Kartańyzǵa bóten adamnan aqsha tússe, ne isteý kerek – zańger keńesi
ALMATY. KAZINFORM – Eger bank kartańyzǵa beıtanys adamnan kútpegen jerden aqsha tússe, ony birden qaıtarý týraly oı keletini túsinikti. Alaıda aqshany óz betińizshe keri aýdarýǵa asyqpaǵan jón. Qate aýdarym nege másele týdyrýy múmkin jáne aqshany qaýipsiz qaıtarý úshin ne isteý kerek? Zańger túsindirip berdi.
Zańger Daıana Dúısenbekova aqshany birden keri aýdarýǵa asyqpaýǵa keńes beredi. Ásirese aqsha jibergen adam qarajatty basqa rekvızıtterge aýdarýdy surasa, saq bolǵan jón.
- Siz bul aqshanyń qaıdan kelgenin jáne shynymen qatelesip jiberdi me, óz betińizshe anyqtaı almaısyz. Keıde bul alaıaqtyq shemanyń bir bóligi bolýy múmkin. Alaıaqtar urlanǵan aqshany «jylystatý» úshin qarapaıym azamattardyń shottaryn paıdalanyp, atqarýshy organdardy shatastyrýǵa tyrysady, - dedi maman.
Eń keń taraǵan alaıaqtyq tásilderiniń biri – «Úshburysh» shemasy eken. Alaıaq jelide ótirik onlaın-dúken akkaýntyn ashyp, joq taýardy satýy múmkin. Zańgerdiń aıtýynsha, alaıaqtar ustalyp qalmas úshin «klıentterine» basqa shotty aıtady, ol sizdiki bolýy múmkin. «Klıent» aqshany sizge aýdarady. Osy sátte alaıaq sizge qońyraý shalyp, qatelesip ketkenin aıtyp, aqshany basqa kartaǵa aýdarýdy ótinedi. Eger esh oılanbaı aýdaryp jiberseńiz, keıin aldanǵan klıent taýardy almaǵany úshin sizdi sotqa beredi. Sebebi aqshany ol sizge aýdardy. Osylaısha qylmystyq iske qatysýshy bolyp ketýińiz múmkin, ıaǵnı «dropperlik» boıynsha kúdikke ilinesiz.
- Bas prokýratýra alaıaqtardyń jábirlenýshiden 20 mıllıon teńgeden astam qarajatty urlap, tórt adamnyń shotyna aýdarǵany týraly isti jaqynda málimdegen edi. Bul adamdar aqshanyń qaıdan kelgenin túsinbeı, aqshany aıtylǵan shotqa aýdarǵan. Keıin olar «Negizsiz baıý» boıynsha isti boldy, - dedi Dúısenbekova.
Qaı kezde qylmystyq is qozǵalady?
Dropper degenimiz – zańsyz aqsha aýdarymyn jasaýǵa kómektesken adam. Keıde adam bile tura, mundaı operatsııalardy aqshalaı syılyq úshin oryndaıdy. Mamannyń aıtýynsha, Qazaqstannyń Qylmystyq kodeksinde dropperlik úshin 232-1 bap engizildi. Bul bap boıynsha qylmystyń aýyrlyǵyna qaraı aıyppuldan bastap múlki tárkilenip, jeti jylǵa bas bostandyǵynan aıyrýǵa deıingi jaza kózdelgen.
Bóten adamnan kelgen aqshany qaıtarmasa ne bolady?
Alaıda aqshanyń qatelesip kartaǵa túsýi ony ıemdenip, jumsaýǵa bolady degendi bildirmeıdi.
Azamattyq kodekstiń 953-babyna sáıkes, basqa adamnyń esebinen negizsiz alynǵan aqsha ne múlik ıesine qaıtarylýy kerek. Zańger mundaı kezde aqsha jiberýshi azamattyq sotqa júgine alatynyn aıtady. Saldarynan siz aqshany qaıtaryp berip qana qoımaı, ústinen sot shyǵyndary men advokat aqysyn tóleýińiz kerek bolady.
Belgisiz adamnan aqsha tússe, ne isteý kerek?
Maman bankke habarlasyp, bireýden aqsha túskenin málimdeý keregin aıtady.
- Bireý aýdarǵan qarajatty jumsamańyz, qolma-qol aqshaǵa aýystyrmańyz nemese basqa shottarǵa aýdarmańyz. Keı bankterdiń qosymshasynda qate aýdarym degen fýnktsııa bar. Qońyraý shalyp aqshany talap etken adamǵa sol fýnktsııany qoldanýyn talap etińiz. Eger mundaı fýnktsııa bolmasa, banktiń qoldaý qyzmetine qońyraý shalyp, belgisiz tólem túskenin habarlaýǵa bolady, - dep túsindirdi zańger.
Eske salaıyq, zańger júrgizýshi aıyppuldyń kúshin qalaı joıa alatynyn aıtqan edi.
