Qarttar úıindegi ómir shyndyǵy: Ata-anasynan bas tartatyndar azaıyp kele me
AQTÓBE. QazAqparat - Aqtóbedegi qarttar men múgedekter úıinde 200-den astam adam turady. Onyń 90-nan astamy múgedek. Sońǵy jyldary bala-shaǵasynan bas tartyp nemese óz balasyna kereksiz kúı keshkender sany azaıyp keledi.
Degenmen bul úıdegi qarttar men múgedekterdiń óz arman-tilegi men maqsaty bar. Bul týraly QazAqparat tilshisi arnaıy baryp bilip qaıtqan bolatyn.
Qarttar men múgedekter úıindegi tártip bárine ortaq. Mundaǵy adamdar bir-birimen jaqsy tanys, bir-biriniń ómir jolyn biledi. Biraq olardyń arasynda ishki syryn eshkimge aıtpaıtyn, áli de jasyryn ómirdi qalaıtyn, kitap oqyp, teledıdar qaraýdan góri tek oıǵa shomylyp jatqandy jany súıetinderi bar. Aqtóbeniń Yrǵyz aýdanynan 2009 jyly qarttar úıine kelgen Tájitaı Moldabekov solardyń qatarynan.
«Men jas kezimde mal baqtym, traktor aıdadym. Bizdiń aýylda mal sharýashylyǵy jaqsy damyǵanyn bári biledi. Ózim 2009 jyly aýyldan kettim, sodan beri barmaımyn. Saǵyný týraly aıtpasańyz da bolady. Biz ınternattyń turǵynymyz. Tamaǵymyzdy iship, inimiz, ıaǵnı, bólemizge qaıta kirip, jatamyz. Jasym 79-da. Qalǵan ómirime ózgeris kerek emes. Kitap oqymaımyn, teledıdar qaramaımyn. Tek jatyp, oılanǵandy qalaımyn. Oı da kóp, ýaıym da kóp oılaı berseń degen osy», - dedi. Ol otbasy týraly qandaı da bir aqparat berip, ótkendi eski túsirgisi kelmedi. Baýyrlaryn da eske almady.
Al ózin Jumabek Ajınov dep tanystyrǵan І top múgedegi Aqtóbegi qarttar men múgedekter úıine Astanadan kelipti.
«Meni osynda ákeldi. Qazir jaǵdaıym jaqsy. Negizi 5 jyl buryn kózim kórmeı qaldy. Kólik qaǵyp ketken soń bas-mı jaraqatyn alyp, qıyndyqqa tap boldym. Buryn kólik qurastyrý, qysh zaýyttarynda eńbek ettim. Múgedektigimmen zeınetke shyǵyp, otyrmyn. Jasyn 70-ten asty. Balalarym, jubaıym bar, bári Astana turady. Ózim ketip qaldym, qarttar úıin tańdadym», - dedi Jumabek Ajınov.
Eki kózgi kórmeıtin qarııa mýzyka tyńdaǵandy unatady.
«Adam qartaıǵan shaǵynda qarttar úıine túspes úshin aldymen ózi jaqsy bolýy kerek. Qazir bizde syılastyq az. Úlken kishini, kishi úlkendi qurmettemeıdi. Jastar ata-anasyn úıden qýyp shyǵýǵa daıyn. Janymdaǵy adamdarmen sóılesip, ómirimiz týraly bilemiz. Bári de «balam úıimnen qýyp shyqty» dep aıtady. Ómir shyndyǵy osy», - dedi ol.
Armany týraly aıta almaǵan Jumabek Ajınov Aqtóbeden Astanaǵa qaıta ortalý týraly ázirge oılaǵan emes.
І top múgedegi Erbolat Qosymbaev 10 jyldan beri qarttar men múgedekter úıin mekendegen. Internat úıiniń ishindegi mádenı sharalarǵa jıi qatysatyn ol dombyramen óleń aıtady. Bos ýaqytynda sport zalǵa baryp, shynyǵady.
«Jol apatynan soń eki aıaǵymnan aıyrylyp, arbaǵa tańyldym. Otbasym, balalarym bar. Biraq olarmen baılanysym joq. Múgedekter úıine dostarym, qurdastarym kelip turady. Tek densaýlyq tileımin, ózge armanymyz, tilegimiz de joq. Mundaǵy adamdardyń taǵdyry uqsas keledi. Sonda kóńilimizdi túsirmeı, bir-birimizge demeý bolyp júrmiz»,- dedi ol.
«QazAqparat» oqyrmany Aǵıla Ámirovanyń ómir jolymen jaqsy tanys. Qarııa jyl ótkenimen bala-shaǵasyna degen renishiniń áli basylmaǵanyn aıtyp berdi.
«Úlken qyzym 60 jastan, kishi qyzym 50 jastan asty. Kishi qyzymnyń búıregi aýyrady. Meni kóterip, sýǵa túsirý, otyrǵyzý olardyń qolynan kelmeıdi. Jalǵyz ulymyz 1995 jyly Aqtaý óńirine ketip, menimen sharýasy bolmady. Jumys tabylǵan soń ruqsat berip edik, jat bolyp ketti. Baǵyp-qaǵatyn eshkim bolmaǵan soń qarttar úıine keldim. Bıyl 2 jyl toldy. Munda qulaǵym tynysh. Qyzdarym «Bále boldyń, masyl boldyń» dep aıǵaılap, kóńilime tıetin aýyr sózder aıtatyn. Aıaǵym joq bolǵan soń bárine tózip, kóndim», - dedi Aǵıla Ámirova.
Negizi qarttar men múgedekter úıine bala-shaǵasy bar adamdar qabyldanbaıdy. Alaıda 2011-2012 jylǵa deıin qarttar úıine qonys aýdarǵan adamdar keri jiberilmeı, memleket qamqorlyǵyna alyndy.
«Balalary, asyraýshysy bar adamdar ortalyqqa qabyldanbaıdy. Turǵyndardyń eń úlkeni 94 jasta. Buryn balasy ata-anasynan bas tartsa, alıment óndiriletin edi. Sońǵy zań qabyldanǵan soń bul jumys toqtatyldy»,- dedi ortalyq dırektory Ermek Beısqalıev.
