Qalta shaıynyń zııany qandaı

Shaıdy qaltashalarǵa oraýdy kim oılap tapty? Bul jaıly birneshe pikir bar. Keıbir jazbalarda 780 jyly qytaılyq Lýk Lýdyń shaıdy juqa qaǵazǵa orap daıyndaǵany jazylǵan. Basqalary shaı qaltashalary soǵys kezinde kezdeısoq paıda boldy dep jatady. Shaı qaltashalaryn tek 1952 jyly ǵana Lıpton kompanııasy patenttegen.

Qaltashadaǵy shaı untaǵy sapasyz, nashar shaı túrlerinen jasalady, tipti densaýlyqqa zııan, qatty untaqtalǵan shaıdyń arasynda  shań-tozań bolýy múmkin degen pikir qanshalyqty durys?

Shyn máninde qaltashadaǵy shaı qatty untaqtalǵan bolýy kerek, sebebi shaıdyń japyraqtary qaltashada múldem tús pen dám bermeıdi. Kerisinshe, qatty untaqtalǵandyqtan, mundaı shaı tezirek qyzaryp, dám beredi. Zertteýler kórsetkendeı, qaltashadaǵy shaıda kofeın, tanın, basqa da bıologııalyq belsendi zattardyń mólsheri qarapaıym shaıdan az emes. Mamandardyń aıtýynsha, qaltasha shaıy qarapaıym shaıdan kem emes. Biraq bul tek joǵary sapaly, qymbat shaı qaltasha túrleri jaıly aıtylǵan. Jaqsy qaltasha shaıynyń baǵasy qarapaıym shaıdan áldeqaıda joǵary bolady. Bul qaltashaǵa oraýǵa ketken qarajatqa baılanysty.

Al arzan, sapasyz túrleri shaı qaldyqtary, boıaǵysh zattar, dámdeýishterge toly bolady. Sondaı-aq quramynda hımııalyq qospalar tym kóp shaı qaltashalarynda ftorıd shamasy joǵary. Bul hımııalyq tuzdardyń kóp mólsheri aǵzaǵa óte qaýipti.

Árıne, qaltashadaǵy shaı tek paıdaly ne tek zııan dep aıtýǵa bolmaıdy. Bul onyń túrine, sapasyna, quramyna baılanysty bolady. Mysalǵa jaqsy shaı túrleri arnaıy tehnologııalar arqasynda ózine shaıdyń jaqsy qasıetterin saqtap qalady.

Shaıdyń sapasyn tekserý úshin ony sýyq sýǵa malyp kórińiz. Sý tez qyzylǵa boıalsa, demek sizdegi shaı boıalǵan. Onyń sapasy nashar, dámi de oıdaǵydaı emes.

Qaltashadaǵy shaıdy ishý-ishpeý suraǵyna jaýap izdegende altyn ortalyqty ustanǵan jón. Jumysta, jolda qaltasha shaıyn ishýge ábden bolady, alaıda onyń jaqsy, sapaly túrlerin tańdańyz. Al úıde qaltashadaǵy shaıdy paıdalanbańyz da, asyqpaı, shaıdy demdep ishińiz.