Qandaı dári-dármekterdi tegin alýǵa bolady

Dári-dármekpen tegin qamtamasyz etýge tegin medıtsınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi (TMKKK) jáne mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý (MÁMS) júıeleri aıasynda kepildik beriledi. Alaıda memleket esebinen dárini barlyq azamat jáne kez kelgen aýrý kezinde tegin ala almaıdy. Mundaı kómekti alý quqyǵy dıagnozǵa, naýqastyń sanatyna jáne medıtsınalyq kórsetilimderge baılanysty.

Ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýdi retteıtin negizgi qujat – Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 5 tamyzdaǵy № QR DSM-75 buıryǵy. Qujatta belgili bir aýrýlary bar azamattardyń jekelegen sanatta tegin nemese jeńildikpen beriletin dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardyń tizbesi bekitilgen.

Bul qujattan aýrýdyń túrin, naýqastardyń tıisti sanattaryn jáne olarǵa qarastyrylǵan preparattardy tabýǵa bolady. Degenmen dáriniń ataýyna ǵana emes, ony taǵaıyndaý sharttaryna da nazar aýdarý qajet. Keıbir preparattarǵa qatysty qosymsha shekteýler belgilengen.

2026 jyly tizbeniń 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine engen ózgeristeri eskerilgen redaktsııasy qoldanylady. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 2026 jylǵy 25 mamyrdaǵy №57 buıryǵymen bekitilgen kelesi ózgerister 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine enedi. Sondyqtan qoldanystaǵy talaptardy teksergende túzetýlerdiń kúshine ený merzimin eskerý mańyzdy.

Tizbe sozylmaly, áleýmettik mańyzy bar jáne sırek kezdesetin túrli aýrýǵa arnalǵan preparattardy qamtıdy. Olardyń qatarynda júrek-qan tamyrlary, nevrologııalyq, onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlardy, sondaı-aq baýyr men as qorytý aǵzalarynyń keıbir aýrýlaryn jáne basqa da dertterdi emdeýge arnalǵan dáriler bar.

Máselen, júrek-qan tamyrlary aýrýlary bar naýqastardyń belgili bir sanatyna klopıdogrel, atsetılsalıtsıl qyshqyly, bısoprolol jáne amlodıpın sııaqty preparattar qarastyrylǵan.

Júıke júıesiniń jekelegen aýrýlary kezinde tizbege karbamazepın, lamotrıdjın, topıramat jáne levetıratsetam sııaqty epılepsııaǵa qarsy dáriler engizilgen.

Keıbir onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlary bar naýqastarǵa ımatınıb pen dazatınıbti qosa alǵanda, arnaıy preparattar qarastyrylǵan. Sondaı-aq sozylmaly vırýstyq gepatıtterdi, ishektiń qabyný aýrýlaryn jáne sırek kezdesetin tuqym qýalaıtyn dertterdi emdeýge arnalǵan dárilik terapııa shemalary bar.

Bul – qoldanystaǵy tizbede kórsetilgen belsendi zattardyń mysaldary ǵana. Olar tıisti dıagnozy bar árbir naýqasqa mindetti túrde beriletin dárilerdiń ámbebap tizimi emes. Naqty preparatty, onyń dozasyn jáne ony berý sharttaryn resmı tizbe men dárigerdiń taǵaıyndaýy boıynsha tekserý qajet.

Dári-dármekpen qamtamasyz etý bekitilgen tizbege engizilgen aýrýlary bar azamattardyń jekelegen sanatyna qarastyrylǵan. Sozylmaly aýrýdyń bolýy naýqasqa dáriler avtomatty túrde tegin beriledi degendi bildirmeıdi.

Máseleni qaraý kezinde myna jaıttar eskeriledi:

• dıagnozy jáne medıtsınalyq kórsetilimderi;

• tizbede kórsetilgen naýqas sanaty;

• qujatta belgilengen taǵaıyndaý sharttary;

• preparattyń ataýy men dárilik túri;

• TMKKK nemese MÁMS aıasynda dárimen qamtamasyz etý tártibi.

Bul júıelerde dári-dármek berý sharttary medıtsınalyq kómektiń túrine qaraı erekshelenedi. 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan kepildikter baǵdarlamasy ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýdi № QR DSM-75 buıryǵyna sáıkes qarastyrady.

Tegin dári-dármekti qalaı alýǵa bolady?

Aldymen naýqas ózi tirkelgen emhanaǵa júginýi kerek. Aýrýdyń túrine qaraı alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarııalyq kómek dárigerinen nemese beıindi mamannan keńes alý qajet.

Dáriger naýqastyń jaǵdaıyn baǵalap, medıtsınalyq kórsetilimderdi tekseredi jáne tıisti negizder bolǵan jaǵdaıda em taǵaıyndaıdy. Eger qajetti preparat naqty jaǵdaı boıynsha bekitilgen tizbede bolsa, tıisti retsept rásimdeledi.

Dárini medıtsınalyq uıym belgilegen tártippen alý kerek. Tek ataýy tizbede bolǵany úshin preparatty óz betinshe tańdaýǵa bolmaıdy. Ony taǵaıyndaý dıagnozǵa jáne naýqastyń jaǵdaıyna baılanysty.

Eger naýqasqa tıesili dári emhana janyndaǵy dárihanada bolmasa, aldymen medıtsınalyq uıymǵa júginip, preparattyń ne sebepti joq ekenin jáne jetkizýdiń boljamdy merzimin anyqtaǵan jón.

Dári-dármekti satyp alý medıtsınalyq uıymdardyń ótinimderi negizinde júzege asyrylady. Bul ótinimderde qajetti preparattardyń kólemi, dozalary jáne jetkizý kestesi eskeriledi.

Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, 2026 jyly TMKKK jáne MÁMS aıasynda azamattardy dári-dármekpen jáne medıtsınalyq buıymdarmen qamtamasyz etýge qajetti jalpy qarajat kólemi 567 mlrd teńgeden asady. Satyp alý naýqanyna 2 myńnan astam dárilik zat pen medıtsınalyq buıym engizilgen. Bul – 2025 jylmen salystyrǵanda 7,2 paıyz kóp.

Eger máseleni emhana arqyly sheshý múmkin bolmasa, naýqas Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medıtsınalyq jáne farmatsevtıkalyq baqylaý komıtetiniń óńirlik departamentine nemese Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qoryna júgine alady. Onda dárimen qamtamasyz etý tártibi men óz quqyqtaryn qorǵaý joldaryn naqtylaýǵa bolady.

Belgili bir preparatty tegin alýǵa bolatynyn bilý úshin «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesindegi resmı tizbeni ashyp, óz dıagnozy boıynsha dárimen qamtamasyz etý sharttaryn tekserý qajet.

Іzdeý kezinde dáriniń belsendi zatynyń ataýymen qatar, naýqastyń sanatyna, medıtsınalyq kórsetilimderge jáne qujatta kózdelgen basqa da shekteýlerge nazar aýdarǵan jón. Osydan keıin emdeýshi dárigerden preparattyń taǵaıyndalýy men ony alý tártibin naqtylaý kerek.

Osylaısha, Qazaqstanda dári-dármekpen tegin qamtamasyz etý barlyq azamatqa ortaq biryńǵaı tizim boıynsha emes, aýrýdyń túrine, naýqastyń sanatyna jáne belgilengen medıtsınalyq kórsetilimderge sáıkes júzege asyrylady. Sondyqtan preparattyń resmı tizbede bolýy onyń barlyq jaǵdaıda tegin beriletinine kepildik bermeıdi.

Aıta keteıik, sońǵy jeti jyldyń ishinde Qazaqstanda azamattardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etýge shamamen 1,3 trln teńge baǵyttaldy. Jyl saıyn orta eseppen 3,3 mln patsıent qajetti dárilik preparattarmen qamtamasyz etildi.