Qarý terrorısterdiń qolyna túspeýi tıis
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda eki jáne ekiden kóp ańshylyq qarý ustaıtyn 35 myń adam bar eken. Al terrorıster qaı úıde ekiden kóp qarý bolsa, sol úıge shabýyl jasaıtyny anyq. Nátıjesinde muzdaı qarýlanǵan terrorısterden tónetin qaýip ulǵaıady. Sondyqtan Іshki ister mınıstrligi Qazaqstanda bir adamnyń qolyna beriletin ańshylyq qarýdyń sanyn 10-nan 4-ge deıin qysqartýdy usynýda.
Mundaı usynysty Májiliste «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine terrorızmge jáne ekstremızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynyń jumys tobynyń ekinshi otyrysynda Іshki ister mınıstriniń orynbasary Ráshıt Jaqypov jarııa qyldy.
Іshki ister mınıstrliginiń joǵarydaǵy usynysy óte oryndy. Terrorıster áýeli qarýy bar úılerdi tonaıtyny anyq. Qarý terrorısterdiń qolyna túspeýi úshin memleket aldaǵy ýaqytta zańsyz qarý ıelenýdiń barlyq múmkindikteriniń jolyn jabýy kerek. Atalǵan zań jobasy boıynsha usynylǵan 100 túzetýdiń ishinen depýtattar eki qolyn kóterip qoldaıtyn usynystardyń biri osy dep bilemin. Sebebi kóp qarý zańsyz aınalymǵa túsken jaǵdaıda qaýip te ulǵaıa beredi. Mundaı qaýiptiń aldyn alamyz desek, azamattyq, qyzmettik jáne áskerı oq atatyn qarýdy saqtaýǵa qatań baqylaý ornatýǵa tıispiz.
Alysqa barmaı-aq, kúni keshegi «Aqtóbe oqıǵasynan» úlken sabaq alýymyz kerek. Aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda Aqtóbe qalasynda radıkaldar toby «Pallada» jáne «Pantera» qarý dúkenderine shabýyl jasady. Sonyń nátıjesinde terrorıster 21 birlik qarýǵa (sonyń ishinde úsheýi ıir oıyqty, on besi tegis oqpandy ańshy myltyǵy, bireýi travmatıkalyq jáne ekeýi gazben atylatyn tapansha), sondaı-aq AK-74 -tiń maketine ıe boldy.
Atap aıtarlyǵy, sol joly bizdiń tájirıbemizde tuńǵysh ret Aqtóbe qalasynyń aýmaǵynda terrorıstik qaýiptiń asa qıyn «qyzyl» deńgeıi jarııalandy. Soǵan sáıkes, aǵymdaǵy jyly 6-12 maýsym aralyǵynda qalanyń aýmaǵynda terrorǵa qarsy arnaıy operatsııa júrgizildi. Operatsııanyń nátıjesinde «Pallada» jáne «Pantera» qarý satatyn dúkenderine, sondaı-aq Іshki ister mınıstrliginiń Ulttyq ulanynyń áskerı bólimine qarýymen shabýyl jasaǵan 28 terrorısterdiń (on segizi óltirildi, beseýi jaralandy, beseýi qolǵa tústi) is-qımylynyń joly kesildi.
2016 jyldyń shilde aıynda Almaty qalasynyń aýmaǵynda quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine shabýyl jasaǵan qolynda qarýy bar terrorısti zalalsyzdandyrýǵa arnalǵan operatsııa ótti. Sonyń nátıjesinde buryn Qylmystyq kodekstiń jalpyqylmystyq baptary boıynsha sottalǵan qylmysker qolǵa tústi. Alaıda, qanypezer qylmysker qolyndaǵy qarýymen 7 adamdy (beseýi oblystyq ishki ister basqarmasynyń qyzmetkerleri, bireýi Ulttyq qaýipsizdik komıteti shekara qyzmetiniń sarbazy, bireýi azamattyq tulǵa) atyp óltirdi. Óte ókinishti.
Aıtarlyǵy, terrorıster óziniń qaranıetti is-qımyldaryn júzege asyrardan buryn oq atatyn qarýdy ıelenýdi kózdeıdi. Aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda Batys Qazaqstan oblysynda tutqyndalǵan radıkaldyq toptyń segiz múshesiniń is-jospary osyǵan dálel. Ustalǵannan keıin ózderi moıyndaǵandaı, olar kóp qarýǵa qol jetkizý úshin ishki ister organdarynyń bólimshesine shabýyl jasaýdy oılastyrady. Qarýdy ıelengen soń arnaıy qyzmet pen polıtsııa qyzmetkerlerin qyryp salmaqshy bolǵan. Ustalǵan terrorısterdi tintý kezinde halyqaralyq terrorıstik uıymdardyń týy men beınesi, ekstremıstik is-qımyldardy nasıhattaıtyn materıaldar, qoldan jasalǵan pyshaqtar, pnevmatıkalyq vıntovka tabyldy.
Osyǵan uqsas «radıkaldardy ustaý oqıǵasy» bıylǵy jyldyń tamyz aıynyń sońynda Aqtóbede oryn aldy. Quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine shabýyldaýdy josparlaǵan radıkaldyq toptyń 11 múshesi qolǵa tústi. Olardyń keıbireýi quqyq qorǵaýshylarǵa shabýyl jasaý úshin ózin-ózi jaryp jibermekshi bolǵan. Terrorısterden «AKM» avtomatynyń naqpishini, nómirleri óshirilgen 16-ynshy kalıbrli eki myltyq, oqdári, tapansha, kóp mólsherdegi CD-dıskiler, sonymen qatar halyqaralyq terrorıstik uıymdardyń sımvolıkasy tárkilendi. Tizbekteı beretin bolsaq, mundaı mysaldar kóp. Halyqaralyq terrorızm beleń alǵan kezeńde halyqty terror qaýpinen qorǵaýda qarýdy saqtaýǵa berik baqylaý ornatý asa mańyzdy komponenttiń birine aınalyp otyr.
Qorqynyshtysy, terrorıster barynsha kóbirek adamnyń kózin joımaq bolyp, meıirimsizdiktiń ártúrli shekten shyqqan tásilderin qoldanýdy oılastyrýda. 2016 jyldyń tamyz aıynda Almaty oblysynda quzyrly quqyq qorǵaý organdary úlken qylmystyq toptyń is-qımylyna tosqaýyl jasady. Qylmystyq top músheleri Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń shekara qyzmeti jáne Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı bólimderine qarýly shabýyl jasaýdy josparlapty. Sonymen qatar, terrorıster Ulttyq qaýipsizdik komıteti men Іshki ister mınıstrliginiń joǵary laýazymdy qyzmetkerleriniń, musylman qaýymdastyǵy ókilderiniń kózin joıýdy da oılastyrǵan. Olar qoǵamda úlken aıqaı-shý týǵyzý maqsatymen adamdar barynsha kóbirek shoǵyrlanǵan jerlerde teraktiler jasaýdy uıǵarady. Ustalǵandardy tintý kezinde arnaıy jarylǵysh qurylǵylarǵa qajetti hımııalyq komponentter, adamdardy zaqymdaıtyn elementter, radıkaldyq ádebıetter tárkilendi.
Joǵarydaǵy tizbektelgen terrorlyq is-qımyldardyń jolyn kesýge elimizdegi quzyretti organdardyń qyraǵylyǵy septigin tıgizdi. Atap aıtarlyǵy, qazirgi tańda syrtqy saıasattaǵy ómirsheń bastamalardyń jáne aımaqtyq ıntegratsııalyq jobalardyń (Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» jáne t.b) belsendi qatysýshysyna aınalǵan Qazaqstanǵa kúlli álemniń nazary aýyp otyr. Alaıda, bizdiń elimizben tyǵyz qarym-qatynas ornatqan Qyrǵyzstan, Tájikstan, Armenııa sııaqty memleketterdegi oqıǵalar terrorızm men jalǵan dinı urandardy jamylǵan ekstremızmge qarsy is-qımyldardyń jalpymemleketik júıesin odan ári jetildirý qajettigin kórsetti. Qazirgi kezde Májiliste talqylanyp jatqan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine terrorızmge jáne ekstremızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań osynyń zańdyq negizine aınalýy kerek.
