Qarataýdaǵy kóne qalashyqtan birneshe dáýirdiń jádigerleri tabyldy
TÚRKІSTAN. KAZINFORM – Túrkistan oblysy Báıdibek aýdanyndaǵy kóne qalashyqta Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń arheologııalyq ekspedıtsııasy dalalyq zertteý jumystaryn júrgizdi.
Arheologııalyq ekspedıtsııa jetekshisi, tarıh ǵylymdarynyń doktory, QazUÝ professory Dosbol Baıǵunaqovtyń aıtýynsha, jergilikti turǵyndar qalashyqty «Aqtóbe» dep atap ketken. Alaıda Qazaqstan aýmaǵynda mundaı ataýmen atalatyn arheologııalyq eskertkishter kóp bolǵandyqtan, zertteýshiler nysandy «Birlik» dep ataǵan.
Aldyn ala ǵylymı derekter boıynsha, bul arheologııalyq eskertkish V-XVII ǵasyrlarǵa jatady jáne Qarataýdyń ońtústik óńirindegi qala mádenıetiniń kópǵasyrlyq damý tarıhyn aıǵaqtaıdy.
– Bul qalashyq N.P. Podýshkınniń 1962 jylǵy zertteýinde VIII-XII ǵasyrlarǵa jatqyzylǵan. Alaıda osy ýaqytqa deıin munda aýqymdy arheologııalyq qazba jumystary júrgizilmegen. Eskertkish ishki qamal, shahrıstan jáne rabadtan turady. Rabad aýmaǵy aýyl sharýashylyǵy jumystarynyń saldarynan edáýir buzylǵan, al shahrıstannyń bir bóligin zırat alyp jatyr, – dedi Dosbol Baıǵunaqov.
Dalalyq zertteý barysynda arheologtar shahrıstan men ishki qamal aýmaǵynda qazba jumystaryn júrgizdi. Nátıjesinde turǵyn úı oryndary, qorǵan qabyrǵasy men munara qaldyqtary, oshaqtar, qysh buıymdar, dıirmen tastary, janýarlardyń súıekteri jáne basqa da arheologııalyq materıaldar tabyldy.
Sonymen qatar tómengi mádenı qabattardan Qańly dáýirine tıesili qoldan jasalǵan qysh ydystardyń synyqtary anyqtaldy. Al damyǵan orta ǵasyrlar kezeńine jatatyn qabattardan, sonyń ishinde Qarahanıdter men oǵyzdar dáýirine tán jyltyratylǵan qysh buıymdardyń kóptegen synyqtary tabylǵan.
Arheologııalyq derekter qalashyqtyń birneshe ret qıraǵanyn kórsetedi. Eki mádenı qabattan órt izderiniń anyqtalýy damyǵan orta ǵasyrlar kezeńinde qalashyqtyń keminde eki ret órtke oranǵanyn boljaýǵa múmkindik beredi. Soǵan qaramastan qonys qaıta qalpyna keltirilip, ómir súrýin jalǵastyrǵan.
Іshki qamaldyń joǵarǵy qabatynda júrgizilgen qazba jumystarynan keıingi orta ǵasyrlarǵa, ıaǵnı Qazaq handyǵy dáýirine tıesili materıaldar anyqtaldy. Olardyń qatarynda qysh buıymdar, kirpishter, dıirmen tastary jáne osteologııalyq materıaldar bar.
Zertteýshilerdiń pikirinshe, qalashyq turǵyndary negizinen aýyl sharýashylyǵymen aınalysqan. Tabylǵan arheologııalyq materıaldar olardyń Otyrar jáne Túrkistan mańyndaǵy eldimekendermen, sondaı-aq basqa da tarıhı-mádenı óńirlermen tyǵyz áleýmettik-ekonomıkalyq baılanys ornatqanyn kórsetedi.
– Qarataýdyń ońtústik aımaqtary áli de tolyq zerttelmegen. Osy baǵyttaǵy arheologııalyq jumystar endi bastalyp otyr, zertteý kelesi jyly da jalǵasady, – dedi Dosbol Baıǵunaqov.
Buǵan deıin Túrkistan oblysynda Qańly dáýiriniń qundy jádigerleri tabylǵanyn jazǵan edik.
Sondaı-aq Otyrar qalashyǵynda Altyn orda dáýirine jatatyn meshittiń orny tabylǵany habarlanǵan bolatyn.
