Qarataldyqtar Shyǵanaq atalarynyń isin qaıta jańǵyrtpaq

Ekken egininen rekordtyq mólsherde ónim alǵan aq tarynyń atasy Shyǵanaq Bersıevtiń atymen atalatyn aýyldyq okrýg turǵyndarynyń negizgi kásibi - mal sharýashylyǵy. Bıyl olar sonymen qatar baý-baqsha salyp, tary men arpa egip, túrli sebeptermen birneshe jyl boıyna qolǵa alynbaǵan eginshilik kásibin qaıta jańǵyrtýǵa kirisipti. Shyǵanaqtyń aq tarysy egilgen Qarasýdyń da dál osy okrýgtiń aýmaǵynda ornalasqanyn eskerer bolsaq, mol ónimnen úmit bar. Onyń ústine osy jazda jańbyr da jıi jaýyp tur.

Kepildik máselesi - aýyldyqtarǵa tusaý

Okrýg aýmaǵyndaǵy jerler shuraıly eken. Kók maısa shóbi keıbir tustarda belýardan keledi. Sodan da bolar, qarataldyqtar (okrýgtiń ortalyǵy Qaratal atalady) negizinen atakásip - mal baǵýdy qolaıly sanaıtyn syńaıly. Muny óz sózinde Sh.Bersıev atyndaǵy aýyldyq okrýgtiń ákimi Abat Múbárakov ta rastady.

- Jerimiz mal baǵýǵa óte yńǵaıly. Turǵyndardyń deni mal ustaýǵa, ony kóbeıtýge yntaly. Mysaly, bıyl oblysymyzda qolǵa alynǵan aýyldyq jerlerde otbasylyq fermerlikti damytý jónindegi qanatqaqty joba boıynsha nesıe alýǵa tilek bildirgen 10 adamnyń barlyǵy mal baǵý jóninde joba usyndy, - deıdi aýyldyq okrýgtiń ákimi.

Bul aýylda mal sanyn kóbeıtýge arnalǵan memlekettik baǵdarlamalar tabysty túrde júzege asyrylyp keledi. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha «Sabyrjan» sharýa qojalyǵy bıyl 10 mıllıon teńgege 39 iri qara satyp almaqshy. Jylqy satyp alýǵa múmkindik beretin «Qulan» baǵdarlamasyna qatysýǵa eki sharýa qojalyǵy ótinish bergen. «Qaratal» sharýa qojalyǵy eki jyl qatarynan bul baǵdarlamaǵa qatysyp otyr. Al «Bekzat» sharýa qojalyǵy qujattaryn endi jınap jatyr. Bul qojalyq memlekettik baǵdarlama aıasynda jyldyń sońyna deıin 42 jylqy satyp almaqshy. «Bizdiń okrýg úshin qarastyrylǵan mal sanyn kóbeıtý baǵdarlamalary bıyl tolyǵymen oryndalady», - deıdi Abat Múbárakov.

Qazir aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń kóp ekeni belgili. Bul baǵdarlamalarǵa qatysyp, memleket usynyp otyrǵan múmkindikterdiń ıgiligin kórgisi keletin aýyl turǵyndary da az emes. Degenmen, qarapaıym halyqtyń nıeti men umtylysyna tusaý bolar kedergiler de jetip artylady. Eń basty másele - kepildik taýyp berý. Baǵdarlama boıynsha qujat ázirlep, jobasyn usynǵandar bankide nesıe rásimdeý kezegi kelgende kepildik taba almaı qınalatyndaryn aıtady.

- Biz memlekettik baǵdarlamalar boıynsha qajetti túsindirý jumystaryn júrgizemiz. Nıet bildirgen turǵyndarǵa keńester berip, qujattaryn jınaýǵa kómek kórsetemiz. Biraq kepildikke kelgende másele týyndaıdy. Aýyldyqtardyń bar baılyǵy - mal. Biraq ony kepildikke almaıdy. Aýyldaǵy úı de tómen qunmen baǵalanady. Máselen, bank aýyldaǵy úıdi ári ketse, 3 mıllıon teńgege baǵalaıdy. Jáne nesıege onyń 50 paıyzyn ǵana beredi, - deıdi aýyldyq okrýgtiń ákimi bankten nesıe rásimdeýdiń qıynshylyqtary týraly.

Osy kepildiktiń joǵynan otbasylyq fermerlikti damytý jobasyna qatysýǵa nıet bildirgen 10 adamnyń ázirge 4-ýi ǵana qajet qarjysyna qol jetkizipti.

Jańatalap qystaǵy

Qazir qorasynan 300-diń ústinde iri qara men 4 úıir jylqy órbitip otyrǵan «Beknur» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Qýanyshbek Sultanǵalıev óz isin 2010 jyly bastady. Ol sharýashylyǵyn damytý jolynda únemi memlekettik qoldaýlarǵa súıenetinin aıtady. Bastapqyda mal basyn kóbeıtýge arzandatylǵan nesıeni «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly alǵan. Tehnıka satyp alýǵa qajet qarjyny da lızıng arqyly rásimdeıdi. Oǵan qosa árbir asyltuqymdy iri qaraǵa memleket tarapynan beriletin sýbsıdııa taǵy bar.

- 2011 jyly «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 6,5 mıllıon teńgege 37 analyq iri qara satyp aldym. Nesıe rásimdeý úshin qaladaǵy úıimdi kepildikke saldym, - deıdi sharýa qojalyǵynyń basshysy.

«Beknur» sharýa qojalyǵynyń biz barǵan Jańatalap qystaǵyndaǵy tirshiliktiń jaǵdaıynan uıymdastyrýdaǵy uqyptylyqty ańǵarý qıyn emes. Úlken mal qorasynyń syrty ádemilep maılanyp, áktelgen. Tóbesi jyltyr qańyltyrmen qaptalǵan. «Qorasynyń ózine plastıkalyq terezeler ornatypty», - dep tańǵalady qasyma ergen jolserigim.

Ótken qysqa arnap úıilgen shóp te tolyǵymen túgesilmeı, biraz artyp qalypty. Sirá, qystyń qamyn erte oılap, jemshóptiń qoryn mol qylyp daıyndaǵan bolsa kerek.

Malshylar otyrǵan eki páterlik úıge de jaqsy bir kúrdeli jóndeýdiń júrgizilgeni kórinip tur. Úıdiń aýlasyna aǵash kóshetteri otyrǵyzylypty. Eki malshynyń árqaısysyna 50 myń teńgeden aılyq belgilengen. Olar qystaqta otbasylarymen turady. Qojalyq basshysy aılyqtan bólek malshylarǵa jazda soıatyn qoı-eshkisi men qysqy soǵymyn tegin berip, etpen ózi qamtamasyz etip otyrǵanyn aıtady. Malshylardan bólek 3 traktorshy turaqty túrde eńbek etedi. Shóp shabý naýqany kezinde qosymsha traktorshylar da jumysqa tartylatyn kórinedi.

- Endigi maqsatym - iri qaralarymdy biryńǵaı asyldandyrý. Qazaqtyń aqbas sıyrynan artyǵy joq. Sol tuqymnyń buqalaryn qosqanyma 4 jyldaı boldy. Qazir etti baǵyttaǵy aqbas tuqymynyń qasharlary ósip keledi. Kári sıyrlarymdy joq qylyp, aqbas sıyrlarymdy ǵana alyp qalmaq oıym bar, - deıdi bolashaqqa arnalǵan josparlarymen bólisken Qýanysh Sultanǵalıev.

Shyǵanaq tary ósirgen Qarasý

Bıyl Qýanysh Sultanǵalıev «Aqjol N» sharýa qojalyǵynyń basshysy Jumash Maǵaýııaqyzymen birlese otyryp, jańa baǵyt boıynsha jumys jasaýǵa bel sheshe kirisipti. Jańa baǵyt bolǵanda, oıyldyqtar, onyń ishinde qarataldyqtar úshin bógde emes bul is. Kezinde Shyǵanaq Bersıevtiń atyn shyǵarǵan tarý egý isi. «Beknur» jáne «Aqjol N» sharýa qojalyqtary aýyldyq okrýgtiń Sháńke dep atalatyn jerine 20 gektar tary, 20 gektar arpa, ıaǵnı barlyǵy 40 gektar alqapqa qyrlyq egin salǵan. Sonymen qatar Qarasýdaǵy «Poshta qudyq» degen jerde 15 gektar alqapqa sýarmaly tary ekken. Dál osy Qarasýdyń kezinde Shyǵanaq atamyz tary egip, mol ónim alǵan jer ekenin atap ótken jón.

- Qýańshylyqtyń kesirinen sońǵy jyldary qyrlyqqa salǵan eginderimiz shyqpaı keldi. Bıyl jerdegi ylǵal kóp bolǵasyn qyrlyqqa jáne bir-aq jylǵy úzilisten keıin alǵash ret sýarmaly alqapqa tary egip otyrmyz. Eginniń qazirgi shyǵymy jaman emes. Jaqsy ónim alynsa, egin alqabynyń aýmaǵyn kelesi jyly keńeıte túspekpiz, - deıdi Sh.Bersıev atyndaǵy aýyldyq okrýgtiń ákimi Abat Múbárakov.

Al «Bolashaq» sharýa qojalyǵynyń qojaıyndary aǵaıyndy Temirbek pen

Amankeldi Jaýynbaevtar Nurtáji atalatyn qystaqtarynda bıyl 4 ga jerge baqsha salǵan.

Olar baqsha egý jumystaryna sáýirdiń 10-ynda kiriskenderin aıtady. Qarbyz ben qaýynnan bólek, kartop, qııar, qyzanaq, sábiz sekildi kókónis túrleri biraz boı alyp qalypty.

- Qııardan alǵashqy ónimderimizdi alyp úlgerdik. Aýdan ortalyǵyna aparyp, kelisin 300 teńgeden sattyq. Ónim mólsheri kóbeıgesin aýdan ortalyǵy men aýylymyzdy taza kókónistermen qamtymaqpyz, - deıdi aǵasy Temirbekke baý-baqsha egý pikirin aıtqan Amankeldi.

Ol osyǵan deıin oblys ortalyǵynda turyp kelgen. Jasap júrgen jumysy da bolypty. Biraq ákeleri quryp bergen sharýa qojalyǵyndaǵy bos jatqan jerlerin ıgersem degen arman-tilegi ony aqyry kindik qany tamǵan aýylyna qaıta jetelep kelgen.

- Aýyl sharýashylyǵymen aınalysý kópten beri oıda júrgen edi. Taza ónim óndirip, halyqqa, elge paıda túsirsem deıtinmin. Byltyr qaladaǵy joldas jigittermen Petropavlovka aýylynda eki gektar jerge kartop ektik. Qalada da jumysym bar ǵoı, biraq aýylǵa kelip, aǵama qolǵabys jasap, egin egý isin aýylymda jalǵastyrǵym keldi, - deıdi Amankeldi Jaýynbaev.

 Qýat AQMYRZAULY.

Oıyl aýdany.