Qaryzdanyp qurban shalýǵa bolmaıdy — QMDB

Arafa kúni men Qurban aıttyń máni

Qurban aıt — Ibrahım paıǵambardan qalǵan, tarıhy 48 ǵasyrǵa sozylatyn qasıetti súnnet amal.

Merekeden bir kún buryn keletin Arafa kúniniń de musylmandar úshin orny bólek. Bul kúni qajylyqqa barǵan mıllıondaǵan musylman Arafat taýynyń eteginde duǵa qylsa, elde qalǵan qaýym oraza ustap, aıtqa daıyndyq jasaıdy.

— Muhammed paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) kúnderdiń ishindegi eń jaqsysy Arafa kúni ekenin aıtqan. Bul kúni ustalǵan oraza ótken jylǵy jáne keler jylǵy kúnálardyń keshirilýine sebep bolady. Halqymyz yqylym zamannan beri Arafa kúni úıinde ıis shyǵaryp, shelpek pisirip, ulyq merekege erekshe daıyndalǵan, — deıdi Smaıyl Seıitbekov Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda.

Qurbandyq shalý kimderge mindetti?

Bas múftı keńesshisiniń aıtýynsha, qurban shalý — bul tek materıaldyq múmkindigi bar adamdarǵa ǵana júkteletin mindet. Sharıǵat boıynsha, menshiginde 40 qoıy, 30 sıyry, 5 túıesi bar nemese 85 gramm altynǵa teń keletin bos qarajaty bar musylman qurbandyq shalýǵa mindetti.

— Qurbandyq shalýǵa jaǵdaıy bar-joǵyna qaramastan bárine birdeı mindet degen qate oıdan arylýymyz kerek. Qaryzdanyp, qysylyp-qymtyrylyp qurban shalýǵa bolmaıdy. Eger múmkindik bolmasa, ol adamǵa eshqandaı kiná artpaıdy. Ondaı jandar aıt namazyna baryp, qol jaıyp duǵa jasap, aıtshylasa jetkilikti, — dep túsindirdi dintanýshy.

Qurban aıtqa maldy qalaı tańdaımyz?

Qurbandyqqa shalynatyn maldyń jasyna jáne densaýlyǵyna qoıylatyn sharıǵat talaptary qatań. Atap aıtqanda:

• Qoı men eshki — kemi 1 jasqa tolýy kerek;
• Sıyr (iri qara) — 2 jasqa tolýy tıis;
• Túıe — 5 jasqa tolýy shart.

Sonymen qatar maldyń aqsaq-toqsaq, soqyr, qulaǵy ne quıryǵy jartysynan kóbi kesilgen, nemese tym aryq bolmaýy qajet. Maman bazarlarda 4-5 aılyq qozylardy qurbandyqqa soıý zańǵa da, sharıǵatqa da qaıshy ekenin jáne ol qurbandyq retinde eseptelmeıtinin eskertti.

Sondaı-aq QMDB tóraǵasy, bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly elimizdegi mal bazarlaryn aralap, saýdagerler men kásipkerlerdi mereke kúnderi baǵany qoldan sharyqtatpaýǵa shaqyrǵan.

— Bas múftı halyqqa yńǵaıly bolýy úshin mal baǵasyn qoldan qymbattatpaýdy, paıdakúnemdikke salynbaýdy surady. Sebebi bul kún — saýdamen paıda tabatyn emes, saýap jınaıtyn kún. Qurbandyq eti túgeldeı derlik áleýmettik jaǵdaıy tómen, muqtaj otbasylarǵa taratylady, — dedi Bas múftı keńesshisi.

Qoı men eshki bir adamnyń atynan ǵana shalynady. Al sıyr nemese túıe malyn 7 adamǵa deıin birigip shalýǵa múmkindik bar. Alaıda munda nıettiń túzýligi mańyzdy ról atqarady.

— Іri qaraǵa birikken 7 adamnyń da nıeti tek Alla rızashylyǵy úshin qurban shalý bolýy kerek. Eger arasyndaǵy bir adam «maǵan qonaq shaqyrýǵa et kerek edi» degen nıetpen qosylsa, qalǵan 6 adamnyń da qurbandyǵy jaramsyz bolyp qalady. Sondaı-aq soıylǵan maldyń etin úsh bólikke bólgen abzal. Bir bóligi óz otbasyna, ekinshi bóligi týǵan-týys pen kórshilerge, úshinshi bóligi jetim-jesirler men muqtajdarǵa úlestiriledi, — dep eskertti bas múftı keńesshisi.

Ýaqyty joq jandarǵa múmkindik: Onlaın qurbandyq

Pandemııa kezeńinen beri QMDB tarapynan iske qosylǵan qurban2026.kz júıesi bıyl da belsendi jumys isteıdi. Bul qyzmet jumystan qoly bosamaıtyn, issaparda nemese densaýlyǵyna baılanysty mal bazarǵa bara almaıtyn azamattarǵa úlken jeńildik.

Saıt arqyly azamattar mal túrin tańdap, tapsyrys bere alady. Jaýapty ımamdar men eriktiler maldyń soıylý barysyn vıdeoǵa túsirip, tapsyrys berýshige keri baılanys ornatady. Onlaın formatta shalynǵan qurbandyq etteri respýblıka boıynsha tolyǵymen jalǵyzbasty analarǵa, kópbalaly jáne muqtaj otbasylarǵa muqııat jetkiziledi.

Aıt — tatýlasý men keshirim kúni

Smaıyl Seıitbekov bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń el halqyna jasaǵan úndeýin jetkizdi. Bıylǵy Qurban aıt merekesin «Tatýlasý kúni» retinde ótkizý usynylyp otyr.

— Aıt — bul ókpe-nazdy umytyp, aǵaıyn-týys, kórshi-qolańmen qaıta tabysatyn, bir-birimizdi keshiretin ulyq sát. Babalarymyz aıttap baryp, kóńil suraý, el-jurtty shaıǵa shaqyrý dástúrin tekke qalyptastyrmaǵan. Sondyqtan bul kúnderi meıirimdilik tanytyp, izgi amaldardy kóbeıtýge tyrysaıyq, — dep túıindedi sózin Smaıyl Seıitbekov.

Eske sala keteıik, elordada Qurban aıt merekesi qarsańynda sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jáne veterınarlyq qaýipsizdik sharalary kúsheıtilgenin jazǵan edik.