Qara atan shókken tóbe: Maral ıshan keseneniń qupııasy

Ol Josaly kentinen shyǵysqa qaraı 18 shaqyrym jerde, Qaraózek ózeniniń ańǵarynda ornalasqan.

- Maral ıshan 1769 jyly dúnıege kelip, 1841 jyly qaıtys bolǵan. Arheology.kz saıtynyń málimetinde onyń Batys Sibirdiń bas ımamy bolǵany jáne HІH ǵasyrdyń basyndaǵy tarıhı-saıası oqıǵalarǵa aralasqany kórsetiledi. Maral ıshan dinı bilim alyp, el arasynda dinı saýattylyqtyń qalyptasýyna yqpal etken rýhanı qaıratker retinde belgili. Ákesi Qurman Kenjebaıuly da el ishinde batyrlyǵymen jáne emshilik qasıetimen tanylǵan. Onyń esimi ómiriniń sońǵy kezeńi jáne jerlengen jerimen tyǵyz baılanysty. Kesene óńirdiń tarıhı-mádenı mura jónindegi materıaldarynda HІH ǵasyrda salynǵan, ıshan jerlengen orynda turǵyzylǵan jáne halyq taǵzym etetin qasıetti oryndardyń biri retinde kórsetiledi. Jergilikti sáýlet dástúriniń erekshelikterin saqtaǵan eskertkishterdiń biri, - dedi K.Rústembekov atyndaǵy aýdandyq jyraýlar úıiniń eskertkishter jónindegi mamany Gúlfaırýz Baıkóbekova.

Maral ıshannyń ómir joly tarıhı oqıǵalarmen sabaqtas. Derekterde onyń arǵy atalarynyń Abylaı hannyń jońǵar tutqynynan bosatylýymen baılanysty taǵdyrly oqıǵa baıandalady.

Abylaıǵa jońǵar hany Qaldan-Tserenniń eki qyzy beriledi. Solardyń birinen keıin Qurman esimdi emshige turmysqa shyqqan Fatımadan Qulja, Aral jáne Maral dúnıege kelgeni aıtylady. Maral ıshannyń el arasyndaǵy bedeli Syr boıy men Arqaǵa keń taraǵan.

- Ol dinı aǵartýshylyqpen qatar qazaq halqynyń jeri men dinin qorǵaý isine de aralasqan. 1821 jyly patsha ókimetiniń qazaqtardy shoqyndyrý jáne jerdi tartyp alý saıasatyna qarsylyq bildirip, resmı tulǵalarǵa hat joldaǵan. Keıin Kenesary qozǵalysy kezinde onyń rýhanı keńesshileriniń biri bolǵany jóninde derekter bar. Maral ıshan Syr boıyna qonys aýdaryp, qazirgi Qarmaqshy óńirine turaqtaıdy. Osynda birneshe meshit-medrese saldyryp, shákirt tárbıelegen. Osyǵan baılanysty el ishinde bul jer «Qyryq meshit» atalǵan. Babanyń tórt áıelinen segiz uly bolǵan. Urpaqtary Qyzylorda, Qostanaı, Torǵaı, Aqmola, Jambyl, Soltústik Qazaqstan jáne Ózbekstan jerlerinde turady. Juraǵattarynyń kópshiligi Qarmaqshy aýdanynda tirshilik etip jatyr. Áýlıeniń ózi «Bir balamnan tórt ıshan shyqty» deıdi eken. Áýlıeniń shúkirshilikpen maqtan tutqan nemereleri úlken balasy Qalqaı ıshannan taraǵan. Ishan dúnıeden ótken soń balalary pirlik etken. Áýlıeshilik qasıet nemere, shóberelerine deıin jalǵasqan. Urpaqtary aımaqta dinı bilimniń damýyna úles qosqan. Halyq arasynda Maral ıshannyń áýlıeligi men keremetterin baıandaıtyn kóptegen ańyz-áńgime saqtalǵan. Syr boıynyń belgili jyraýlary men aqyndary da ony jyrlaryna arqaý etken. Maral ıshan 1841 jyly Qostanaı óńirindegi Áýlıekól mańynda dúnıeden ótip, súıegi Syr boıyna jetkizilgen. Ańyz boıynsha máıitin alyp kelgen kóshtiń qara atany bir tóbeniń basyna shógip, ornynan turmaǵan. Osy jerge Maral ıshan jerlenip, keıin onyń basyna kesene turǵyzylǵan. Bul oryn keıin halyq taǵzym etetin tarıhı-rýhanı nysandardyń birine aınaldy, - dedi Gúlfaırýz Baıkóbekova.

Kesene saz qospasy bar qam kesekten soǵylǵan. Eki jaǵy kúmbezben kómkerilgen. Basynda halyq kelip túneıtin qonaq úıi jáne shyraqshysy bar.

Buǵan deıin biz Ústirt tósindegi tas músinder men jumbaq tańbalar saqtalǵan Báıte-3 ǵıbadathanasy týraly jazdyq.