Qaraǵandydaǵy ınklıýzıvti art-kafe: múmkindikter esigin ashatyn jańa keńistik
QARAǴANDY. KAZINFORM – Qaraǵandyda óńir úshin teńdesi joq joba – ınklıýzıvti art-kafe ashylady. Bul – mentaldyq jáne fızıkalyq ereksheligi bar jastardyń eńbekke aralasýyna, qoǵam ómirine beıimdelýine jol ashatyn alǵashqy orta. Joba «Bizben birge bol» ıntegratsııalyq ortalyǵynyń júıeli jumysynyń jalǵasy retinde iske asyrylyp jatyr.
Kóp otbasy úshin aýadaı qajet múmkindik
«Balamyz arnaıy mektepte oqyp júrgende bári túsinikti, biraq erteń ne bolmaq?»
– Bul suraq erekshe balalardy tárbıelep otyrǵan ata-analar úshin eń ózekti másele. Óıtkeni 16–18 jastan keıin mundaı jasóspirimder jumys isteı alatyn ortalar joqtyń qasy.
– Bul másele ákimdik ókilderimen kezdesken saıyn sóz bolady. 16 jastan asqan balalardyń ata-analary qaıda baratynyn bilmeı qınalady. Biz ortalyq ashý arqyly balalarǵa áleýmettik ortaǵa beıimdelýge, oqýǵa jáne bolashaqta suranysqa ıe maman bolýǵa múmkindik jasaǵymyz keldi. Búginde bul maqsat oryndalyp otyr, - deıdi ortalyq jetekshisi Ásel Bekbaeva.
Ortalyq memlekettik áleýmettik tapsyrys aıasynda jumys isteıdi. Munda ár qatysýshynyń áleýmettik pasporty ázirlenip, jan-jaqty dıagnostıka júrgizilip, jeke damý traektorııasy jasalady.
Sheberhanalar, daǵdylar jáne alǵashqy jumys oryndary
Integratsııalyq ortalyqta onnan astam baǵyt qamtylǵan: tigin isi, aspazdyq, aǵash óńdeý, sensorlyq sabaqtar, teatr stýdııasy, art-platformalar, áleýmettik-turmystyq baǵdarlaý kýrstary. Qazir ortalyqqa júzge jýyq jasóspirim men eresek adam qatysyp júr.
Arnaıy jabdyqtalǵan jumys orny baǵdarlamasymen jumysqa ornalasqan nusqaýshy Naıman Jaqsyǵorın – erekshe qajettiligi bar azamat. Ortalyq oǵan tolyqqandy eńbek etýge jaǵdaı jasap, pandýstar men keńeıtilgen ótkelder, yńǵaıly jumys aımaǵyn ornatqan.
– Biz aǵash óńdeý jáne shyǵarmashylyq baǵytty damytyp jatyrmyz. Balalar aǵashtan túrli buıym, asúılik qural, ıntererge arnalǵan zattar jasaıdy. Úırengennen keıin osy jerde jumys isteı alady. Eń bastysy – múmkindik berý. Al olardyń qulshynysy erekshe baıqalady, - deıdi ol.
Balalardyń daıyndyǵy ártúrli deńgeıde: bireýi shahmat oınap damıdy, endi biri usaq motorıkamen jumys isteıdi, úshinshisi eýropalyq belsendi oıyndar – kýlbýta, kornholl sekildi baǵyttardy tańdaıdy.
Otbasy — qoldaýshylar, ana — tálimger
Ortalyqtyń basty artyqshylyǵy – ata-analardyń belsendi qatysýy. Kóptegen analar munda nusqaýshy, sheber, pedagog retinde jumys isteı bastady. Olar balalaryn jaqsy túsinip, kásibı daǵdylardy meńgerýge kómektesedi.
Eńbek nusqaýshysy Indıra Qoıbaǵarova – mentaldyq ereksheligi bar 13 jastaǵy qyzdyń anasy. Onyń aıtýynsha, ınternattan keıingi kezeń kez kelgen otbasy úshin óte qıyn.
– Erekshe balalarmen turaqty jumys istemesek, olardyń damýy báseńdeýi múmkin. Sondyqtan mundaı ortalyqtar asa qajet. Munda olar músindeıdi, toqıdy, sheberlik sabaqtaryna qatysady, jármeńkelerge daıyndalady. Bárin óz qolymen jasaıdy. Endi qyzymnyń erteńine alańdamaımyn – ol qoǵamǵa beıimdelip, bolashaqta jumys isteı alatynyna senimdimin, - deıdi ol.
Ata-analar ortalyq otbasy júgin aıtarlyqtaı jeńildetetinin aıtady: bala qaýipsiz ortada sabaqta bolǵanda, ata-analar jumysyn nemese turmystyq sharýasyn alańsyz atqarady.
Art-kafe – jańa beles
Jobanyń kelesi kezeńi – ınklıýzıvti art-kafe. Munda kelýshilerdi erekshe jandardyń ózi qarsy alady. Ortalyq naqty jumys oryndaryn quryp, tálimgerler men ınstrýktorlardy tartyp, qaýipsiz eńbek jaǵdaıyn qamtamasyz etpek.
Kafede jastar:
- qarapaıym taǵam men bálish ázirleıdi;
- kelýshilerge qyzmet kórsetedi;
- vıtrına bezendiredi;
- bar ústelinde jumys isteıdi;
- shyǵarmashylyq baǵdarlamalar men is-sharalarǵa qatysady.
Bul — eńbekpen qamtý alańy ǵana emes, qoǵamnyń erekshe adamdarǵa degen kózqarasyn ózgertetin orta.
– Kafege kirgen adamdy erekshe jastar qarsy alǵan kezde-aq qoǵamdaǵy qalyptasqan túsinik ózgeredi. Bul – adamdardy jaqyndatatyn kópir. Taǵy bir aıtarym: bizdiń balalar úshin normotıptik adamdarmen bir saǵat aralasý – psıhologpen bir saǵat jumyspen para-par, - deıdi Asel Bekbaeva.
Quqyqtyq qoldaý jáne bolashaq mamandar legi
Kóptegen túlekter «qabiletsiz» («nedeesposobnyı») mártebesi saldarynan resmı jumysqa ornalasa almaıdy. Ortalyqtyń shtattyq zańgeri otbasylarǵa qujattardy retteýge, quqyq qabilettiligin qalpyna keltirýge kómektesedi.
Oqytý nátıjesinde alǵashqy kadrlyq rezerv jasaqtalýda: bir bóligi art-kafede eńbek etse, ózgeleri kómekshi maman, aǵash nemese qoldan buıymdar jasaý sheberi retinde eńbek naryǵyna shyǵady.
«Balalarymyz ómir boıy bizben qalady, biraq syrtta da ómir súre alýy kerek»
Ata-analar úshin eń mańyzdysy – balasynyń bolashaǵyna degen senim. Damý ereksheligi bar bala asyrap otyrǵan bir ananyń aıtqany erekshe áser qaldyrdy:
– Bizdiń balalar ómir boıy qasymyzda bolady. Biraq olar bir isti ózi istep, paıdaly bolýdy úırenýi kerek. Bul – olardyń eresek ekenin sezindiretin eń mańyzdy nárse.
Ortalyq tárbıelenýshisi Zarına – bolashaq aspaz. Ol jartylaı fabrıkattar men ártúrli toqash jasaýdy úırenip júr.
– Munda chebýrek pen samsa jasaýdy úırendim. Ustazdarym óte jaqsy. Úıde de jasap turamyn. Ákem men daıyndaǵan chebýrekterdi kórip qatty qýanady, - deıdi ol.
Inklıýzıvti art-kafe – erekshe jandardy qoǵam ómirine tolyqqandy aralastyrýǵa jasalǵan mańyzdy qadam.
Bul – olardyń úıde ǵana oqshaýlanbaı, múmkindigin, daǵdysyn joǵaltpaı, qoǵamnyń teń quqyly múshesi bolýyna jol ashatyn keńistik. Munda árkim ózin maman, barısta, sheber nemese óner ıesi retinde kórsete alady – eń bastysy, óz ornyn tabady.