Kanada AQSh ekonomıkasyna qalaı qarsy soqqy bere alady
ASTANA. KAZINFORM – Taýarlarynyń shamamen 70%-yn AQSh-qa satatyn Kanada álemdegi eń iri ekonomıka sanalatyn ońtústiktegi kórshisimen ýshyǵyp kele jatqan saýda daýy jaǵdaıynda qandaı naqty yqpal ete alatyn múmkindikterge ıe ekeni aıtyla bastady. Bul týraly VVS jazdy.
Kanada AQSh-tyń 26 shtaty, sonyń ishinde Men, Mıchıgan jáne Vıskonsın úshin eń iri eksporttyq naryq sanalady. Buǵan qosa, ol Amerıkanyń 50 shtatynyń 45-i úshin taýar jetkizý kólemi boıynsha alǵashqy úshtiktiń qataryna kiredi. Bul premer-mınıstr Mark Karnıdiń saýda soǵysynda belgili bir manevr jasaý múmkindigi bar ekenin kórsetedi.
Ázirge Karnı úkimeti daıyndap jatqan jaýap sharalary strategııalyq sıpatta. Olar AQSh-tyń tarıfterine «dollarǵa – dollar» qaǵıdaty boıynsha qarsy áreket etýdi kózdeıdi. Nysanaǵa bolat, sút ónimderi, turmystyq tehnıka, aýyl sharýashylyǵy jabdyqtary, elektronıka jáne tsellıýloza-qaǵaz ónerkásibi alynýy múmkin. Degenmen túpkilikti tizim áli ázirlenip jatyr.
Saýalnamalar kanadalyqtardyń kópshiligi úkimet AQSh-qa eleýli jeńildik jasasa, mundaı sheshimdi qoldamaıtynyn kórsetedi. Bul ustanymdy Tramptyń Kanadadaǵy eń qatań synshylarynyń biri – Ontarıo provıntsııasynyń premeri Dag Ford ta qoldaıdy. Ol AQSh prezıdentiniń tarıf engizý týraly qoqan-loqysyna jaýap berip, Trampqa dóreki túrde qarsylyq bildirgen.
Kanada AQSh-qa ekonomıkalyq qysym kórsete alatyn negizgi salalardyń keıbiri mynalar.
Energetıka jáne asa mańyzdy paıdaly qazbalar
Senbi kúni Karnı Kanada AQSh-qa tabıǵı gaz ben elektr energııasynyń basym bóligin, sondaı-aq onyń shıki munaı ımportynyń shamamen 60%-yn jetkizetinin atap ótti.
– Menińshe, olar bizdiń bul energııany jetkizýdi toqtatqanymyzdy qalamaıdy, – dedi ol.
Energetıka salasy ázirge Kanada qarastyryp otyrǵan resmı jaýap sharalarynyń qataryna kirmeıdi. Degenmen birqatar saıasatker mundaı múmkindik joqqa shyǵarylmaıtynyn ashyq aıtyp júr. Bul tetikti paıdalanýǵa barlyq provıntsııa basshysy birdeı múddeli emes.
Kanadanyń avtokólik ónerkásibiniń ortalyǵy sanalatyn Ontarıo provıntsııasynyń premeri Dag Ford saýda daýynyń qanshalyqty alysqa baratynyn boljaýdan bas tartyp, elektr energııasyna qosymsha ústeme engizý nusqasy qarastyrylyp jatqanyn málimdedi.
2025 jyly ol AQSh-qa eksporttalatyn elektr energııasynyń barlyǵyna ýaqytsha 25% ústeme engizýdi usynǵan. Ontarıo úkimetiniń baǵalaýynsha, mundaı shara Mıchıgan, Mınnesota jáne Nıý-Iork shtattaryndaǵy 1,5 mln úı men kásiporynǵa áser eter edi.
Kanada sondaı-aq asa mańyzdy shıkizattyń iri jetkizýshisi. Sonyń biri – tyńaıtqysh óndirisinde qoldanylatyn kalıı. Kanada bul shıkizatty jetkizý boıynsha álemdegi jetekshi elderdiń biri.
– Tramptyń munaısyz kólikterdi qalaı júrgizetinin kórgim keledi. Kalıısiz kókónis pen jemisti qalaı ósiretinin de kórgim keledi, – dedi Ford dúısenbi kúni. – Prezıdent Tramp bizdi baǵalamaı otyr, onyń eń úlken qateligi de – osy.
Kanadada lıtıı, nıkel jáne grafıt sekildi asa mańyzdy mıneraldardyń da eleýli qory bar.
AQSh – Kanadanyń paıdaly qazbalar eksportynyń negizgi naryǵy. Sondyqtan bul sala da Ottava Vashıngtonǵa qysym jasaý úshin paıdalana alatyn yqpal tetikteriniń biri sanalady.
Bul máselede de Ford qatań ustanym bildirip, Associated Press agenttigine bergen suhbatynda AQSh «Ontarıodan bir túıir qum da almaıtynyn» málimdedi.
Aıta keteıik, buǵan deıin Tramp Kanadadan ákelinetin kólikke 50 paıyzdyq baj salyǵyn engizgeli jatqanyn jazdyq.
