Qanat Bozymbaev TKSh-ny jańǵyrtý qarqyny boıynsha kósh sońynda qalǵan óńirlerdi atady

«Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy (EKSJ) Jobalyq keńsesiniń otyrysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev jobalardy iske asyrýdy jedeldetýdi talap etip, ákimdikterdi olardyń nátıjesi úshin derbes jaýapkershilik bolatynyn eskertti.

EKSJ-ny iske asyrý qarqyny boıynsha antıreıtıngke Shymkent qalasy, Ulytaý oblysy, Almaty qalasy, Túrkistan jáne Almaty oblystary kirdi.

Al Qaraǵandy oblysyn Bozymbaev kerisinshe, ózge óńirlerge úlgi retinde atap ótti. Bıyl munda jalpy quny 85 mlrd teńgeden asatyn EKSJ jobalaryn júzege asyrý josparlanǵan.

– Jóndeý maýsymy óte qysqa. Úkimet deńgeıinde barlyq qajetti sheshim qabyldandy. Onyń ishinde jobalyq-smetalyq qujattamany saraptamadan ótkizýdi jedeldetý sharalary da bar. Endi negizgi mindet ákimdikterge júkteledi. Ákimderdiń jetekshilik etetin orynbasarlary Ulttyq jobanyń iske asyrylýyn jeke baqylaýda ustaýy tıis, – dedi vıtse-premer.

Qurylys jumystaryn ýaqytyly bastaý kerek

Baǵdarlamanyń aýqymy rasynda da buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıde. 2026 jyly Qazaqstannyń turǵyn úı-kommýnaldyq sektoryna shamamen 1,3 trln teńge ınvestıtsııa tartyldy. Onyń 791 mlrd teńgesi EKSJ jobalaryna tıesili. Qazir 328 joba iske asyrylyp jatyr.

Jalpy quny 457 mlrd teńge bolatyn taǵy 257 joba konkýrstyq rásimderden ótip jatyr. Onyń 228 nysany boıynsha merdigerler anyqtalǵan.

Jobalardy qaǵaz júzindegi rásimderden naqty qurylys jumystaryna kóshirý jyldamdyǵy otyrystyń negizgi máseleleriniń birine aınaldy.

Bozymbaevtyń aıtýynsha, keıbir óńirler áli kúnge deıin jobalardy usynýǵa nemese konkýrstyq rásimderdi ótkizýge úlgermegen. Al qurylys-montaj jumystaryn júrgizýge berilgen ýaqyt shekteýli.

– Qaraǵandy oblysy, eń aldymen, qarqyndy báseńdetpeýi kerek. Bul – ınfraqurylym nysandarynyń basym bóligi 50–60 jyl buryn salynǵan ónerkásiptik óńir. Jylýmen, sýmen jáne elektrmen jabdyqtaý jelileriniń jekelegen ýchaskeleriniń tozýy júz paıyzǵa jýyqtap otyr. Sondyqtan áli jumys bastalmaǵan nysandarda bıylǵy jyly josparlanǵan barlyq joba boıynsha jumysty jedeldetilgen tártippen bastap, jyl sońyna deıin aıaqtaýdy qamtamasyz etý qajet, – dedi Qanat Bozymbaev.

Úkimettiń tapsyrmasyna sáıkes, óńirler daıyn jobalyq-smetalyq qujattamasy bar jobalar boıynsha jóndeý jumystaryn 1 qyrkúıekke deıin bastaýy tıis. Sonymen qatar qalǵan nysandar boıynsha qujattamany ázirleý úderisin jedeldetip, 2027 jylǵa josparlanǵan jobalardy qarjylandyrýǵa ótinimder berý qajet.

Qaraǵandy kósh bastap keledi

Osy turǵydan alǵanda, Qaraǵandy oblysy jobalardy iske asyrýǵa eń joǵary deńgeıde daıyn óńirlerdiń biri sanalady.

2025 jyldan beri EKSJ elektrondyq platformasyna oblysta jalpy quny 134 mlrd teńge bolatyn 30 joba engizilgen. Olardyń aıasynda jalpy uzyndyǵy 420,6 shaqyrym ınjenerlik jelini jańǵyrtý kózdelgen.

Qazir 14 joba boıynsha qurylys-montaj jumystary júrgizilip jatyr. Bul jobalardyń jalpy quny – 83,4 mlrd teńge. Jańǵyrtylatyn ınjenerlik jelilerdiń uzyndyǵy – 151,3 shaqyrym.

Jalpy quny 45,3 mlrd teńge bolatyn taǵy 12 joba 2027 jyly iske asyrý úshin platformaǵa engizilgen. Olardyń jalpy uzyndyǵy – 84 shaqyrym.

Alaıda jańǵyrtý kóleminiń ulǵaıýymen birge taǵy bir mańyzdy másele týyndaıdy: barlyq qarjylyq júktemeni tutynýshylardyń moınyna túsirmeý.

Tarıfterdiń negizsiz ósýine jol berilmeýi tıis

EKSJ jobalaryna jumsalǵan qarajat uzaq merzimdi perspektıvada tarıfter esebinen qaıtarylady. Sondyqtan óńirlerge jańa jobalarǵa ótinim qalyptastyrý kezinde tarıftik júktemeni aldyn ala eskerý tapsyryldy.

– 2027 jylǵa josparlanǵan jobalar boıynsha ótinimderdi tolyq kólemde usynýdy qamtamasyz etý qajet. Bul rette óńirdegi tarıfterdiń negizsiz ósýine jol berilmeýi tıis. Eger tarıfterdi ózgertý qajettiligi týyndasa, ákimdikter beıindi mınıstrliktermen birlesip túsindirý jumystaryn júrgizip, kommýnaldyq qyzmetterge jumsalatyn shyǵyndardyń bir bóligin óteý úshin turǵyn úı kómegi tetigin paıdalanýy qajet. Bul qural burynnan bar, alaıda ony jańartyp, halyqqa barynsha túsinikti etý kerek, – dep tapsyrdy vıtse-premer.

Bozymbaevtyń aıtýynsha, negizgi mindet – ınfraqurylymdy jańǵyrta otyryp, kommýnaldyq kásiporyndar men tutynýshylardyń múddeleri arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaý.

Eski eseptegishterden tsıfrlyq TKSh júıesine deıin

Otyrysta tsıfrlandyrý máselesine de aıryqsha nazar aýdaryldy. Úkimet kommýnaldyq salany kezeń-kezeńimen resýrstardy tolyq tsıfrlyq esepke alý júıesine kóshirýdi kózdep otyr. Alaıda, Bozymbaev atap ótkendeı, aldymen negizgi máseleni sheshý qajet, ıaǵnı barlyq tutynýshyny esepteý quraldarymen qamtamasyz etý kerek.

Munda áńgime tek eseptegishterdi ornatýmen shektelmeıdi. Derekter biryńǵaı standartqa saı formatta jınalyp, tutyný kólemin esepteý, jelilerdegi shyǵyndardy baqylaý jáne keıinnen tsıfrlyq tehnologııalardy engizý úshin paıdalanylatyn tutas júıe qalyptastyrý qajet.

– Bastapqy derekterimiz bolmasa, jasandy ıntellektini qalaı paıdalana alamyz? Birinshi kezektegi mindet – barlyq tutynýshyda esepteý quraldary bolýy kerek. Aqparattyq júıeler men naqty esepke alý tetigin engizbeıinshe, biz alǵa jyljı almaımyz, – dep atap ótti Qanat Bozymbaev.

1 qyrkúıekke deıin beıindi vedomstvolarǵa kommýnaldyq resýrstardy óndiristik jáne kommertsııalyq esepke alýǵa qoıylatyn biryńǵaı talaptardy ázirleý tapsyryldy. Olar kórsetkishterdiń sapasy men alyný merzimdiliginen bastap, derekterdi berý formatyna deıingi talaptardy qamtıdy.

Sonymen birge bılik bul baǵytta otandyq óndiriske basymdyq bermek. Alǵashqy kezeńde esepteý quraldaryndaǵy qazaqstandyq qamtý úlesi keminde 70 paıyz bolýy tıis. Keıin bul kórsetkishti odan ári arttyrý kózdelip otyr.

Áleýmettik norma jáne derbes jaýapkershilik

Úkimette kommýnaldyq resýrstardy tutynýdyń áleýmettik normasyn engizý tetigi de pysyqtalyp jatyr. Belgilengen norma sheginde bir tarıf, al belgilengen kólemnen asqan jaǵdaıda joǵary tarıf qoldaný kózdelip otyr. Mundaı tásil tutynýshylardy kommýnaldyq resýrstardy utymdy ári únemdi paıdalanýǵa yntalandyrýy tıis.

Kún tártibindegi taǵy bir mańyzdy másele – áleýmettik osal azamattardyń múddesin qorǵaý. Úkimet turǵyn úı kómegin kórsetý tetigin avtomattandyrýdy josparlap otyr. Bul azamattardyń qajetti qujattardy qaıta-qaıta jınap, ótemaqy alý úshin tıisti organdarǵa júginý qajettiligin azaıtýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge EKSJ kórsetkishteriniń oryndalýyna naqty memlekettik qyzmetshiler derbes jaýap beretin bolady.

– Ulttyq jobanyń árbir ındıkatory boıynsha memlekettik qyzmetshilerge derbes jaýapkershilik júktelgen. Sondyqtan barlyq kórsetkishter men nátıjelerdi muqııat qarap shyǵyńyzdar. Keıin «men bilmedim» degen sóz bolmaýy kerek, – dep eskertti vıtse-premer. Jyl qorytyndysy boıynsha josparly kórsetkishter naqty nátıjelermen salystyrylady. Bozymbaev atap ótkendeı, bekitilgen ındıkatorlardan qalyp qoıýǵa jol berilmeıdi.

Buǵan deıin Qanat Bozymbaev Qaraǵandy oblysy jylytý maýsymyna 15 qyrkúıekke deıin daıyn bolýy kerektigin eskertti.