Karantındik sertıfıkatty qaıta mindetteý jáne astyq qabyldaý kásiporyndaryn tekserý usynyldy
ASTANA. KAZINFORM – Úkimette Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen kásipkerlik qyzmetti retteý máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń kezekti 100-shi otyrysy ótkizildi. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Qatysýshylar shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýdyń 2025 jylǵy qorytyndysyn shyǵaryp, bızneske ákimshilik júktemeni odan ári tómendetý sharalaryn qarastyrdy. Sondaı-aq ósimdik karantıni, astyq naryǵy men elektrondyq lotereıalardy retteý salasyndaǵy baqylaýdy kúsheıtýge arnalǵan zańnamalyq bastamalarǵa qoldaý bildirdi.
2025 jyly shaǵyn jáne orta kásipkerlik sektory el ekonomıkasyndaǵy óz pozıtsııasyn nyǵaıtýdy jalǵastyrdy. Ulttyq ekonomıka vıtse-mınıstri Erlan Saǵynaevtyń aıtýynsha, 2026 jylǵy 1 qańtarda Qazaqstanda 2,36 mln shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisi tirkelse, búginde onyń 2,18 mln-y jumys istep tur. Sońǵy bes jylda jumys istep turǵan kásiporyndardyń úlesi 84,3%-dan 92,2%-ǵa artyp, 7,9 paıyzdyq tarmaqqa ósti. Kásipkerlik sektordyń negizgi bóligin shaǵyn bıznes alady, 2 357 172 sýbekt.
Shaǵyn jáne orta bıznestiń el ekonomıkasyna qosqan úlesi de ósýde. Eger 2020 jyly onyń JІÓ-degi úlesi 32,9% bolsa, 2025 jyly 40,9%-ǵa jetti. Onyń ishinde shaǵyn bıznestiń úlesi 33,7%, orta bıznestiń úlesi 7,2%.
Otyrysta aıtylǵandaı, memleket retteýdi tsıfrlandyrý men ákimshilik rásimdi qysqartý jumysy jalǵasýda. 2025 jyly bıznesti tekserý 4,9%-ǵa tómendedi. Biliktilik talabyna sáıkestikti tekserý 69,5%-ǵa, 1 173-ten 358-ge qysqardy. Jospardan tys tekserý 47 154-ten 46 884-ke deıin, basqa tekserý 4 993-ten 3 449-ǵa deıin azaıdy. Ruqsat berý júıesin ońtaılandyrý jalǵasýda. Tótenshe jaǵdaılar, Іshki ister jáne Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri jeke ruqsat qujatyn berý merzimin qysqartyp, bul kásipkerlerge 6-dan 18 kúnge deıin únemdeýge múmkindik berdi. Eseptilikti qysqartý da júrgizilýde. Qoldanystaǵy 192 aqparattyq quraldyń 15%-yn da azaıtý usynyldy. Qazirdiń ózinde 79 qural nemese jalpy kólemniń 40,7%-y avtomattandyryldy. Atap aıtqanda, «E-Qarjymıni» júıesinde 10 eseptilik nysany elektrondyq formatqa kóshirildi. Otyrystaǵy taǵy bir másele – azamattardy elektrondyq jedel jáne tırajdyq lotereıalarǵa shamadan tys tartý táýekelin azaıtýǵa baǵyttalǵan zańnamaǵa túzetýler. Ózgeris engizýge azamattardyń memlekettik organdarǵa kelip túsken ótinishi sebep boldy. Týrızm jáne sport mınıstrliginiń aqparaty boıynsha, halyqtyń elektrondyq lotereıalarda iri qarjylyq shyǵynǵa ushyraýy jıilep ketken (mysaly, Aqtóbe oblysy men Shymkent qalasynyń turǵyndary arasynda aıtarlyqtaı shyǵyn faktisi tirkeldi). Qazirgi ýaqytta elimizde osyndaı qyzmetti júzege asyratyn 200-den astam uıym jumys isteıdi. Túzetýler arqyly «loftparktarda» elektrondyq tırajdyq lotereıa oıyny arasyndaǵy aralyqty ulǵaıtý usynyldy. Endi ony ár úsh mınýt saıyn emes, 30 mınýtta bir ret ótkizý qajet.
Sonymen qatar belgili bir ýaqyt aralyǵynda lotereıa operatorynan satyp alynatyn elektrondyq jedel lotereıa bıletiniń sanyna da shekteý engiziledi. Otyrys barysynda agroónerkásiptik keshendegi quqyqtyq retteýge erekshe nazar aýdaryldy.
Oblysaralyq ónimdi tasymaldaý kezinde mindetti karantındik sertıfıkattyń joıylýyna baılanysty 2025 jyly karantındik obektilerdiń baqylaýsyz taralý qaýpi týyndady. 2023 jyly 158,5 mln teńge aıyppul somasyna 1 986, 2024 jyly 208,1 mln teńge somasyna 2 093 quqyq buzýshylyq anyqtaldy. Túzetýler arqyly karantın engizilgen ónimdi oblysaralyq tasymaldaý kezinde karantındik sertıfıkatty qaıtadan mindetti etý, ol bolmaǵan jaǵdaıda ákimshilik jaýapkershilik taǵaıyndaý usynylady. Aıyppul mólsheri jeke tulǵalar úshin 20 AEK; laýazymdy tulǵa, shaǵyn kásipkerlik sýbektisi men kommertsııalyq emes uıymdarǵa 30 AEK; orta kásipkerlik sýbektilerine 40 AEK; iri kásipkerlik sýbektisine 100 AEK. Taǵy bir sheshim, jańa egin jıyn-terimi aldynda astyq qabyldaý kásiporyndaryn jyl saıynǵy tekserýdi qaıtarý.
Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Ermek Kenjehanuly atap ótkendeı, elde astyq qabyldaý kásiporyndaryn (AQK) júıeli tekserý 2018 jyldan beri júrgizilmegen. Onyń aıtýynsha, bul zańnamadaǵy ózgerister men jalpy tekserý júrgizýdiń tásiline baılanysty. Qoldanystaǵy tásil astyqty qabyldaýdan bastap ony saqtaý, keıinnen jóneltýge deıingi barlyq tehnologııalyq tsıkldiń úzdiksiz, keshendi monıtorıngin qamtamasyz ete almaıdy.
Nátıjesinde, sońǵy bes jylda tekserý is-sharasy tek tórt oblystaǵy kásiporynda júrgizilgen. Bul dándi daqyldy keptirý men saqtaý kezindegi tehnologııalyq talaptyń buzylý qaýpin edáýir arttyrǵan. 2024 jyly 37 ret astyq týraly zańnama talabyn buzý faktisi anyqtalyp, 31 bıznes sýbektisi jaýapkershilikke tartylǵan. 2025 jyly osyndaı 11 mysal tirkelip, tórt kásiporyn jaýapqa tartyldy. «Astyq týraly» zańǵa, Kásipkerlik kodeksine jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske engizilgen túzetýlerde astyq qabyldaý kásiporyndaryn jyl saıyn mindetti túrde tekserý, sondaı-aq belgilengen talapqa sáıkes kelmegeni úshin ákimshilik jaýapkershilik engizý kózdelgen. Reforma «QOLDAU» platformasynda «AgriVonds» astyq qolhaty júıesinde tirkelgen 189 bıznes sýbektisine áser etedi. Bul shara jańa astyqty qaýipsiz saqtap, úzdiksiz qabyldaýǵa múmkindik beredi.
Komıssııa VAK otyrysynda qaralǵan máselelerge retteýshilik áserdi taldaý nátıjesin maquldady.
Aıta ketelik 2025 jyly ósimdikter karantıni salasynda 3,6 myń zańbuzýshylyq anyqtalǵan edi.
