Qanat Bozymbaev Atyraýdaǵy ınfraqurylym máselelerin keıinge qaldyrmaı, ýaqytynda sheshýdi tapsyrdy
ASTANA. KAZINFORM – Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev Atyraý oblysyna jumys sapary aıasynda «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy sheńberinde júzege asyrylyp jatqan nysandardy aralap, káriz tazartý qurylystaryn qaıta jańǵyrtý, súzgileý stansasyn salý jumystarymen tanysty. Sondaı-aq ol azamattyq qorǵaý júıesiniń daıyndyǵyn tekserip, «Aýyl amanaty» jobasy aıasyndaǵy aýyl sharýashylyǵy nysanyna da bardy.
Ulttyq joba sheńberinde Atyraý qalasyndaǵy jylý jelileri jańǵyrtylý ústinde. Jeliniń jalpy uzyndyǵy 409,2 shaqyrym bolsa, tozý deńgeıi — 62,3%. Jobada tozý deńgeıi 95%-ǵa jetken, uzyndyǵy 8 shaqyrymǵa jýyq ýchaskeni rekonstrýktsııalaý kózdelgen. Nátıjesinde jylý shyǵynyn 75%-ǵa azaıtý josparlanyp otyr. 2030 jyldyń sońyna deıin qalada 26,6 shaqyrym jańa jylý jelisin tartý josparlanǵan. Bul jumystar ınjenerlik jelilerdiń jalpy fızıkalyq tozýyn 40%-ǵa deıin tómendetýge múmkindik beredi.
Óńirde elektr jelileri de jańartylyp jatyr. «Atyraý Jaryq» JShS 110 kV áýe jelileriniń 114,6 shaqyrymyn, 35 kV jelilerdiń 50,7 shaqyrymyn jáne 6/10 kV jelilerdiń 238 shaqyrymyn, sondaı-aq 46 transformatorlyq qosalqy stansany jańartýdy kózdeıtin 9 is-sharany qolǵa alǵan. Budan bólek, elektr energııasyn avtomatty esepke alatyn 10,5 myńnan astam qural ornatylyp, 16 qosalqy stansada SCADA júıesi engiziledi. Qurylys-montaj jumystary 2027 jylǵy aqpanda bastalmaq.
– Ulttyq joba aıasyndaǵy qarjylandyrý – qala ınfraqurylymyn keshendi jańartýǵa berilgen múmkindik. Bul resýrsty tıimdi paıdalanyp, aldaǵy ýaqytta qalanyń ınjenerlik jelileriniń ortasha tozý deńgeıin 45%-dan asyrmaý qajet, – dedi Qanat Bozymbaev.
Almaly aýylynan Erkinqala aýylyna deıingi ýchaskede gaz berýdiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý úshin saǵatyna 120 myń tekshe metr gaz ótkizý qabileti bar avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasynyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Joba aıasynda Erkinqala aýylyna deıin uzyndyǵy 21,7 shaqyrym jańa magıstraldyq bolat gaz qubyry tartylyp, 20 shaqyrym polıetılen gaz taratý qubyry salyndy.
Sondaı-aq sý burý júıesine erekshe nazar aýdaryldy. Qanat Bozymbaev káriz tazartý qurylystarynyń jaǵdaıymen jáne býlaný alańdaryn rekýltıvatsııalaý barysymen tanysty. Ekologııalyq turǵyda kúrdeli nysannyń biri – sol jaǵalaýdaǵy aýmaǵy 1 336,2 gektarlyq «Sasyqsaı» býlaný alańy. 2023 jyly Tazalyq jobasy aıasynda onyń qaladaǵy bóligi rekýltıvatsııalandy. Zaýyt aýmaǵyndaǵy bóliginde jumystar jalǵasyp jatyr. Tórt sektordyń ekeýinde jumys aıaqtalǵan.
Qanat Bozymbaev «AMÓZ» JShS-ne tehnologııalyq aǵyndy sýlardy basqarýdyń negizgi tetigin pysyqtaýdy tapsyrdy. Bul oraıda sý resýrstaryna túsetin salmaqty azaıtyp, býlaný alańdaryn odan ári keńeıtýge jol bermeý qarastyrylýy keregin aıtty. Sheshimderdiń biri retinde sýdy qaıta paıdalanýdyń zamanaýı tehnologııalaryn, onyń ishinde Jaıyq ózeninen alynatyn sýdy óndiristik aınalymǵa qaıta engizý múmkindigin qarastyrý usynyldy.
– Máseleni keıinge qaldyra bermeı, uzaq merzimge arnalǵan tehnologııalyq sheshim tabý qajet. Aǵyndy sýlardy tazartý máselesin túbegeıli sheship, durys tehnologııalyq syzbany anyqtaý jáne qorshaǵan ortanyń odan ári lastanýyna jol berilmeýi shart, – dedi Qanat Bozymbaev.
Oń jaǵalaýdaǵy káriz tazartý qurylystarynyń qurylys daıyndyǵy shamamen 85% deńgeıinde. Jumystardy jyl aıaǵyna deıin támamdaý josparlanǵan. Sonymen qatar «Kvadrat» býlaný alańyn rekýltıvatsııalaý jumystary júrip jatyr. Joıylýy tıis 1,7 mln tekshe metr las tunbanyń 900 myń tekshe metrden astamy tazartyldy. Aldaǵy ýaqytta tazartylǵan sýdy tehnıkalyq maqsattarǵa jáne kógaldandyrý jumystaryna paıdalaný josparlanyp otyr.
Tehnologııalyq syzbany qaraý barysynda aǵyndy sýlardy zalalsyzdandyrý, qosymsha tazartý jáne bıologııalyq tazartý tehnologııalaryna qatysty túzetýdi qajet etetin máseleler anyqtaldy. Qanat Bozymbaev sala mamandaryna engizilýi tıis ózgeristerdi jan-jaqty qarastyryp, naqty sheshimder usynýdy tapsyrdy.
Premer-mınıstrdiń orynbasary Atyraý qalasynyń sýmen jabdyqtaý júıesiniń jaǵdaıymen de tanysty.
Sý tazartý qurylystarynyń jobalyq qýaty táýligine 120 myń tekshe metr bolsa, naqty qýaty – 90 myń tekshe metr. Tórt súzgileý stansasynyń úsheýi jumys istep tur. 1968 jyly salynǵan №2 stansa apatty jaǵdaıda bolýyna baılanysty 2024 jyldan beri paıdalanylmaıdy. Al eń eski №1 stansa 1939 jyldan beri jumys istep keledi. Apatty nysandardy buzyp, táýligine 30 myń tekshe metr sý óndiretin zamanaýı blok salý usynylyp otyr.
Qanat Bozymbaev aýyzsýdyń sapasy men jelilerdiń jaı-kúıin eskere otyryp, sý tazartý ınfraqurylymyn jańǵyrtýdy jedeldetýdi tapsyrdy. Josparlaý kezinde kommýnaldyq ınfraqurylymdy qalanyń bas josparymen baılanystyryp, tapshylyq týyndamaı turyp qajetti qýattardy qalyptastyrý júkteldi. Sondaı-aq sheteldik tájirıbeni, onyń ishinde Qytaıda qoldanylatyn tehnologııalyq sheshimderdi zerdeleý tapsyryldy.
Sý sharýashylyǵy ınfraqurylymynyń jaǵdaıy da qaraldy. «Tabıǵat» KMK uzyndyǵy shamamen 1 300 shaqyrymdyq 21 arna men Eraly gıdrotorabyna qyzmet kórsetedi. 2026 jyly qalypqa keltirý jumystaryna respýblıkalyq bıýdjetten 399 mln teńge bólindi. Qazir «Sbornyı», «Alǵa», «Maratshı» jáne «Baqsaı» arnalarynyń jekelegen ýchaskeleri tazartyldy. Jyl aıaǵyna deıin «Aqsaı̆» jáne «Baǵyrlaı» arnalaryn tazartý josparlanǵan.
Qanat Bozymbaev aýyl sharýashylyǵynyń damýy men zamanaýı sýarý tehnologııalaryn engizýdi eskere otyryp, arnalardy qalpyna keltirýdiń kezeń-kezeńimen júzege asyrylatyn josparyn beıindi mınıstrlikpen birlesip ázirlep, bekitýdi tapsyrdy.
– Arnalardy qalpyna keltirýdi tek kommýnaldyq mindet retinde qarastyrýǵa bolmaıdy. Bul – aýyl sharýashylyǵy men agroónerkásip keshenin damytýdyń negizi. Memlekettik qoldaý men sýbsıdııalar bar kezde óńirde aýyl sharýashylyǵy klasterin qalyptastyrýǵa jaǵdaı jasaý qajet, – dep atap ótti Qanat Bozymbaev.
Sapar barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Atyraý oblysy Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń sý-qutqarý stansasynyń jumysymen tanysyp, Mahambet aýdanynyń Beıbarys aýylynda «Aýyl amanaty» jobasy aıasynda júzege asyrylyp jatqan «Aıdana Agro» jylyjaı keshenine bardy.
Qanat Bozymbaev sapardy qortytyndylap, jaýapty memlekettik organdar men uıymdarǵa kommýnaldyq ınfraqurylymnyń problemaly nysandaryna qatysty sheshimderdi der kezinde qabyldaýdy, jumystardyń merzimin sozbaýdy jáne jańǵyrtýdyń uzaq merzimdi nátıjesine basymdyq berýdi tapsyrdy.
Sondaı-aq ınjenerlik jelilerdi keshendi jańartýǵa, tazartý qurylystarynyń tıimdiligine, sýmen jabdyqtaýdyń senimdiligine jáne óńirdiń sý sharýashylyǵy ınfraqurylymyn damytýǵa erekshe nazar aýdarýdy júktedi.
