IYU-ǵa múshe eldermen saýda kóleminiń úlesi artyp keledi - Cúleımenov
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstannyń musylman elderine jylyna 1 mln. tonna bıdaıdy eksporttaýǵa múmkindigi bolady. Bul týraly búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Islam Konferentsııasy Uıymyna múshe elder arasyndaǵy ekonomıkalyq, tehnıkalyq jáne saýda yntymaqtastyǵy týraly bas kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasyn tanystyrý barysynda QR Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Qazaqstan Respýblıkasy Bas kelisimge 2015 jylǵy 25 qarashada Stambul qalasynda qol qoıdy. Bas kelisim arqyly Qazaqstan saýda, ınvestıtsııalar ǵylym jáne tehnologııa salalaryndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa nıetti. Saýda salasynda Kelisim múshe elderdiń bir-birimen teń quqyly jáne kemsitpeıtin saýda qatynastaryn qoldanýǵa, saýda almasýlaryn keńeıtýge jáne damytýǵa kúsh-jiger jumsaýǵa umtylystaryn kózdeıdi. IYU kóptegen elderi elimizdiń basty saýda áriptesteri bolyp eseptelmeıdi. Degenmen, Qazaqstannyń jalpy taýar aınalymyndaǵy IYU-ǵa múshe eldermen saýda kóleminiń úlesi ilgerilemeli túrde ósip keledi. Eger 2012 jyly úles 7,2 paıyz bolsa, 2016 jylǵy qańtar-qazanda IYU elderiniń úlesi 10,2 paıyzdy qurady. Úlesteri Qazaqstan eksportynyń 11,4 paıyzyn quraıtyn IYU-ǵa múshe elder biz úshin otandyq ónimdi, birinshi kezekte aýyl sharýashylyǵy ónimderin ótkizý naryǵy retinde qyzyǵýshylyq týdyrady», - dedi mınıstr.
Onyń sózinshe, bas kelisimniń kúshine enýi QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń (2011 jylǵy maýsymda Astana qalasynda ótken IYU SІMK 38-sessııasy kezinde aıtylǵan) Astana qalasynda jańa IYU ınstıtýtyn - Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam Uıymyn (AQIU) qurý týraly bastamasyn ilgeriletýge óz septigin tıgizedi.
Atalǵan organ Qazaqstan Respýblıkasyna azyq-túlik eksportynyń áleýetin keńeıtýge tikeleı tıimdilikter beredi, AQIU qyzmeti sheńberinde Qazaqstannyń eń az degende jylyna 1 mln. tonna bıdaıdy eksporttaýǵa múmkindigi bolady. Sonymen qatar, Islam damý bankiniń aqshalaı qarajatyn tartý arqyly aýyl-sharýashylyǵyn damytýǵa múmkindik alady.
Aıta keteıik, Islam yntymaqtastyǵy uıymy (IYU) - qatysýshylarynyń sany, geografııalyq aýqymy men mamandandyrylǵan qurylymdar jelisi jaǵynan Birikken ulttar uıymynan keıingi 56 memleketti biriktiretin iri halyqaralyq uıym. Qazaqstan Respýblıkasy 1995 jyly IYU-nyń tolyq quqyqty múshesine aınaldy. Elimizdiń Uıymǵa múshe bolýy IYU-ǵa múshe memlekettermen baılanys ornatýǵa, QR-dyń ıslam keńisitigindegi saıası jáne ekonomıkalyq protsesterge belsendi qatysýyna septigin tıgizdi. 1977 jyldan bastap Islam Konferentsııasy Uıymyna múshe elder arasyndaǵy ekonomıkalyq, tehnıkalyq jáne saýda yntymaqtastyǵy týraly bas kelisim múshe elderdiń ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn reglamentteıtin IYU-nyń basty negizdemelik qujaty bolyp tabylady. Kelisimge qosylý musylman elderimen tyǵyz áriptestik qatynastardyń damýyna serpin beredi, ıslam qarjy jáne ekonomıkalyq ınstıtýttarymen yntymaqtastyqty jandandyrady.
