Qara kúshtiń ıesi ǵana metallýrg bolady - aqtóbelik mamandar
AQTÓBE. QazAqparat - Metallýrgter úzdiksiz jumys isteıdi. Kendi qabyldaý, balqytý, qojdy untaqtaý jumystaryn júrgizedi. Olar qaınap jatqan metaldyń janynda turyp, 8-12 saǵat boıy tapjylmaı eńbek etedi. QazAqparat tilshisi 30-40 jyldan beri zaýytta jumys istep kele jatqan metallýrgtermen kezdesip, merekege oraı olardyń jumysymen tanysty.
Aqtóbedegi ferroqorytpa zaýytynda aldymen metall balqytýshy, keıin untaqtaýshy bolyp jumys istep júrgen Erkin Kýkanov bıyl tól merekede «Qazhromǵa eńbegi sińgen jumysker» medalimen marapattaldy. Ol erkinbeıdi, eńbektendi. Tózim men shydamdy talap etetin jumysynan ketem dep eshýaqytta oılaǵan emes.
«Aqtóbe ferroqorytpa zaýytyna tıesili stadıonda sport nusqaýshysy bolyp jumys istedim. 1987 jyly eńbek jolym bastaldy. Keıin elimiz táýelsizdik alyp, mekemeler qaıta quryldy. Zaýytqa sol kezde tap bolyp, birden metall balqytýshy boldym. №1 balqytý tsehynda 2010 jylǵa deıin jumys istep, keıin Qojdy qaıta óńdeý tsehynyń qojshysy boldym. Bıyl metallýrgııa salasynda júrgenime 30 jyl toldy», - dedi Erkin Kýkanov.
Metallýrgııadaǵy tabys jumysshy men tálimgerdiń ortaq jeńisi. Jas maman mindetti túrde tájirıbeli jumysshylar úlgi alady, úırenedi, qatelikterin túzeıdi. Munda bir adamnyń eńbegi barlyq brıgada jumysyna áser etedi. Biri kidirip, toqtasa jumys álsireıdi.
«Aǵalarymyz aqyl aıtty, burynnan jumys istep kele jatqan áriptesterimiz balqytýdyń qyr-syryn úıretti. Bizdiń jumysymyz bir-birimizge baılaýly. Peshtiń qasynda júrgen 5-6 adamnyń qımyly jumystyń kólemine áser etedi. Eger bir adam toqtap qalsa, jumys júrmeıdi. Jumys aýysymdy, 8 saǵattyq. Osy ýaqytta ózimizge tıesili barlyq tapsyrmany aıaqtaýymyz kerek. Qazir joǵary bilim alǵan jastar basshy bolyp keledi. Olardyń óndiristik tájirıbesi az bolǵandyqtan qajet kezde kómek suraıdy. Biz árdaıym durys jolyn kórsetýge ázirmiz», - dedi metallýrg.
Erkin Kýkanov Ońtústik Qazaqstan oblysynyń týmasy. Ýchılışe bitirgen soń Aqtóbe hrom qosyndylary zaýytyna joldamamen jiberilgen. Zaýytta negizgi mamandyǵy boıynsha jumys usynbaǵan soń metallýrg sport nusqaýshysy boldy. Sóıtip Máskeýde ótken halyqaralyq marafonǵa qatysyp, 42 shaqyrymdyq qashyqtyqty 2 saǵat 37 mınýtta eńserdi. Júgirý, shańǵy tebý sportymen shuǵyldanatyn metallýrg áli kúnge deıin demalys kúnderi sportpen shuǵyldanady, uzaq qashyqtyqqa júgiredi.
«Jumysym aýyr, ketemin degen oı múlde bolǵan joq. Qazir Qojdy qaıta óńdeý tsehynyń qojshysymyn. Biz metall balqytý protsesinen soń kelgen qojdy qabyldap, qoj sýyǵan soń ony untatamyz. Untaqtalǵan qoj jol, úı qurylysyna jiberiledi. ıAǵnı, shlaktan irgetasyn qalap, keıde úı salyp jatady. Keıde metall keledi, sony jınaımyz»,- dedi Erkin Turdybaıuly.
Metallýrg taıaýda EKSPO halyqarylyq kórmesine de baryp keldi. Birneshe shyǵys, batys elderiniń pavılonyn aralady, Nur Álemdi tamashalady. Eki balanyń ákesi, tájirıbeli maman uzaq jyl boıy bir salady eńbek etip, negizgi mamandyǵyn metallýrgııaǵa aýystyrǵanyna esh ókingen emes.
Al Aqtóbe ferroqorytpa zaýytyndaǵy Shıki quram daıyndaý tsehynyń kran mashınısi Ersaıyn Amanǵosov 34 jyldan 15-20 metr bıiktikten metall balqytýǵa arnalǵan shıkizatty jınaqtap, jetkizip otyr. Qysta salqyn, jazda ystyq. Ol bárine shydady, metallýrgııa salasynan tastap ketpedi. Ózi eńbek etken 30-jyldan astam ýaqytta qansha krandy aýystyrǵany esinde joq. Tek sońǵy tehnıka jumysty jeńiletken.
«Alǵash kezde qalaq pen sypyrǵysh alyp untaqtaýshy boldym. Qoj tonnalap keledi. Ony biz bir aýysymda bitirip, kelesi aýysymǵa tap-taza etip tapsyrýymyz kerek. 5-6 jyldan soń zaýytta kran mashınısine arnalǵan kýrsty támamdap, jańa jumysqa kiristim. Alǵash kezde qıyn boldy. Tájirıbeli mashınısterden surap, bilmegenimdi meńgerdim. Burynǵy krannyń róli boldy, qazir arnaıy tetik bar. Eseptep qarasam, 40 jylǵa jýyq ýaqyttan beri zaýytta júrmin. Keıde jastar keledi, bir aptadan soń ketip qalady. Jumys qıyn, jaýapty. Bul jerge shydamdylar ǵana turaqtaıdy. Qala balasy emes, aýyldyń qaradomalaǵy aýyr jumysqa tózimdi keledi. Qara kúshtiń ıesi ǵana metallýrg bolady»,- dedi Ersaıyn Amanǵosov. Joǵaryda otyryp, tómende júrgen metallýrgterdiń aıtqanyn buljytpaı oryndaıtyn kran mashınısi sońǵy jyldary uıaly telefonnyń da paıdaǵa jaraǵanyn aıtty. ıAǵnı, jumys bastalǵan kezde shıki quramdy daıyndaýshylar metall balqytýǵa qajetti áktas, koks sekildi zattardyń mólsherin aıtady.
«Metall balqytý qazaqsha et pisirýmen birdeı. Et asqanda birneshe satymen tamaq daıyndalady, metall balqytqanda birneshe shıkizat aralastyrylady. Sonyńda metall shyǵady», - dedi ol. Ersaıyn Amanǵosovtyń búgin eńbegi elendi. Ol «Qahromnyń qurmetti jumystkeri» tósbelgisi men syıaqy aldy.
