Qan tapsyrýdan asqan qaıyrymdylyq joq
ASTANA. QazAqparat - Statıstıka boıynsha, árbir úshinshi adam óz ómirinde ózge bireýdiń qanyna muqtaj bolady. Donorlyq qan bolmasa, qan aýrýyna, onkologııalyq dertke shaldyqqan balalar men eresek adamdardyń ómirin arashalap qalý múmkin emes.
Qazir álemniń 62 elinde qan donorlyǵy óteýsiz júrgiziledi. Donorlar tapsyrǵan qany úshin aqsha suramaıdy. Al bizdiń elimizdegi qoǵam túsinigi boıynsha, qan tapsyrǵan adam óz densaýlyǵyna zııanyn tıgizedi. Dárigerlerdiń aıtýyna qaraǵandaı, ásilinde, bul áreket donordyń ózine fızıologııalyq jaǵynan da, psıhologııalyq jaǵynan da paıdaly. Eger bizdiń elimizdiń de ár turǵyny qan tapsyrýdy ózine azamattyq paryz dep sanasa, san myńdaǵan naýqas aýrýynan aıyǵyp, san myńdaǵan adam óz týysynan aıyrlymas edi.
Osyǵan oraı, QR Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasynyń aıasynda óteýsiz erikti túrde donor bolýdy nasıhattaý jumystaryn júrgizip jatyr. «Donor» sózi latyn tilinen aýdarǵanda «tartý,syılaý» degen maǵynany bildiredi. Donorlyq - árbir azamat úshin salaýatty ómir súrý saltynyń, meıirimdilik, qaıyrymdylyq tanytýdyń belgisi. Qan tapsyrý - bul donorlyq rásim, ıaǵnı 450,0 ml kóleminde qan berý. Deni saý adam úshin mundaı kólemde qan tapsyrý fızıologııalyq jaynan esh qaýipsiz, qalypty jaǵdaı. Zertteý nátıjeleri men mamandardyń tájirıbıesi qan tapsyrý adamnyń densaýlyǵyna óte paıdaly ekendigin kórsetedi. Qan tapsyrǵan adamnyń qan aınalý jáne ımmýndyq júıesi jaqsaryp, ol qaterli isik aýrýlary men tynys joly juqpaly aýrýlaryna sırek shaldyǵady. Eń bastysy, donor ómir men ólim arasynda jatqan naýqasqa ekinshi ómir syılap, rýhanı óz-ózine rıza bolady. ıAǵnı, psıhologııalyq jaǵynan da paıdasy zor. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańynda aqyly donorlyq qyzmetke ruqsat etilgen. Biraq aqyly donorlar materıaldyq paıda kórý úshin qan tapsyrarda densaýlyǵy jóninde naqty aqparatty jasyrýy múmkin, sondyqtan óteýin suramaı, tegin qan tapsyrǵandardyń qany men onyń quramdas bólikteri qaýipsiz bolyp sanalady. Óteýsiz donorlyqty damytý - adam boıyndaǵy qaıǵyǵa ortaqtasý, tileýlestik, qol ushyn berýge daıyndyq qasıetterin oıatady, al bul qasıetter búgingi qoǵamǵa asa qajet. Jasy 18-den asqan, donor bolýǵa qarsy medıtsınalyq kórsetkishi joq, deni saý, tólqujaty bar Qazaqstan azamaty donor bola alady. Erler jylyna 5 ret, áıelder 4 ret qan tapsyra alady. Qan alý sharasy - qan ortalyǵynda, qan jáne onyń komponentterin daıyndaý bóliminde júzege asyrylady. Donor men retsıpıenttiń densaýlyǵynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qan ortalyǵynda dárigerler birneshe tekseris kezeńin júzege asyrady, zerthanada VICh 1,2 ınfektsııasy, V jáne S gepatıtteri markerlerine jáne merezge saraptama júrgizedi. Qannyń qaýipsizdigi úshin qan bir ret qoldanylatyn, zararsyzdandyrylǵan gemakonǵa alynady. Gemakon - qannyń emdik qasıetin joǵary sapada saqtaý úshin arnaıy polımerli materıaldan jasalǵan ydys. Donordan alynǵan qan, qandy aınaldyrý úshin qoldanylatyn mashına tsentrıfýgadan ótkiziledi, bul jerde qannan negizgi úsh komponent alynady: plazma,trombotsıt jáne erıtrotsıt kontsentraty. Plazmaferez - organızmnen qan komponenti bolyp tabylatyn erıtrotsıt, leıkotsıt, trombotsıtten qan sarysýyn bólip alý. Plazma- 90% sýdan turady, quramy qorektik zattarǵa baı. Olar: • aqýyz, • maı, • kómirsý, • gormon, • dárýmender sonymen qatar organızm tinderiniń qurylymyna jáne ómir súrýine jaǵdaı jasaıtyn organıkalyq zattar. Plazma medıtsına salasynyń hırýrgııa, akýsherııa, gınekologııa, onkologııa, gemotologııa bólimderinde keń kólemde qoldanylady. Qan tapsyrý arqyly biz adamdarǵa ómir súrý múmkindigin beremiz.
