Izometrııa Qazaqstannyń brendine aınalýy tıis - Sergeı Tsyrýlnıkov

- Cergeı, rekordtaryńyz kóp, biraq kúsh qoldanatyn nómirlermen birden aınalysa bastaǵan joqsyz ǵoı? Áýeli eki joǵary bilim aldyńyz, odan keıin ásker qatarynda bolǵan ekensiz...

- Iá, dál solaı. Men Aqmola oblysyna qarasty Shortandy aýdanynyń Novokýbanka aýylynda dúnıege keldim, sol jerde óstim. L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetine «Dene shynyqtyrý jáne sport pániniń oqytýshysy» mamandyǵyna oqýǵa tústim. Onda tórt jyl bilim alǵan soń, áskerge shaqyryldym. Odan keıin kútpegen jerden respýblıkalyq gvardııa qataryna keldim. Bir jyl sarbaz bolǵan soń, eńbegim baǵalanyp, kelisimshart boıynsha sonda qyzmette qalyp qoıdym. Ekinshi joǵary bilimdi Qaraǵandyda aldym. Onda men «Qarjy jáne nesıe» mamandyǵyn meńgerdim.

- Qyzmetti tastaýyńyzǵa ne sebep boldy?

-Maǵan shetelge shyǵýǵa tyıym salynǵan edi. Amerıka, Frantsııa, Kanada, Qytaı, Túrkııa elderinen qurmetti qonaq retinde (ol kezde álem rekordshysy bolǵanmyn) únemi shaqyrý kelip turatyn, biraq qyzmetime baılanysty eshqaıda shyǵa almaıtynmyn. Sonda men sheshim jasaýǵa týra keletinin túsindim: ne kúsh qoldanatyn sport túrlerin damytyp, Qazaqstan batyrlaryn tanytýmen aınalysamyn, nemese óz qyzmetimdi ary qaraı jalǵastyramyn. Men tańdaýymdy jasadym.

- Rekordtarǵa qalaı qol jetkizdińiz?

- Meniń jobalarymnyń biri - kúsh qoldaný ramalary men ızometrııalyq gımnastıka adamnyń ishki áleýetin ashýǵa kómektesip, qysqa ýaqytta óte úlken kúshke ıe bolýǵa kómektesedi. Adamnyń múmkindikteri sheksiz. Alǵashqy rekordtardy asa qatty mán bermeı, kúlip júrip ornatqam. Men úshin Qazaqstannyń kúsh qoldaný mádenıeti men dástúrlerin nasıhattaý úlken mańyzǵa ıe boldy... Buryn Qajymuqannyń zamanynda ár aýyldyń óz myqtylary boldy. Bul qazaqtardyń rýhanı murasy edi. Qazirgi kezde, ókinishke qaraı, olaı emes. Biz qazaqtyń ulttyq mýzykalyq aspaptaryn, taǵamdaryn, báıgeni saqtap qaldyq. Al kúsh qoldaný dástúri joıylýǵa jaqyn qaldy. Búginde Qazaqstanda men sııaqtylar óte az. Bul - eńseni túsiretin jaǵdaı.

- Cergeı, rekord jasaý ońaı deısiz. Qazir endi barlyq oqyrmandar Sizdeı bolǵysy keletin shyǵar. Izometrııada eń bastysy ne?

- Izometrııalyq gımnastıkany meńgerýdiń bastapqy kýrsy bar. Aleksandr Zass, Brıýs Lı, Dennıs Rodjers sııaqty myqtylar ızometrııany tájirıbeden ótkizgen. Qazaqtyń áıgili palýandary da bul júıeni qoldanǵan tárizdi. Onyń máni - bar kúshińdi bir núktege baǵyttaı alatynynda. Adamnyń kúsh kórsetkishterin barynsha shyǵarý eki jaǵdaıda bolady. Birinshisi, adam qatty shoshynǵanda (adrenalın bólinedi). Mysaly, jer silkinisi kezinde balany beton taqta basyp qalǵan. Al anasy ony qutqarý úshin salmaǵy 300 keli bolatyn taqtany op-ońaı alyp tastady. Keıin bul taqtany tórt er adam áreń degende jyljytqan. Bul - adrenalınniń bólinýi. Izometrııa júıesi de osyǵan negizdelgen, tek munda adrenalın bólinbeıdi. ıAǵnı, sen sol kúsh-qýatqa ıe bolyp, ózińniń sýpermúmkindikterińe esik ashyp, qysqa ýaqytqa sýpermenge aınalasyń. Bul múmkindikter árbir adamnyń boıynda bar. Tipti onyń sportpen aınalysý-aınalyspaýyna qaramastan.

- Árbir adamnyń?

-Iá, árbir. Men únemi eksperıment júrgizip júremin. Mende bul júıemen salmaǵy 60 keli, boıy 180 cantımerden sál uzyndaý aryq jigit jattyǵyp júr. Biz zalǵa kelip, eń myqty, salmaǵy 120 keli bolatyn jigitti tańdaımyz. Men olarǵa temir shybyqtardy beremin. Myqty jigit ony maıystyra almaıdy. Al aryq jigit ony maıystyryp qana qoımaı, túıindep baılap ta jiberdi. Elestete alasyz ba?

- Sergeı, Sizdiń shákirtterińiz kóp shyǵar?

- Álem boıynsha izimnen erýshi jastar kóp. Men olardy onlaın oqyttym. London, Reseı, Ýkraınada jigitterim bar, Qazaqstanda 70 adam meniń ádistemem boıynsha jattyǵyp júr.

- Sizdiń baǵdarlamańyzdy satyp alǵysy keletinder AQSh-ta da bar deıdi?

- Iá, maǵan kóp habarlasqan. Qurama Shtattardaǵy nusqaýshylardy oqytý jóninde usynystar boldy. Qazir baǵdarlama tolyq daıyn emes. Biraq men ızometrııa Qazaqstannyń brendine aınalýy tıis degen pikirdemin. Ony basqa elge bergim kelmeıdi. Mysaly, nemister patenttegen qymyzymyz sııaqty... Batys stereotıpterin bizge baılamaý kerek. Bizdiń óz mádenıetimiz, mentalıtetimiz bar. Bizge ózimizdiń myqty jaýyngerler urpaǵy kerek.

- Cergeı, rekordtaryńyz qanshama - poıyzdy da jyljytqansyz, ushaqty da ustap qalǵansyz, tipti tórt jylqyny baǵyndyrdyńyz! Qoryqpaısyz ba?

- Qandaı da bir rekordty ornatýǵa barǵanda, sońǵy ret shyqqandaı baramyn. Men bul rekordtan oralam ba, joq pa, bilmeımin. Poıyzdy tartqanda 20 metr, ıaǵnı úlken qashyqtyqty aldym. Iterýge bir metr ǵana qalǵanda, esimnen tanyp, qulap, qaıda júrgenimdi bilmeı qaldym. Kóp kúsh jumsaǵan soń, úsh kún esimdi jınaı almadym. Jylqylarmen de solaı bolǵan. Basqa adamdarda qalaı bolǵany týraly kóp oqydym. Keıbireýleriniń qoly julynǵan, biraq olar men sııaqty tórt emes, eki jylqyny ustaǵan! Sondyqtan, ár shyqqan saıyn qalaı bolatynyn bilmeısiń. Al basqa jaǵynan alsaq, Ahıllestiń «Eger qorqatyn bolsań, eleýsiz ólesiń» degen sózi de bar. 

- Rekordqa daıyndalýǵa qansha ýaqyt ketedi?

- Árbir rekordqa ketetin ózindik daıyndyq ýaqyty bar. Keıbireýlerine bir jyl ýaqyt jumsalady. Basqalary erekshe daıyndyqty qajet etpeıdi. Jaqynda meni reseılik «ıA mogý» baǵdarlamasyna shaqyryp, onda apelsındi egzileýdi usynǵan. Biraq bul qalaı? Sonda apelsın ezý úshin Qazaqstannan  sonaý Reseıge baram ba? Men olarǵa «Reseıdiń birden bes rekordyn jańartaıyn ba?» dedim.

- Balalaryńyz ákesine uqsaǵysy kele me?

- Meniń eki balam bar: ulym 7 jasta, qyzym 4 jasta. Izometrııamen 15 jastan bastap, adam aǵzasy qalyptasqan kezde aınalysýǵa bolady. Biraq búginde balamnyń bolashaqta jolymdy qýatyny kórinip tur. Ol qazir shegelerdi maıystyrýǵa árekettenip júr. Esińizde me, taıaýda 6 jastaǵy Bekmansur degen bala kólikti ıtergen bolatyn. Onyń ákesi - meniń shákirtim. Meniń KamAZ-dardy tartqanymdy kórgende, bul bala «Sergeı aǵa, siz jáne Qajymuqan tárizdi bolǵym keledi!» degen. Ony bulaı jasaýǵa eshkim májbúrlegen joq. Men jastardy durys jolǵa salyp, baǵyt-baǵdar kórsetý kerek dep sanaımyn. Rekordtardyń barlyǵy halyq olardy qaıtalap, sportpen aınalysqysy, batyrlarǵa uqsaǵysy keletindeı bolýy tıis.

- Áńgime sońynda bolashaqqa josparyńyzben bólisseńiz. Kezekti rekordqa daıyndalyp júrgen bolarsyz?

- Men salmaǵy 180 tonnalyq poıyzdy 20 metrge súıredim. Biz bul rekordty qaıtalaımyz dep sheshtik, biraq poıyzǵa júk tıelgen taǵy 5 vagon qosamyz. Onyń salmaǵy endi 400 tonnaǵa jýyqtaıdy. Biraq men ony 20 metrge súıretpeımin, endigi mindetim - bul alypty 3-4 metrge jyljytý. Sondaı-aq men salmaǵy 100 kelilik adamdy bir qolymmen 20 ret kótergim keledi (Sergeıdiń óziniń salmaǵy 117-130 keli, boıy 190 sm.- avt.). Taıaý kúnderi Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalınmen kezdestim. Ol meni qoldaıtynyn aıtty, soǵan óte qýandym. Biz eki jobany talqylap óttik, biraq onyń egjeı-tegjeıi ázirge qupııa bolsyn.

Eń bastysy - biz Prezıdent Joldaýy, «Rýhanı jańǵyrý» boıynsha jumys istep, oblystyń bólek aýdandarynda buqaralyq sportty damytamyz. Árıne, meni Qazaqstannyń túrli qalalaryna shaqyryp júr, biraq jerles aqmolalyqtardyń aldynda shyǵýym qýantady. Men elime qajet kúsh qoldaný dástúrin saqtaýmen aınalysyp júrmin. Bastaǵan isimdi jalǵastyryp, ony Qazaqstannyń mádenıeti men tarıhyna nemqýraıly qaramaıtyndar úshin jasaımyn.

- Cergeı, áńgimeńizge rahmet!