Qaraǵandylyq ekologtar stıhııalyq qoqys oryndaryna beınebaqylaý ornatýdy talap etti
ASTANA. KAZINFORM – Bıýdjet esebinen birneshe ret tazartylǵanyna qaramastan, stıhııalyq qoqys úıindileri qaıta paıda bolýyn toqtatar emes. Ekologtardyń pikirinshe, júıeli baqylaý men naqty jaýapkershilik bolmaı, bul máseleni sheshý múmkin emes.
Qaraǵandy oblysynda qaldyqtardy zańsyz tógý ekologııalyq turǵydan eń ózekti máselelerdiń biri bolyp otyr. Aýmaqtardy tazalaýǵa qomaqty qarajat bólingenimen, qoqys úıindileri qaıtadan paıda bolýda. Ótken jyly ǵana óńirde shamamen 580 ruqsatsyz qoqys orny joıylǵan, alaıda bul turaqty nátıje bergen joq.
Sonyń bir mysaly – Temirtaý qalasyndaǵy Amanjolov pen Podgornaıa kósheleriniń boıyna sozylyp jatqan iri qoqys alańy. Ony joıýǵa bıýdjetten shamamen 100 mln teńge bólingen. Ekologtardyń aıtýynsha, mundaı oryndar jyldar boıy qalyptasyp, «qoqys oryndary» sanatyna ótedi.
Qaraǵandy oblysy Ekologııa departamenti basshysynyń orynbasary Aıman Qulataeva óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte mundaı qaldyqtardy shyǵarý tek sot arqyly ıesiz dep tanylǵannan keıin ǵana múmkin bolatynyn atap ótti.
– Kóptegen qala men aýdanda qoqys oryndary bar. Uzaq ýaqyt boıy másele sheshilmeı keledi, sebebi qaldyqtardy shyǵarý úshin sot sheshimi qajet. Tek sodan keıin ǵana qosymsha qarjylandyrý qarastyrýǵa bolady, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, ákimdikter osyndaı aýmaqtardy tolyq túgendep, olardy joıýmen júıeli túrde aınalysýy tıis. Bul baǵytta óńirde belgili bir tájirıbe bar, atalǵan jumys 2026 jyly da jalǵasady.
Sonymen qatar, aýmaqtar tazartylǵannan keıin de turǵyndar sol jerlerge qaıtadan qoqys tógýdi jalǵastyrady. Ekologtar muny resmı polıgondarda qaldyqtardy ornalastyrý úshin aqy tóleýden jaltarýmen baılanystyrady.
– Adamdar qoqysty zańdastyrylǵan nysandarǵa ótkizgeni úshin tólem jasamaý maqsatynda ruqsatsyz tastaıdy. Mundaı jaǵdaılardyń aldyn alý úshin qoqys qaıtadan jınalatyn oryndarǵa qosymsha beınebaqylaý kameralaryn ornatý qajet, – dedi Aıman Qulataeva.
Onyń pikirinshe, jergilikti atqarýshy organdar problemaly aýmaqtardyń tizimin jasap, quqyq buzýshylyqtardy anyqtaý boıynsha reıdter sanyn arttyrýy kerek.
Ekologtar qoqys oryndarynyń kóbeıýine sebep bolyp otyrǵan taǵy bir faktor retinde ekologııalyq jáne sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa saı keletin polıgondardyń tapshylyǵyn ataıdy.
– Oblysta qatty turmystyq qaldyqtarǵa arnalǵan zańdastyrylǵan polıgondar máselesi áli de ózekti. Qazirgi tańda 168 polıgon bar, biraq sonyń tek 53-i ǵana resmı mártebege ıe, – dedi ekologııa departamentiniń ókili.
Máseleni júıeli sheshý úshin óńirde tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasymen birlesip jol kartasy ázirlengen. Onyń aıasynda Buqar jyraý, Qarqaraly, Shet, Osakarov jáne Nura aýdandarynda suryptaý jelileri bar jańa polıgondar salý josparlanyp otyr.
Eske salaıyq, Qaraǵandydaǵy 149 kópshilik demalys ornynyń 80-i sanıtarlyq talapqa saı emes.