Qarttyq pen jer tapshylyǵy: Qytaıda jerleý rásimine qatysty ereje ózgerdi
ASTANA. KAZINFORM — Qytaı bıligi qaıtys bolǵan adamnyń múrdesin bos turǵan páterlerde saqtaýǵa tyıym saldy. Buryn adamdar jer qymbat bolǵandyqtan qomaqty aqsha tólemeý úshin, páterdi rásimdik zalǵa aınaldyryp, týystarynyń máıitin sonda saqtap kelgen. Bul týraly The Guardian basylymy jazdy.
Beıitke balama
«Jerleý páterleri» — bul bos turǵan páterlerdi otbasy baqılyq bolǵan jaqyndaryn eske alý ornyna aınaldyrý tájirıbesi. Onda súıekterdi ornalastyryp, páterdi áýlettik kıeli orynǵa aınaldyrady.
Bul tájirıbe ýrbanızatsııanyń jyldam damýy jáne halyqtyń qartaıýy saldarynan keń taralǵan, óıtkeni zıratqa arnalǵan jer úshin báseke kúsheıgen.
2020 jyly SunLife saqtandyrý kompanııasynyń júrgizgen jahandyq zertteýine sáıkes, Qytaı jerleý rásimine ketetin shyǵyn boıynsha Japonııadan keıin ekinshi orynda tur.
Sonymen qatar, 2021–2025 jyldar aralyǵynda jyljymaıtyn múlik baǵasy shamamen 40%-ǵa tómendegen, bul Sı Tszınpınniń «jyljymaıtyn múlik spekýlıatsııa úshin emes, turý úshin arnalǵan» atty naýqanynyń nátıjesi bolsa kerek.
Qytaıda beıitke arnalǵan jerler tek 20 jylǵa jalǵa beriledi, al turǵyn úılerge memleket kepildik berip 70 jylǵa paıdalaný quqyǵyn beredi. Sol sebepten, kóptegen qytaılyqtar páterdi súıek saqtaý úshin zıratqa qaraǵanda tıimdirek dep esepteıdi.
Jerleý — turǵyn úıden de qymbat
BBC jazǵandaı, Pekınde zırattyń baǵasy 10 000 ıýandan (shamamen 690 000 teńge) 200 000 ıýanǵa deıin (shamamen 13,8 mln teńge) ózgeredi.
Jerleý rásimi de qymbatqa túsedi. SunLife zertteýine sáıkes, 2020 jyly jerleý rásimi ortasha jalaqynyń jartysyn quraǵan. Qytaı bul kórsetkish boıynsha álemde Japonııadan keıin ekinshi orynda.
Mundaı tyıym Tsınmın merekesinen birneshe kún buryn engizildi. Bul mereke týystardyń qabirlerin retke keltirip, rıtýaldyq syılyqtar jasaý kúni retinde atalady.
Weibo (Qytaıdaǵy X analogy) jelisinde tyıymǵa baılanysty heshteg 7 mıllıonnan astam ret qaraldy, paıdalanýshylar bul sharaǵa kúmánmen qaraıtynyn olar qaldyrǵan pikirden ańǵarýǵa bolady.
Bir qoldanýshy: «Kim tekseredi? Álde ár ýrnaǵa GPS qoıa ma?» dep jazsa, ekinshi qoldanýshy «90% jeńildik berilgen kúnniń ózinde zırat tym qymbat» dep jazba qaldyrǵan.
Qartaıý máselesi men balama sheshimder
Qytaıda halyqtyń qartaıýy jyldam damyp kele jatqan elderdiń biri. 2025 jyly 11,3 mıllıon adam qaıtys bolsa, 2015 jyly bul kórsetkish 9,8 mıllıonǵa jetken, al sol jyly 7,9 mıllıon adam dúnıege kelgen.
Ólgenderdiń sany artyp, jer shekteýli bolǵandyqtan, Shanhaı sııaqty iri qalalar bıligi «ekologııalyq jerleý ádisterine» shyǵyndardy sýbsıdııalaıdy. Buǵan tereń jerleý nemese krematsııadan keıin qaldyqtardy teńizge tastaý sııaqty ádister kiredi.
2025 jyly Shanhaıda teńizge jerleý rekordtyq deńgeıge jetip, alǵash ret 10 000 jaǵdaıdan asty.
Buǵan deıin Qytaı 5 jyl ishinde ómir súrý uzaqtyǵyn 80 jasqa deıin arttyrýdy maqsat etip otyrǵanyn jazdyq.