Kapıtal naryǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasy ázirlendi

Qujattardy Memleket basshysynyń qor naryǵyn damytý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) Ulttyq bankpen birlesip ázirledi.

QNRDA tóraǵasynyń orynbasary Nurjan Tursynhanov habarlaǵandaı, sońǵy bes jylda Qazaqstannyń baǵaly qaǵazdar naryǵy eki esege jýyq ósti. Aktsııalar men oblıgatsııalar naryǵynyń jıyntyq kólemi 2021 jylǵy 51,1 trln teńgeden 2025 jyly 99,8 trln teńgege deıin ulǵaıdy. Osy jylǵy 9 aıda bólshek ınvestorlar shottarynyń sany 5 mln-nan asty.

Aktsııalar naryǵynyń kapıtaldanýy 41,8 trln teńge nemese JІÓ-niń 26%-y, oblıgatsııalar naryǵynyń kólemi 58 trln teńge nemese JІÓ-niń 36%-y boldy. Bul rette negizgi ósim kvazımemlekettik kompanııalardyń aktsııalaryn ornalastyrý jáne emıtentter qunynyń qaıta baǵalanýy esebinen qamtamasyz etildi. Oblıgatsııalar naryǵynyń qurylymynda memlekettik baǵaly qaǵazdar basym. Olardyń úlesine jalpy kólemniń 59%-y tıesili. Taǵy 30%-yn kvazımemlekettik sektordyń oblıgatsııalary jáne tek 11%-yn jeke bıznes ıelenedi.

Saýda belsendiligin arttyrý úshin de áleýet saqtalýda. Aktsııalardyń aınalymy 5-10% maqsatty baǵdar boıynsha 1,4%, 20-25% baǵdar boıynsha oblıgatsııalar shamamen 9%. Baǵaly qaǵazdar naryǵynyń ósýi jeke bıznesti qarjylandyrýdy keńeıtý úshin keń perspektıvalar ashady. Kapıtal naryǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasy osy ınvestıtsııalyq áleýetti ashýǵa qor quraldaryn odan da qoljetimdi etýge arnalǵan.

Osylaısha, baǵaly qaǵazdar naryǵynyń aıtarlyqtaı ósýine qaramastan, onyń jeke bıznesti qarjylandyrý kózi retindegi múmkindigi ázirge jetkiliksiz paıdalanylýda. Bul mindetti sheshýge kapıtal naryǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasy arnalǵan. Qujat zeınetaqy aktıvteri men ınvestıtsııalyq qorlardy, boryshtyq baǵaly qaǵazdar naryǵyn jáne týyndy qarjy quraldaryn damytýdy, IPO múmkindikterin keńeıtýdi jáne shaǵyn jáne orta bıznestiń aktsııalar naryǵyna qol jetkizýdi qamtıtyn 7 baǵyt pen 35 strategııalyq bastamany qarastyrady. Qaıtalama naryqtyń ótimdiligin arttyrýǵa, jańa qarjy quraldaryn damytýǵa, qaıta qurylymdaý jáne retteý tetikterin jetildirýge erekshe nazar aýdaryldy.

Atap aıtqanda, baǵaly qaǵazdar men jabylǵan qysqa satylymdardy qaryzǵa alý tetikterin engizý, market-meıkerlerdiń qyzmetin jetildirý, táýelsiz ınvestıtsııalyq taldaýdy damytýdy yntalandyrý jáne halyqaralyq ınvestorlardyń qazaqstandyq aktsııalarǵa qol jetkizýin keńeıtý usynylady. Baǵdarlamany júzege asyrýdyń zańnamalyq negizi «Kapıtal naryǵy týraly» jańa Zań bolady. Ol 2003 jyldan bastap qoldanylyp júrgen «Baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly» Zańdy aýystyrýy tıis. Zań jobasynyń jańa normalary qazaqstandyq retteýdi Eýropalyq Odaq pen Baǵaly qaǵazdar jónindegi komıssııalardyń halyqaralyq uıymynyń (IOSCO) standarttaryna jaqyndatýǵa arnalǵan.

Zań jobasy týyndy qarjy quraldary men tsıfrlyq qarjy aktıvterin qosqanda, retteý salasyn keńeıtedi. Investorlardy qorǵaýdy kúsheıtý úshin bilikti ınvestordyń biryńǵaı ólshemsharty engiziledi. Al brokerler klıentterdiń tapsyrmalaryn neǵurlym tıimdi shartpen oryndaýǵa mindetteledi. Sondaı-aq qarjy jáne ınvestıtsııalyq konsýltanttar ınstıtýtyn damytý kózdeledi. Kompanııalardyń qor naryǵyna shyǵýyn jeńildetý úshin Ortalyq depozıtarıı bazasynda «bir tereze» qaǵıdatyn engizý jáne emıssııa josparyna qoıylatyn talaptardy jańartý josparlanýda. Bir mezgilde ózin-ózi retteý tetikteri, esep aıyrysý ınfraqurylymy jetildirilip, baǵaly qaǵazdardy qaryzǵa alý men qysqa satýdy qosa alǵanda, jańa qarjy quraldary úshin quqyqtyq negiz qurylady.

Baǵdarlamany júzege asyrý jáne jańa zańnyń qabyldanýy bıznestiń naryqtyq qarjylandyrýǵa qol jetkizýin arttyrýǵa, azamattardyń jınaqtaryn uzaqmerzimdi ınvestıtsııalaý úshin qosymsha jaǵdaı týǵyzýǵa jáne ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge múmkindik berýi tıis.

Aıta ketelik eldiń memlekettik qaryzy qanshalyqty qaýipsiz mejede turǵany týraly jazǵan edik.