Qala kelbetine ulttyq reńk: Petropavlda qazaq qalamgerlerine arnalǵan mýraldar kóbeıdi

Gerold Belger

Sońǵy ashylǵandardyń biri – kórnekti qazaqstandyq jazýshy, aýdarmashy ári pýblıtsıst Gerold Belgerge arnalǵan.

Jambyl Jabaev kóshesinde ornalasqan art-týyndy qalamgerdiń 90 jyldyq mereıtoıyna oraı salyndy. Balalyq shaǵy Soltústik Qazaqstan oblysynda ótken Gerold Belger óńirdi óziniń týǵan jerindeı kórip, erekshe qurmettegen.

Mýral qazaq, nemis jáne orys mádenıetteriniń arasyn jalǵaǵan «tiri kópir» atanǵan qalamgerdiń ultaralyq kelisim men dostyqty nyǵaıtýǵa qosqan úlesin dáripteý maqsatynda salynǵan. Bastamany Petropavl ákimdigi qoldap, týyndyny Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, Petropavl týmasy Bolat Áserbekov jazýshynyń otbasylyq muraǵatyndaǵy fotosýretterge súıene otyryp ázirledi. Kádimgi mýraldardan ereksheligi – sýret keramıkalyq plıtkaǵa túsirilip, joǵary temperatýrada kúıdiriledi. Sondyqtan mundaı pannolar uzaq jyldar boıy turady.

Mýraldyń bıiktigi – 11 metr, eni – 17 metr. Jalpy aýmaǵy 187 sharshy metrdi quraıdy.

Botaı

Bıyl Jambyl Jabaev kóshesinde sondaı-aq Botaı mádenıetine arnalǵan mýral paıda boldy. Bul óńirdiń ejelgi tarıhyn nasıhattaýǵa baǵyttalǵan aýqymdy art-joba. Ol Gerold Belgerge arnalǵan mýralmen birtutas kórkemdik tujyrymdama aıasynda salynǵanymen, tolyqtaı eneolıt dáýirine arnalǵan.

Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, mýraldy ashýdaǵy maqsat – Aıyrtaý aýdany Botaı qonysynda shamamen 5,5 myń jyl buryn ejelgi adamdar álemde alǵash ret jabaıy jylqyny qolǵa úıretkenin qala qonaqtaryna pash etý.

Qabyrǵaǵa salynǵan sýrette botaılyqtardyń turmys-tirshiligi, dala jaǵdaıyna beıimdelgen baspanalary, turmysqa qajetti qural-jabdyqtary jáne adam men jylqynyń ajyramas baılanysy zamanaýı kórkemdik tásilmen jan-jaqty beınelengen.

Gerold Belgerge arnalǵan mýral sekildi bul týyndy da Soltústik óńirdiń qatal klımaty eskerilip salynǵan. Arnaıy tańdalǵan materıaldar men boıaýlar qystyń aıazyna, jaýyn-shashyn men ystyqqa tózimdi, tabıǵat qubylystary oǵan áser etpeıdi.

Muny da Bolat Áserbekov jasady. Pannonyń bıiktigi - 11 metr, eni - 17 metr, jalpy aýmaǵy 187 sharshy metrdi quraıdy.

Abaı Qunanbaev

2020 jyly Petropavldaǵy Abaı men Áýezov kósheleriniń qıylysynydaǵy bes qabatty úıde Abaıdyń 175 jyldyǵyna arnalǵan mýral paıda boldy. Ol - Qazaqstanda keramıkadan jasalǵan alǵashqy mýral. Art-týyndy uly aqynnyń mol rýhanı murasyna kórsetilgen qurmettiń belgisi retinde jasaldy.

Bul mýraldyń da avtory – Bolat Áserbekov.

Al aqynnyń 180 jyldyǵyna oraı byltyr Petropavldaǵy Pýshkın jáne Abaı kósheleriniń qıylysynda jańa mýral paıda boldy.

Jergilikti ýnıversıtet ǵımaratynyń qabyrǵasyna salynǵan sýrettiń avtorlary - «Qurylys jáne dızaın» kafedrasynyń stýdentteri men oqytýshylary.

Jambyl Jabaev

Al 2023 jyly Petropavldaǵy Jambyl Jabaev kóshesindegi kóp qabatty úıdiń qabyrǵasynda bıiktigi 20 metr bolatyn jyr alyby Jambylǵa arnalǵan keramıkalyq panno paıda boldy. Qala ákimdiginiń qarajatyna boı kótergen mýral keramıkalyq taqtaıshalardan qurastyrylǵan. Bul týyndynyń da avtory – Bolat Áserbekov. Ol mýraldy segiz aıdyń ishinde salyp shyqty. Panno 200 sharshy metr aýmaqty alǵan.

Maǵjan Jumabaev

Bolat Áserbekovtyń taǵy bir týyndysy - 2025 jyldyń shilde aıynda Petropavlda aqıyq aqyn, aǵartýshysy Maǵjan Jumabaevqa arnalyp ashylǵan mýraly. Art-týyndy aqynnyń tarıhı-rýhanı murasyna taǵzym retinde salynǵan.

Maǵjan Jumabaevqa arnalǵan mýraldyń ashylýy 2025 jyldyń tamyz aıynda Petropavlda Qazaqstandaǵy alǵashqy tsıfrlyq ǵylymı-mádenı ortalyq «Maǵjan ortalyǵynyń» ashylýymen tuspa-tus keldi. 

Aleksandr Vınokýrov

Petropavlda paıda bolǵan alǵashqy iri mýraldardyń biri – velosporttan Olımpıada chempıony Aleksandr Vınokýrovqa arnalǵan. Ony 2017 jyly Sankt-Peterbýrgten kelgen sýretshiler saldy.

Óńir týmasy, ataqty sportshynyń beınesi bar art-týyndy sporttaǵy bıik jetistiktiń, tabandylyq pen jeńiske degen umtylystyń sımvolyna aınaldy.

Dál osy joba Petropavlda mýral óneriniń qarqyndy damýyna jol ashyp, qaladaǵy zamanaýı strıt-art mádenıetiniń bastaýyna aınaldy.

Órt sóndirýshilerge qurmet

Petropavldaǵy erekshe mýraldardyń biri - tapsyrmaǵa ketip, qaıtyp oralmaǵan órt sóndirýshilerdiń qurmetine arnalǵan týyndy.

Ol 2021 jyly 19 shaǵyn aýdandaǵy kóp qabatty úılerdiń biriniń qabyrǵasynda paıda boldy. Sýretti kókshetaýlyq sýretshi-dızaınerler Aldııar Jákeev pen Maǵjan Aıtqojev salyp shyqty.

Al ıdeıa tastap, jobanyń júzege asýyna azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri men ardagerleri muryndyq bolǵan.

Buǵan deıin Almatyda Roza Baǵlanova turǵan úıge mýral salynǵanyn jazǵan edik.