partııa nusqaýymen on jeti túrki halqynyń álipbıin qurastyrdy jáne noǵaılardyń «j» dybysyn joǵaltyp jiberdi. Qazirgi noǵaılardyń jylqyny-ıylqy, jasty-ıash, jamandy-ıaman dep júrgeni sodan. Túbinde Baskakov 92 jasynda saıasattyń kesirinen qııanat jasadym dep noǵaı halqynan keshirim surady. Sondyqtan, keleshek urpaqqa amanat bop qalatyn jańa álipbıdi qurastyrýda asa muqııat bolǵan jón», - dedi Qarjaýbaı Sartqojauly.
Aıta keteıik, búgin QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıtetine qarasty Memleket tarıhy ınstıtýtynda QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasy talqylanǵan «Ulttyń rýhanı damýy: tarıhı mádenı dástúrler sabaqtastyǵy» atty dóńgelek ústel otyrysy ótti. Oǵan Memleket tarıhy ınstıtýtynyń ǵalymdary, ýnıversıtet pen kolledj oqytýshylary, mektep muǵalimderi qatysyp, Elbasy maqalasynyń baǵdarlamalyq erejelerin júzege asyrý perspektıvalaryn talqylady.
