Qaraǵandyda 2027 jylǵa deıin qandaı iri jobalar iske asady

Qaraǵandy ónerkásiptiń aınalasynda qalyptasyp, damýǵa úırengen qala. Onyń búgingi kelbeti jyldar boıy kásiporyndarmen, turǵyn aýdandarmen jáne ınjenerlik jelilermen birge qalyptasty. Endi qalanyń aldynda basqa mindet tur — mura bolyp qalǵan ınfraqurylymdy saqtap qana qoımaı, aldaǵy ondaǵan jylǵa eseptelgen jańa ınfraqurylym qalyptastyrý.

Muny ádette alǵashqy apatqa deıin kózge túse bermeıtin saladan — kommýnaldyq jeliler men energetıkadan bastaýǵa týra keledi. Óńirde jelilerdiń tozý deńgeıi 62%. Sondyqtan qalypty jóndeý jumystary birtindep aýqymdy jańǵyrtýǵa jol berip keledi.

— Senimdi kommýnaldyq ınfraqurylymsyz óńirdi damytý, ınvestıtsııa tartý jáne jańa jumys oryndaryn qurý týraly aıtý múmkin emes. Sondyqtan búginde biz jelilerdi jóndep, jańartyp qana qoımaı, bolashaqtaǵy damýǵa berik ınfraqurylymdyq negiz qalyptastyryp jatyrmyz, — deıdi Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary Azamat Taıjanov.

Bıyl jylý berý maýsymyna daıyndyqqa 196 mlrd teńge qarastyrylǵan. Jumysqa 1381 shaqyrym ınjenerlik jeli, 604 jergilikti qazandyq, 6105 kóppáterli turǵyn úı jáne 1116 áleýmettik nysan tartylǵan.

Sonymen qatar energetıka salasy da jańǵyrtylyp jatyr. 2025 jyly Karmet kompanııasynyń JEO-2 stantsııasynda jylý qýaty saǵatyna 80 Gkal jáne elektr qýaty 60 MVt bolatyn jańa qazandyq salyndy. Topardaǵy GRES-1 stantsııasynda qýaty 130 MVt týrbına aýystyryldy. Qaraǵandyda jylý qýaty 180 Gkal/saǵ jáne elektr qýaty 140 MVt bolatyn JEO-3-tiń jańa qazandyǵynyń qurylysy jalǵasyp jatyr. Al Balqash JEO-da jylý qýaty 56 Gkal/saǵ jáne elektr qýaty 65 MVt bolatyn joba júzege asyrylyp jatyr.

Azamat Taıjanovtyń aıtýynsha, istelgen jumys Qarmet JEO-2, Balqash jáne Shahtınsk JEO-laryn «qyzyl aımaqtan» shyǵarýǵa múmkindik bergen. Endi eń problemaly nysandardyń qatarynda Temirtaýdaǵy KarMAES-1 qalyp otyr. Ony aldaǵy eki jylda «qyzyl aımaqtan» shyǵarý josparlanǵan.

Kommýnaldyq ınfraqurylymdy jańǵyrtý turǵyndarǵa áldeqaıda aıqyn seziletin ózgeristermen qatar júrip jatyr.

Aýdandar ózara baılanysýy tıis

Osyndaı jobalardyń biri — Ońtústik-Shyǵys pen Maıqudyqty baılanystyratyn jańa jol. Onyń uzyndyǵy shamamen alty shaqyrym. Avtojol jańa shaǵynaýdan men Kógildir toǵandar arqyly ótedi. Negizgi jumystardy 2027 jyly aıaqtaý josparlanyp otyr.

Jańa jol kólik aǵynyn qaıta bólip, aýdandar arasyndaǵy baılanysty jaqsartýǵa tıis. Ol paıdalanýǵa berilgennen keıin qala bıligi qoǵamdyq kóliktiń qozǵalys shemasyn qaıta qarap, qosymsha avtobýs baǵyttaryn iske qosýdy qarastyrady.

— Jol qurylysy — alǵashqy kezeń ǵana. Ol paıdalanýǵa berilgennen keıin kólik aǵynynyń qalaı ózgeretinin baqylap, soǵan qaraı qoǵamdyq kólik baǵyttaryn túzetý qajet bolady, — dedi Qaraǵandy qalasynyń ákimi Meıram Kojýhov.

Damýdyń taǵy bir iri baǵyty — qalanyń jańa ortalyǵy. Munda bolashaqta 55 turǵyn úı kesheni, 7 myńnan astam páter, bes mektep, jeti balabaqsha jáne aýrýhana kesheni salynýy kózdelgen.

— Bizdiń mindetimiz — jaı ǵana sharshy metr salý emes. Turǵyn úımen birge joldar, mektepter, balabaqshalar, qoǵamdyq keńistikter de paıda bolýy kerek. Sonda ǵana tolyqqandy qalalyq aýdan týraly aıtýǵa bolady, — dep esepteıdi Kojýhov.

Sportqa 75 gektar

Taǵy bir aýqymdy joba — aýmaǵy 75 gektardan asatyn sporttyq klaster. Onyń quramyna 12 myń kórermenge arnalǵan stadıon, ámbebap jáne muz arenalary, jeńil atletıka maneji, fýtbol akademııasy, mektep-ınternat-kolledj jáne basqa da nysandar kiredi.

Jańa stadıon UEFA-nyń tórtinshi sanatyna sáıkes keledi. Fýtbol akademııasynda jattyǵý alańy, jabyq manej jáne 60 oryndyq kampýs bolady.

Ámbebap arena 5 myń kórermenge eseptelgen. Munda basseın jáne onnan astam olımpıadalyq sport túrimen aınalysýǵa múmkindik beretin jaǵdaılar qarastyrylǵan. Muz arenasynda uzyndyǵy 400 metr jol, eki hokkeı korty jáne úsh oıyn zaly bolady.

Erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa arnalǵan jeke nysan da qarastyrylǵan. Onda basseın, taekvondo jáne dzıýdo zaldary, jattyǵý jáne oıyn zaldary ornalasady.

— Biz birneshe sport nysanyn ǵana emes, birtutas júıe qurǵymyz keledi. Bala sport sektsııasyna kelip, keıin sport mektebinde oqýyn jalǵastyra alýy, al kásibı sportshylar jattyǵý men jarystar ótkizýge qajetti jaǵdaıǵa ıe bolýy kerek, — dep túsindirdi qala ákimi.

Jasyl Qaraǵandy

Taǵy bir ózgeris tórt kól aýmaǵymen baılanysty. Munda ekopark qurylyp jatyr. Joba kezeń-kezeńimen júzege asyrylady: aldymen úshinshi jáne tórtinshi kólderdiń aınalasy abattandyrylyp, keıin birinshi jáne ekinshi kólderdiń aýmaǵy qolǵa alynady.

Munda serýendeý baǵyttary, jasyl aımaqtar men demalys oryndary paıda bolady. Aǵash egý jumystary júrgizilip qoıdy, abattandyrý jalǵasa beredi.

— Qala turǵyndaryna belgili bir qajettilikpen ǵana emes, jaı ǵana ýaqyt ótkizý úshin keletin oryndar kerek. Serýendep, balalarymen demalyp, taza aýada bolýǵa múmkindik bolýy tıis. Ekopark dál osyndaı keńistikke aınalýy kerek, — dedi Meıram Kojýhov.

Osylaısha Qaraǵandy birneshe baǵyt boıynsha qatar ózgerip keledi. Jer astynda ınjenerlik jeliler jańartylyp jatsa, qalanyń ózinde jańa joldar men aýdandar boı kóterip jatyr. Olarmen birge mektepter, sport nysandary jáne demalys oryndary da paıda bolady.

Eń basty ózgeris — qalanyń damýy jekelegen qurylys jobalarymen ǵana shektelmeı barady. Kommýnaldyq ınfraqurylym, kólik, turǵyn úı, áleýmettik nysandar men qoǵamdyq keńistikter birtutas júıege birtindep birigip keledi. Eger josparlanǵan jobalar belgilengen merzimde júzege assa, Qaraǵandy óziniń damýynyń kelesi kezeńine qajetti ınfraqurylymdyq negizge ıe bolady.